1 / 21
Lesduur is: 50 minIntroductie
Zweet is hinderlijk, maar waarom zweten we eigenlijk? Zweet zorgt voor afkoeling van ons lichaam en heeft ons evolutionair voordeel gebracht. Kun je ook iets nuttigs met zweet doen, zoals planten kweken? Dat is het bruggetje naar zilte landbouw.
Instructies
Voorkennis van leerlingen
Handig als leerlingen weten hoe verdamping werkt, maar ook zonder deze kennis is deze les goed te volgen.
Voorbereiding van de docent
- Neem de les, inclusief de notities, een keer door.
- Zorg dat elke leerling de beschikking heeft over een laptop, tekenpapier, (kleur-)potloden.
- De lesduur is 50 minuten, maar is sterk afhankelijk van de keuzes van de docent (korte of lange filmpje, strakke instructie en planning bij expert-werkvorm). De tijd voor het maken van de infographic is bewust kort gehouden, zodat leerlingen enige tijdsdruk ervaren en snel aan het werk gaan. De infographics hoeven geen kunstwerken te worden.
Leerdoelen/vaardigheden
- Leerlingen kunnen uitleggen wat de samenstelling, functie en werking van zweet is.
- Leerlingen kunnen uitleggen wat de evolutionaire achtergrond achter zweten is.
- Leerlingen hebben een beter begrip gekregen van afkoeling door verdamping
- Leerlingen kunnen de nogal vergezochte link tussen zweet en landbouw toelichten.
Aansluiting curriculum
Deze les sluit aan bij biologie (zelfregulatie, homeostase, temperatuurregulatie, uitscheiding, evolutie, planten). Deze termen worden in de onderbouw niet uitgebreid besproken maar de les is wel geschikt voor onderbouw en laat de veelzijdigheid van het onderwerp zien.
Feedback
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Onderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 2 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 3 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 4 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 5 - Tekstslide
Ter introductie twee filmpjes over zweten.
Het linker filmpje (Cliffhanger) duurt 1,5 minuut en is in het Nederlands, het rechter filmpje (TedEd) duurt 4,5 minuut, is in het Engels (met NL ondertiteling prima te volgen) en graaft dieper. Kies zelf het filmpje dat het best bij de klas en het doel van jouw les past.
Vraag
Eigenlijk is zweet geweldig. Wat is de kracht van zweet voor het menselijk lichaam?
Slide 6 - Open vraag
Dit is een inleidende vraag, vooral bedoeld om voorkennis op te halen (deels ook vermeld in de filmpjes). Verderop in de les komen verschillende functies van zweet aan bod. Hier hoeft dus geen uitputtende lijst met functies te verschijnen. Wel verstandig om onjuiste antwoorden te bespreken, om misconcepties te voorkomen, bijv.:
- zweet is koud en daardoor koel je af (je koelt af doordat het zweet verdampt en daarmee warmte aan het lichaam onttrekt)
- zweet is bedoeld om afvalstoffen af te voeren (zweet bestaat voor 99% uit water en een beetje zouten/metabolieten)
- zweet duidt op slechte hygiëne (iedereen zweet, sommige mensen hebben meer last van bacteriën die van zweet leven dan anderen; hygiëne helpt wel)
- zweet kan samenwerking bewust sturen (mogelijk enigszins onbewust, subtiel)
Slide 7 - Tekstslide
Toelichting
Het is het meest efficiënt als de docent de groepen vooraf al indeelt.
* Zorg dat er eerst groepen gevormd zijn van 5 leerlingen. Dit zijn de basisgroepen. Leuk als elke basisgroep een naam heeft ('de rijke stinkerds', 'de zweetklieren', etc). Een groepsnummer is niet handig, omdat binnen de groepen genummerd gaat worden.
* Laat de leerlingen binnen een groep zichzelf een nummer geven (van 1 t/m 5).
* Ga nu door naar de volgende dia: op basis van hun nummer worden de basisgroepen gehergroepeerd tot expertgroepen (dus alle nrs 1 bij elkaar, alle nrs 2 bij elkaar, etc.). Dit geeft gedoe, dus een duidelijke instructie is belangrijk.
* (na het expertgedeelte komen de leerlingen weer samen in hun basisgroep ('de rijke stinkerds', etc) om hun expertkennis te delen)
Slide 8 - Tekstslide
Toelichting
Zie voor de expertmethode en het indelen van de groepjes de toelichting bij de vorige dia, en de afbeelding.
Spoor de leerlingen aan om in hun expertgroep samen de opdracht uit te voeren. Ze moeten straks in hun basisgroep als expert verslag doen van hun opgedane kennis, dus ieder groepslid moet een infographic tekenen!
Slide 9 - Tekstslide
Toelichting
De pitches vinden plaats binnen de basisgroepen, niet klassikaal.
Handig als de docent een tijdsignaal laat horen, bijv na 1 minuut telkens.
Wat is het meest verrassende feitje over zweet dat je net geleerd hebt?
Slide 10 - Woordweb
Deze vraag dient ter reflectie en als afronding van de expert-werkvorm.
Slide 11 - Tekstslide
Weinig tijd? Dan de video overslaan. Is wel leuk, niet strikt noodzakelijk. Zet leerlingen misschien wél aan het denken. Maar dat gebeurt ook in de hierop volgende dia's.
Slide 12 - Video
Deze slide heeft geen instructies
Slide 13 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Planten kweken op zweet is dus helemaal niet zo'n gek experiment. Het kan. Maar hoe kan het beter? Welke oplossingen kun jij bedenken om te zorgen dat planten kunnen groeien op zilte/zoute grond?
Slide 14 - Open vraag
Wat achtergrondinfo:
Verzilting vormt een groeiend risico voor landbouw door klimaatverandering en bodemdaling.
Aanpassing van de landbouw is mogelijk met zouttolerante gewassen, bodem- en irrigatietechnieken én nieuwe biostimulanten.
Fundamenteel onderzoek (zoals eiwitten die wortelgroei ondersteunen) ondersteunt de ontwikkeling van weerbare rassen voor zoutstress.
Vraag
Sleep de beweringen naar het juiste vak: WAAR of ONZIN
Dit is WAAR over zweet
Dit is ONZIN over zweet
van zweet koel je af
zweet is zout
zweet is nuttig voor de landbouw
dieren met een vacht zweten meer
veel zweet duidt op een slechte conditie
je zweet alleen als het warm is
stress kan zorgen voor zweet
baby's kunnen net zo goed zweten als volwassenen
zweet bestaat vooral uit water
zweetgeur ontstaat door bacteriën
Slide 15 - Sleepvraag
Deze vraag is een vorm van reflectie op de onderwerpen van de les.
Slide 16 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 17 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 18 - Tekstslide
Link naar vragenlijst voor leerlingen:
ut.onl/leerling4tu
Slide 19 - Tekstslide
Link naar vragenlijst voor docenten:
ut.onl/docent4tu
Slide 20 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 21 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies