Hoeveel is je muisklik waard?
Over big data in bedrijven en je online privacy
Lesduur is: 45 minIntroductie
Instructies
Onderdelen in deze les
Hoeveel is je muisklik waard?
Over big data in bedrijven en je online privacy
Deze slide heeft geen instructies
Informatie voor de docent
Benodigdheden
Iconen
Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan
Toon notities bij elke dia
Navigeren door de les
Vergroot een afbeelding
Klik hier
Hotspot met meer informatie
Laptop/tablet voor elke leerling
Vooraf
Een aantal opdrachten is bedoeld voor groepjes. Maak eventueel alvast groepjes van twee/drie leerlingen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les...
kun je uitleggen wat Big Data is
kun je voorbeelden geven hoe data wordt verzameld en gebruikt door bedrijven
weet je wat een datacenter en dataset is en welke rol deze spelen bij Big Data
kun je uitleggen waarom jouw data waardevol is voor bedrijven
kun je uitleggen wat de invloed van Big Data is op jouw privacy
Deze slide heeft geen instructies
Weet jij iets over big data?
Vraag
Ga in op het antwoord van de leerlingen. Wat weten ze er over en wat weten ze nog niet?
Wat denk je dat het verschil is tussen Big Data en "gewone" data?
Vraag
Big Data is alleen afkomstig van sociale media, gewone data niet.
Gewone data past in één bestand, Big Data bestaat uit enorme hoeveelheden informatie uit verschillende bronnen.
Big Data gaat alleen over getallen, gewone data over woorden.
Gewone data is voor iedereen toegankelijk, Big Data enkel voor bedrijven.
Refereer eventueel naar de grote data centers. Gewone data kun je op je laptop of tablet opslaan. Big data moet op grote servers worden opgeslagen. Hier hebben ze losse gebouwen voor, zo veel data is dat.
Wat denk jij dat bedrijven bedoelen als ze zeggen dat ze werken met Big Data?
Vraag
Bedrijven gebruiken veel gegevens om patronen te herkennen en betere beslissingen te nemen.
Bedrijven verzamelen alleen de naam en leeftijd van klanten.
Bedrijven verzamelen grote hoeveelheden willekeurige data van het internet.
Bedrijven verwijderen alle klantgegevens zodra je iets koopt.
Ze verzamelen zo veel mogelijk informatie om te zorgen dat ze kunnen voorspellen hoe jij je gedraagt. Hoe beter ze dit kunnen voorspellen, hoe beter ze daar op in kunnen spelen.
Wat is Big Data?
Big Data is een verzameling van enorme hoeveelheden gegevens. Denk aan websites die je bezoekt, foto’s die je liket op Instagram, video’s die je kijkt op YouTube, en de locaties waar je bent geweest via je telefoon.
Al die stukjes informatie vormen samen een digitaal spoor. Bedrijven verzamelen en analyseren die gegevens om te begrijpen wat jij interessant vindt. Zo kunnen ze advertenties, producten en diensten beter op jou afstemmen, waardoor je sneller iets koopt of gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Kun jij voorbeelden geven van data die jij dagelijks (onbewust) deelt met bedrijven?
Deze slide heeft geen instructies
Mogelijke antwoorden
Heel veel antwoorden mogelijk, voorbeelden kunnen zijn:
Likes op Instagram
Zoekopdrachten op Google
Locatiegegevens via apps zoals Snapchat
Deze slide heeft geen instructies
Hoe verzamelen bedrijven jouw Data?
Bedrijven verzamelen jouw data op veel manieren. Dit gebeurt veelvuldig via cookies, maar ook apps verzamelen informatie, zoals je locatie, muziek of video’s. Social media weten precies wat je leuk vindt, deelt en hoe lang je ergens naar kijkt. Zelfs wifi-netwerken kunnen je gedrag volgen.
Elke keer dat je iets doet op internet, van scrollen tot shoppen, laat je digitale sporen achter. Bedrijven gebruiken slimme technologieën om die data te verzamelen en te analyseren.
Het doel is om leerlingen te laten realiseren dat alles wat wordt verzameld kan worden gebruikt om je te volgen en om te analyseren.
Wat gebeurt er met alle data?
De enorme hoeveelheden data die bedrijven
verzamelen worden gebundeld in grote datasets.
Deze datasets zijn vaak zo groot dat deze dan weer worden opgeslagen en verwerkt in datacenters: gebouwen vol met duizenden computers die dag en nacht draaien. Daar worden de gegevens geanalyseerd en beschikbaar gemaakt.
Dat kost veel energie, dus er zijn zorgen over duurzaamheid. Maar zonder datasets én datacenters is Big Data niet mogelijk.
Deze slide heeft geen instructies
Wat voor data zit er in Big Data?
Big Data bestaat niet alleen uit persoonsgegevens of zoekopdrachten. Grote datasets bevatten vaak verschillende soorten informatie tegelijk, zoals:
Afbeeldingen (zoals medische scans)
Locatiegegevens van telefoons
Tekstberichten, reviews, social media-posts
Verkoopdata van miljoenen klanten
Deze gegevens zijn zo groot en complex dat ze niet op een gewone laptop passen. Daarom worden ze opgeslagen in datacenters.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van Big Data in actie
Big Data wordt in veel sectoren gebruikt. Enkele voorbeelden:
Gezondheidszorg - Miljoenen medische scans worden vergeleken om afwijkingen beter te herkennen, zoals tumoren bij kankeronderzoek.
Webshops - Websites analyseren jouw gedrag (zoals wat je bekijkt of wanneer je iets koopt) om gerichte aanbiedingen te doen.
Klimaatonderzoek - Weermodellen gebruiken enorme hoeveelheden data van over de hele wereld om klimaatverandering te voorspellen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Dus nu weet je:
wat Big Data is en waar die gegevens vandaan komen.
dat je dagelijks (onbewust) veel data deelt via bijvoorbeeld social media, apps en websites.
hoe bedrijven jouw data verzamelen via cookies, apps, wifi-netwerken en meer.
wat datacenters en datasets zijn en welke rol deze spelen in het verwerken en opslaan van Big Data.
Nu: de waarde van Big Data en de gevolgen voor je privacy
Hier een tussentijdse evaluatie van welke leerdoelen nu (als het goed is) al zijn behaald.
En gelijk belangrijk om hier de leerling warm te maken voor de volgende onderdelen!
De leerling moet niet het gevoel krijgen al klaar te zijn en krijgt om deze manier ook nogmaals even een reminder van wat er nog komen gaat.
Opdracht
Bekijk op je laptop/tablet welke cookies of websitegegevens er over jou zijn opgeslagen.
Beantwoord de volgende vragen:
• Van welke websites zie je cookies of opgeslagen gegevens staan?
• Wat denk je dat deze websites over jou weten op basis van die cookies?
• Herken je bepaalde websites of zijn er ook verrassende bij?
• Waarom zouden bedrijven dit soort gegevens willen verzamelen?
Hieronder voor de meest gebruikte browsers/systemen uitleg hoe je bij de cookie- of sitegegevensgeschiedenis komt:
1. Google Chrome
- Klik op de drie puntjes rechtsboven
- Ga naar Instellingen
- Klik op Privacy en beveiliging
- Kies Cookies en andere sitegegevens
- Klik op Alle cookies en sitegegevens weergeven
2. Microsoft Edge
- Klik op de drie puntjes rechtsboven
- Ga naar Instellingen
- Klik op Cookies en site-machtigingen
- Kies Alle cookies en sitegegevens beheren en verwijderen
3. Mozilla Firefox
- Klik op de drie streepjes rechtsboven
- Ga naar Instellingen
- Kies Privacy & Beveiliging
- Scroll naar Cookies en sitegegevens
- Klik op Gegevens beheren...
4. Safari
- Ga naar het Safari-menu bovenin
- Klik op Voorkeuren
- Ga naar het tabblad Privacy
- Klik op Beheer websitegegevens...
Zorg dat je de bevindingen met de leerlingen (klassikaal) bespreekt.
Waarom verzamelen bedrijven jouw gegevens?
Vraag
Om jou beter te leren kennen
Om producten aan te passen op jouw voorkeuren
Om geld te verdienen
Alle antwoorden hierboven zijn juist
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is jouw data waardevol?
Bedrijven gebruiken jouw data om te begrijpen wie je bent en wat je interessant vindt, zoals welke websites je bezoekt of welke producten je bekijkt. Zo kunnen ze voorspellen waar jouw interesses liggen.
Daarmee laten ze je advertenties zien die precies bij jou passen. De kans dat je iets aanklikt of koopt wordt daardoor groter, en dat levert het bedrijf geld op.
Jouw data is dus waardevol, omdat bedrijven jou zo gerichter en effectiever kunnen benaderen. Je gedrag is hun verdienmodel.
Deze slide heeft geen instructies
Welke soorten data zijn waardevol voor en bedrijven en worden vaak gebruikt in Big Data?
Vraag
Het moment waarop je het vaakst iets koopt
Je recente zoekopdrachten op een webshop
Via welke browser je op het internet surft
Hoe lang jij een tablad gemiddeld open hebt staan
Waardevol
Minder waardevol
A. Het moment waarop je het vaakst iets koopt
Bedrijven ontdekken op welke dagen en tijdstippen jij het meest koopbereid bent.
Ze kunnen advertenties en aanbiedingen precies op die momenten tonen.
Ook kunnen ze voorspellen wanneer je waarschijnlijk opnieuw iets nodig hebt.
Deze informatie helpt bij het plannen van acties, voorraad en bezorging.
Zo proberen bedrijven de kans te vergroten dat je daadwerkelijk iets koopt.
B. Je recente zoekopdrachten
Zoekopdrachten laten zien waar je op dit moment interesse in hebt.
Bedrijven kunnen hiermee advertenties en aanbevelingen persoonlijker maken.
Ze kunnen afleiden of je van plan bent een product of dienst te kopen.
Ook gebruiken ze zoekgedrag om trends en veranderende behoeften te ontdekken.
Daardoor kunnen ze hun producten en marketing beter op consumenten afstemmen.
C. Via welke browser je op het internet surft
Je browser geeft informatie over je apparaat en de gebruikte technologie.
Bedrijven kunnen hun websites hierop aanpassen en technische fouten opsporen.
De browser kan samen met andere gegevens helpen om je apparaat te herkennen.
Ook kunnen bedrijven verschillen in gedrag tussen browsergebruikers analyseren.
Deze informatie wordt gebruikt voor statistieken, beveiliging en gerichte reclame.
D. Hoe lang je een tabblad gemiddeld open hebt staan
De tijd dat een tabblad openstaat kan iets zeggen over je aandacht en interesse.
Bedrijven kunnen onderzoeken welke pagina’s of producten je lang bekijkt.
Dit helpt hen bepalen welke inhoud aantrekkelijk of juist onduidelijk is.
Ze kunnen de indeling van websites en advertenties hiermee verbeteren.
Een open tabblad betekent echter niet altijd dat je de pagina actief bekijkt.
Wat betekent dit voor jouw privacy?
De gegevens die jij online achterlaat, door iets te zoeken, bekijken of kopen, zeggen veel over wie jij bent en wat je leuk vindt. Bedrijven gebruiken die info om hun reclame of diensten op jou af te stemmen.
Daarom is het belangrijk na te denken over wat je online deelt. Hoe meer je deelt, hoe makkelijker bedrijven jou kunnen volgen en beïnvloeden, soms zonder dat je het merkt!
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Wat vind jij ervan dat bedrijven zoveel over jou weten? Vind je dat prima of maak je je zorgen?
Ook hierbij; bespreek (klassikaal) met de leerlingen hun bevindingen
Vraag
Welke oplossingen kun jij bedenken om je eigen data beter te beschermen?
Deze slide heeft geen instructies
Mogelijke antwoorden
Voorbeelden van antwoorden kunnen zijn:
Niet zomaar op “alle cookies accepteren” klikken.
Locatie op je telefoon of in apps uitzetten.
Niet te veel persoonlijke dingen delen op social media.
Incognito-modus gebruiken als je niet gevolgd wilt worden.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe groot is jouw kennis nu – na deze les - over Big Data?
Vraag
Ga in op het antwoord van de leerlingen. Hoe is dit in vergelijking met aan het begin van de les?
Gefeliciteerd!
Je kunt nu:
...uitleggen wat Big Data is
...voorbeelden geven hoe data verzameld en gebruikt wordt door bedrijven
...uitleggen wat een datacenter is en welke rol datacenters spelen bij het verwerken en opslaan van Big Data
...uitleggen waarom jouw data waardevol is voor bedrijven
...uitleggen wat de invloed van Big Data is op jouw privacy
Deze slide heeft geen instructies
Geïnspireerd?
Als je dit een interessant onderwerp vond, dan is een vervolgopleiding in deze richting misschien iets voor jou!
Deze slide heeft geen instructies
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Vragenlijst voor leerlingen
Deze slide heeft geen instructies
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Vragenlijst voor docenten
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
University of Twente / Universiteit Twente | 8 vragen over Big Data - Universiteit Twente (2014, 1 juli). https://www.youtube.com/watch?v=M1b6CoV1jWI
Bronnen
Deze slide heeft geen instructies