cross

Tuinvogeltelling voor scholen

Nationale Tuinvogeltelling
voor scholen
1 / 18
volgende
Slide 1: Tekstslide
BiologieBasisschool

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 4 videos.

time-iconLesduur is: 60 min

Introductie

Vogelbescherming Nederland organiseert sinds 2004 de Nationale Tuinvogeltelling, het grootste burgeronderzoek van Nederland. Iedereen kan meedoen en zo helpen met onderzoek naar trends in de stand van tuinvogels. Ook scholen kunnen meedoen. Deze les helpt je op weg hoe je telt en hoe je de meest voorkomende tuinvogels herkent.

Instructies

Deze les bevat voldoende informatie om de meest voorkomende tuinvogels te leren herkennen. Desgewenst kun je de inleidingen aanvullen met informatie uit de online vogelgids van Vogelbescherming Nederland: www.vogelbescherming.nl/vogelgids of met youtube filmpjes over de vogels (zie bijvoorbeeld www.beleefdelente.nl)

Bij deze les zijn kopieerbare telformulieren toegevoegd om te gebruiken door de leerlingen.

Voor het basisonderwijs: deze les sluit aan bij kerndoel 40: De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende planten en dieren te onderscheiden en te benoemen en leren hoe ze functioneren in hun omgeving.

Onderdelen in deze les

Nationale Tuinvogeltelling
voor scholen

Slide 1 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 2 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Oog: Plaats op de kop? Welke kleur?
Staart: lang of kort? Welke vorm? Hoe ziet het uiteinde eruit? Als een v of als een vork of juist wat rond?
Snavel: welke vorm? Lang of kort, dik of dun? Welke kleur?
Tenen: hoe zien ze eruit?
Poten: welke kleur hebben ze? Zijn ze lang of kort?
Bovenstaart dekveren: welke kleuren vallen je op?

Hoe weet je welke vogel je ziet?

Vleugel: welke kleur? Effen of gestreept?
Welke kleur heeft de borst? Is het een kleur of meerdere?
Welke kleur heeft de keel?
Dit is een koolmees
Roep of zang
Vogels herkennen is vooral goed kijken. Door op de volgende punten te letten, leer je de soorten herkennen.

Slide 3 - Tekstslide

Om een vogel te herkennen moet je naar de onderdelen van de vogel kijken. Bekijk deze koolmees goed. Op welke punten kun je letten om een vogel te herkennen?  

Bijvoorbeeld: welke vorm heeft de snavel? Lang of kort? Dik of dun? Hoe lang is de staart? Hoe ziet het uiteinde van de staart er uit? Welke kleuren zie je? Etc.


Roep of zang?

In de lente zingen vogels. Dat doen ze om aan andere vogels te laten weten dat dit hun eigen gebied (territorium) is. Ook verleiden de mannetjes met hun zang de vrouwtjes.

Roepen hoor je het hele jaar door. Bijvoorbeeld om alarm te slaan als er gevaar dreigt.


De zang die je hier hoort is van de merel. De merelzang is verkozen tot het mooiste natuurgeluid van Nederland.

Koolmees
Zang koolmees
Gele borst
Zwart petje
Zwarte band. Zo zie je of het een mannetje of vrouwtje is:  de mannetjes koolmezen hebben een brede zwarte stropdas, de vrouwtjes een dun zwart sjaaltje.
Voedsel
In de winter eten koolmezen zaden en vetbollen. In de lente en zomer eten ze rupsen en andere kleine insecten.
Nest
Broeden in een nestkast. Ze leggen 8 tot 10 eieren. Het zijn er zo veel omdat koolmezen niet oud worden, dan is het handig om veel jongen te krijgen.
Leuke weetjes

Koolmezen in de stad zingen hoger dan koolmezen in het bos. Dat komt omdat ze anders niet boven de geluiden van de stad uitkomen.

De koolmees is de grootste van alle mezen in ons land.

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Blauw petje
Gele borst
Donkerblauw 'sjaaltje' om zijn nek
De snavel is kort en donker
De vleugels zijn blauw en de rug groenig
zang pimpelmees
Nest
Pimpelmezen broeden in nestkasten of in een holte in de boom.
Voedsel
Pimpelmezen eten zaden en pinda's in de winter. In de lente eten ze insecten, spinnen en bladluizen.
Pimpelmees
Leuke weetjes

Pimpelmezen zijn slimme, kleine vogeltjes, die makkelijk iets kunnen leren.  Ze staan bekend om hun acrobatische kunstjes. Let maar eens op als ze aan een vetbol bungelen.



Slide 5 - Tekstslide

Aanvullende informatie:

De pimpelmees is klein, zo'n 10 tot 12 centimeter.

Mannetjes en vrouwtjes zien er hetzelfde uit.


Extra leuk weetje: 

Pimpelmezen zijn slimme beestjes die dingen kunnen leren. Vroeger, 100 jaar geleden, hadden de melkflessen een laagje zilverfolie in plaats van een dop. Omdat pimpelmezen slim en nieuwsgierig zijn, leerden ze hoe ze zilverfolie van de flessen af konden halen. Zo konden ze bij de room boven in de melkfles!


Slide 6 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Mannetjes en vrouwtjes zien er hetzelfde uit
Is klein en acrobatisch
Heeft een zorro-masker
Is de grootste van alle mezen
Heeft een blauw petje
Heeft een  borststreep

Slide 7 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Merel
Roep merel
Mannetje
Vrouwtje
Mannetjes hebben een oranje snavel, vrouwtjes een bruine
Voedsel
Je ziet merels vaak op het gras naar wormen zoeken. Verder eten ze ook insecten, bodemdiertjes en bessen.
Nest
Merels bouwen hun nestje in heggen, struiken en lage bomen. De eieren zijn groenblauw van kleur.
Leuke weetjes
Merels houden van zonnen. Ze zitten dan op de grond met de vleugels wijd gespreid.
Gele oogring
Mannetje is zwart, vrouwtje is bruin

Slide 8 - Tekstslide

Extra leuk weetje:


Merels kiezen de gekste plekken uit om een nest te bouwen, zoals raamkozijnen en dakgoten. Er is zelfs een keer een merelnest op een bezem gevonden. Ook in brievenbussen bouwen ze weleens een nestje.



Spreeuw
Zang spreeuw
In de lente zijn spreeuwen zwart met een metallic look. In de herfst en winter hebben ze spikkels.
Leuk weetje
Spreeuwen zijn dol op appels. Merels trouwens ook.
Spitse snavel.
Voedsel
Ze eten insecten en insectenlarven. Ook zijn ze dol op bessen.
Nest
Broedt onder dakpannen, maar ook wel in nestkasten of holtes van bomen.
Spreeuwenwolken
In de winter slapen spreeuwen samen, dat is namelijk een stuk veiliger. Vlak voor het slapen gaan komen ze samen in de lucht, in een steeds grotere groep. Dit soort spreeuwenwolken dansen dan door de lucht .

Slide 9 - Tekstslide

Leuke weetjes:

Spreeuwen kunnen geweldig geluiden van andere vogels, kikkers en zoogdieren nadoen. En zelf mechanische geluiden zoals het fluitje van de conducteur.


Het mannetje versiert het vrouwtje met een holte, waar hij een klein nest heeft gebouwd. Vindt het vrouwtje het nest mooi, dan maakt zij het af.

Slide 10 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Wie ben ik?
Past bij de merel
Past bij de spreeuw
Broedt onder dakpannen
Kan heel goed geluiden imiteren
Broedt in heggen en struiken
Is dol op appels
Heeft de mooiste zang van Nederland
Ziet er in de zomer anders uit dan in de winter
Mannetje ziet er anders uit dan het vrouwtje
Slaapt in de winter in grote groepen

Slide 11 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Vink
Zang vink
mannetje
vrouwtje
Dikke korte snavel om zaden te kraken
Witte strepen op de vleugel
De borst en wangen van het mannetje zijn bruinrood. Het vrouwtje is grijsbruin.
Voedsel
Zaden, noten en insecten.
Nest
Vinken maken hun nest in de vork van een boomstam of tussen takken.
Weetjes
Vroeger vingen mensen vinken om ze te gebruiken voor zangwedstrijden. Ze werden gevangen met netten of met lijmstokken.
Zang vink
Het vrouwtje vink lijkt veel op een huismus. Zie je een witte streep op de vleugel? Dan is het een vink.

Slide 12 - Tekstslide

Extra weetje:


Vroeger vingen mensen vinken als huisdieren of om te gebruiken voor zangwedstrijden. Mensen vingen de vogels dan met netten of zelfs met lijmstokken.

Huismus
Let op de zwarte vlek onder de snavel. Hoe dominanater het mannetje, hoe groter de zwarte keelvlek.
Van boven bruin, van onder grijs.
Kegelvormige snavel
Nest
Nesten bouwen ze onder de dakpannen en in gaten en kieren van huizen. Huismussen broeden in groepen.
Zang huismus
Voedsel
Eten heel veel zaden, maar ook bessen en insecten. Ze lusten ook graag brood, dus klop vooral je tafellaken uit in de tuin.
Leuke weetjes

De huismus is de meest getelde vogel tijdens de Nationale Tuinvogeltelling.


Slide 13 - Tekstslide

De huismus is een echt familiedier. Ze blijven altijd in hetzelfde gebied, soms zelfs in dezelfde tuin als waar ze geboren zijn.


Het aantal huismussen in ons land is de afgelopen decennia met de helft afgenomen. Dat komt vooral omdat het steeds moeilijker voor ze wordt om bij de huizen te broeden en om eten te vinden.

0

Slide 14 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Roodborst
Oranjerode borst
Roodborst zang
Licht gekleurde onderbuik
Nest
Bouwt een slordig nestje op of net boven de grond in planten, struiken en heggen
Voedsel
Insecten, spinnen en andere kleine beestjes. In de winter veel te zien op voedertafels.
Leuk weetje
Roodborsten zingen als een van de weinig vogels het hele jaar door. Ook het vrouwtje! Dat doen ze om hun territorium te verdedigen.
Waar komen ze vandaan?
Een deel van "onze" roodborsten trekt in de herfst naar Spanje en Portugal. In ons land brengen veel roodborsten uit Rusland, Polen, Duitsland en Scandinavie de winter door.

Slide 15 - Tekstslide

Jonge roodborsten hebben niet meteen een rode borst. Ze zijn dan bruin gespikkeld.

Welke vogels broeden onder dakpannen?
A
Huismus en vink
B
Merel en koolmees
C
Vink en pimpelmees
D
Spreeuw en huismus

Slide 16 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies


Welke geluid is van de merel?
A
B
C
D

Slide 17 - Quizvraag

A = vink

B = merel

C = roodborst

D = pimpelmees

Nestkast
Onder dakpannen
In struiken, heggen, planten of bomen.

Slide 18 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies