cross

4.1 De opkomst van steden

Hoofdstuk 4 Steden en Staten
1 / 44
volgende
Slide 1: Tekstslide
GeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 44 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 4 videos.

time-iconLesduur is: 60 min

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 4 Steden en Staten

Slide 1 - Tekstslide

welkom!
1. introductie
2. Arnhem in de hoge middeleeuwen
3. theorie
4. opdrachten
5. afronding

Slide 2 - Tekstslide

“Ik, Otto, graaf van Gelre en Zutphen, heb van de plaats Arnhem een stad gemaakt en daaraan alle vrijheid verleend, opdat deze stad en de mensen die erin wonen en erin zullen wonen, zich in vrijheid mogen verheugen…”. 13 juli 1233

Arnhem krijgt stadsrechten.

Slide 3 - Tekstslide

De Sabelspoort, de enig overgebleven stadspoort uit de middeleeuwen in Arnhem

Slide 4 - Tekstslide

De opkomst van steden in de hoge middeleeuwen (1000-1250 n.Chr)
Kenmerkend aspect

De opkomst van de handel en ambacht en herleving van de landbouwstedelijke samenleving.

Slide 5 - Tekstslide

Slide 6 - Video

Opdracht
  • Werken in duo's
  • Gebruik Google maps
  • Zoek de locaties van de oude kaart van Arnhem op Google maps.
  • Koppel de locatie aan de juiste letter

Slide 7 - Tekstslide

P-V-B-Y-F-O
A-K-D-L-Z-
N-M-G-J-I
H-S-Q-T-U
E-R-X-W-C

Slide 8 - Tekstslide

evaluatie
wat vertelt deze plattegrond jou over:
- de samenleving? 
- de middelen van bestaan?
- het verschil tussen de vroege middeleeuwen (500-1000 n.Chr) en de hoge middeleeuwen (1000-1250 n.Chr)

Slide 9 - Tekstslide

welkom!
1. introductie
2. Arnhem in de hoge middeleeuwen
3. theorie
4. opdrachten
5. afronding

Slide 10 - Tekstslide

Herhaling hoofdstuk 3: samenleving in de vroege middeleeuwen. Feodaliteit en horigheid.

Slide 11 - Tekstslide

gelaagde samenleving; simpel en overzichtelijk; er is adel (de koning/leenheer en de vazallen/leenmannen en er zijn boeren.

Slide 12 - Tekstslide


Verbeteringen in de landbouw
Rond het jaar 1000


  • Drieslagstelsel
  • IJzeren ploeg
  • Hals-juk

Slide 13 - Tekstslide

Landbouw technieken

In de middeleeuwen werden nieuwe ontdekkingen en verbeteringen gedaan bij de landbouw: 
- nieuwe ploegen
- drieslagstelsel 
- gebruik nieuwe materialen
- meer kennis door uitwisseling

Slide 14 - Tekstslide

IJzeren ploeg
& hals-juk
Ontginnen

Slide 15 - Tekstslide

Slide 16 - Tekstslide

Slide 17 - Tekstslide

Slide 18 - Tekstslide

Slide 19 - Tekstslide

Slide 20 - Tekstslide

Slide 21 - Tekstslide

Slide 22 - Video

Slide 23 - Tekstslide

Slide 24 - Tekstslide

1. Steden waren van de heer. Welvaart (door handel en ambacht) in de stad neemt toe. Steden waren niet meer afhankelijk van de heer en wilden meer zelfstandigheid om eigen rechtspraak, verdediging e.d. te beheren. In ruil voor belastingen kregen de steden stadsrechten.
2. de samenleving ontwikkelde zich van een landbouwsamenleving  naar een landbouw-stedelijkesamenleving.

Slide 25 - Tekstslide

Slide 26 - Video

aan het werk
4.1
de opdrachten die volgen
en/of 
samenvatting en/of woordweb en/of proefwerkvragen en/of etc

Slide 27 - Tekstslide

zoom in op de bron.
- Leg uit met behulp van de afbeelding waarom Dordrecht juist
op die plaats is gesticht.
- Leg het verband uit tussen de activiteit op de voorgrond en het
KA: 'de opkomst van handel en ambacht en de herleving van de
landbouw-stedelijke samenleving'

Slide 28 - Open vraag

Sleep naar de goede plek in de Middeleeuwse stad
Markt
Stadspoort
Stadsmuur
Kerk
Koopmanshuis

Slide 29 - Sleepvraag

Na het jaar 1000 kwamen de steden weer terug.
- Op welke twee soorten plekken kwamen de steden weer terug?
- Leg uit waarom steden in de middeleeuwen vooral afhankelijk waren van hun directe omgeving.

Slide 30 - Open vraag

Stad en handel waren onlosmakelijk met elkaar verbonden. Noem hiervan een oorzaak en een gevolg.

Slide 31 - Open vraag

Sleep wat bij een Middeleeuwse stad hoort 
naar het plaatje
Kerk
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, sleep mij dan.
Plein
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 
Stadsmuur
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 
Agora
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 
Tempel
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 
Stadspoort
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 
Markt
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 
Koopmanshuis
Als ik hoor bij een Middeleeuwse stad, 
sleep mij dan naar het sleepdoel. 

Slide 32 - Sleepvraag

- Op welke twee manieren brachten steden meer vrijheid in de middeleeuwse samenleving?
- Leg uit dat de vrijheid van de steden relatief was.

Slide 33 - Open vraag

Maak het drieslagstelsel kloppend.
🏝
🐄
☃️
🐄
🏝
☃️
☃️
🐄
🏝

Slide 34 - Sleepvraag

- Leg uit waarom de heer alleen door de steden een geldeconomie op gang kon brengen.
- Leg uit waarom de geldeconomie leidde tot meer vrijheid voor de horigen.

Slide 35 - Open vraag

Noem 3 voorbeelden van verbeteringen in de landbouw in de tijd van steden en staten

Slide 36 - Open vraag

Rond het jaar 1000 groeiden de oogsten snel. Welke oorzaak had dat?
A
De boeren hadden geleerd het land te bemesten.
B
De boeren lieten hun kinderen meehelpen op het land.
C
Er kwamen steeds meer boeren, omdat de mensen in steden ook moesten eten
D
De boeren gebruikten betere werktuigen en wisten het land effectiever te bewerken

Slide 37 - Quizvraag

Waarom zou een heer stadsrechten aan een stad verlenen?
A
Het gaf de heer aanzien als hij een grote stad in zijn gebied had
B
Hij wilde graag dat de mensen in zijn gebied een beter leven kregen.
C
Hij kreeg in ruil daarvoor belastingen en militaire steun

Slide 38 - Quizvraag

Burgers in de steden hadden zelf het bestuur en wetgeving van de stad in handen
A
waar
B
Niet waar

Slide 39 - Quizvraag

Hoe kwam het dat de opkomst van steden uiteindelijk de positie van de adel verzwakte?
A
Het feodale stelsel was gebaseerd op trouw en loyaliteit, door de geldeconomie werkte dit niet meer
B
De steden werden rijker en konden zo steeds meer vrijheden kopen, zo had de heer geen invloed meer
C
Steden werden rijk en konden zichzelf verdedigen, en hadden de bescherming van de heer niet nodig
D
A, B en C zijn allemaal goed

Slide 40 - Quizvraag

Leg uit hoe een bloeiende landbouw tot het ontstaan van steden leidde

Slide 41 - Open vraag

Wat was het grote voordeel van het drieslagstelsel ten opzichte van het tweeslagstelsel?
A
Meer grond braak per jaar dus meer opbrengst
B
Minder grond braak per jaar dus meer opbrengst
C
Drie keer zoveel opbrengst
D
2/3 van de grond in cultuur in plaats van 1/2. Dus minder opbrengst

Slide 42 - Quizvraag

Leg uit wat het aantrekkelijk maakte voor mensen om naar de stad te trekken in de late middeleeuwen

Slide 43 - Open vraag

Slide 44 - Video