Make it Mine: Katoendruk

Dit project gaat over Katoendruk. Wat komt er kijken bij het maken van een stofontwerp?  

In de voorbereidingsles op school leren leerlingen over de geschiedenis van de katoendruk (ook wel blockprint genoemd) in India en Nederland. Ze maken kennis met beeldende begrippen als motief, strooimotief, richting en herhaling aan de hand van voorbeeldstoffen.

Tijdens de 1 à 3 workshops met de gastdocent van de Katoendrukkerij ontdekken leerlingen al doende hoe ze een patronen kunnen maken op stof. Ze werken met verschillende soorten blokken: traditioneel Indische blockprint motieven, tribale motieven, geometrische vormen, tatoeage motieven en symbolen uit de populaire cultuur. 

Het project begint altijd in de klas met de digitale voorbereidingsles en het klaarmaken van de stof.

Scholen kunnen kiezen of ze 1, 2 of 3 workshops  doen onder begeleiding van een gastdocent van de Katoendrukkerij. Alle workshops worden gegeven voor maximaal 16 leerlingen tegelijk. Hoe meer workshops leerlingen doen, hoe meer ruimte er ontstaat voor experiment. Door veel te experimenteren ontdek je de vele mogelijkheden van de blokdruktechniek. Dat is wat katoendruk zo leuk maakt! 

Van de stof kunnen leerlingen op school een kussen naaien. In overleg kan er ook voor gekozen worden om een linnen tas te bedrukken i.p.v. stof.

- Leerlingen leren over de geschiedenis van de katoendruk aan de hand van erfgoed.

- Leerlingen analyseren voorbeelden, benoemen de patronen waardoor een beeldend begrippenkader ontstaat.

- Leerlingen doen ervaring op met de vormgeving van patronen. 

- Leerlingen experimenteren met- en ervaren hoe ze zelf kunnen drukken met de blockprint-techniek.

- Leerlingen drukken zich uit in kleur, vorm en patronen.

- Leerlingen reflecteren op eigen werkproces en resulataten.

Aansluiting bij de kerndoelen: Kunst en Cultuur: 48, 49, 50, 51, 52.

Doel: Introductie op het onderwerp Katoendruk, voorbereiding voor de workshops in De Katoendrukkerij .

Organisatie: Klassikaal, in groepjes en individueel.

Duur: 90 minuten.

Benodigdheden: Digibordles, ongebleekte katoen (voor elke leerling 3 lapjes van 45x45 cm/55x55 cm).

!! Koop ongebleekt katoen en was deze op 40 graden, zodat het stijfsel eruit gaat en de inkt beter blijft zitten. De stof krimpt ongeveer 8%. 

Per workshop heeft elke leerling een lap van tenminste 60 x 60 cm nodig, om een kussen van 50x50 te kunnen maken. 

Bij 1 workshop kan de achterkant van het kussen effen zijn.

Bij 2 en 3 workshops is er genoeg stof om een kussen te maken.

Neem de digibordles door. Rechts onderin staat een icoon van een notitieblad, hier staat informatie voor de leerkracht, bv vragen die je kunt stellen en de conclusies die getrokken kunnen worden. De digibordles print je uit door op Print te drukken onder de rode knop Start Les.

Overal en altijd hebben mensen kleding als vorm van expressie gebruikt. Elke tijd en cultuur kent haar eigen patronen. 

Leerlingen zeggen van elk patroon in kleding uit welk land ze denken dat het komt.

Aan de hand van beeldmateriaal van erfgoed wordt de geschiedenis van de katoendruk in India en Nederland belicht.

Leg de opzet van het project en de workshops van De Katoendrukkerij uit. 

Leerlingen bekijken voorbeelden patronen en analyseren hoe deze ontstaan, door de regelmaat in de patronen te benoemen.

Leerlingen leren beeldende begrippen als motief, strooimotief, richting en herhaling.

Vertel dat de ongebleekte katoen gewassen is, zodat het stijfsel eruit is. Voor de workshops hebben de leerlingen allemaal 3 lapjes stof van 45x45cm of 55x55 cm nodig. De stof moet nog gestreken en geknipt worden. Doe dit samen met de leerlingen, zodat het klaar ligt voor de workshops. Bij elke workshop gebruikt elke leerling 1 lapje. Na 3 workshops hebben ze 3 bedrukte lapjes waarvan ze hun eindwerkstuk op school gaan naaien. Bijvoorbeeld een tas/kussensloop of knuffel. Afhankelijk van het aantal lessen dat de leerlingen eraan kunnen besteden.

De leerlingen strijken en knippen de stof op het juiste formaat. Scheuren kan ook, dan is het altijd recht op de draad.

Wie klaar is of weinig heeft te doen kan aan een voorbereidende beeldende opdracht werken. 

Korte rondleiding in de werkplaats en over het werk in de Katoendrukkerij door Nathalie Cassee.

Doel: Leerlingen doen ervaring op met de naaimachine.

Organisatie: Individueel.

Duur: varieert

Wij gaan ervan uit als een school naaimachines te beschikking heeft, dat er ook een vakdocent op school is die de leerlingen begeleid bij het naaien.  En dat het naaien van een kussen geen verder uitleg nodig heeft. 

Lesmateriaal: Nathalie Cassee & Marije Visser 

Workshops: Katoendrukkerij

Foto’s: Rijksmuseum, De Katoendrukkerij, Marije Visser.

Realisatie: September 2025 I.s.m. PRO33 College Amersfoort.

Dit project is gerealiseerd met subsidie van het Fonds voor Cultuurparticipatie en in samenwerking met NEOS.