Les 2. Verfilmen scène

• New lesson editor
• Kunst
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Introduction

Deze lessenreeks is speciaal ontwikkeld voor theaterdocenten om met film aan de slag te gaan in de les. Deze module is het eindproduct van een proeftuin: een intensieve samenwerking tussen Filmhub Zuid-Holland en [school]. Op basis van theaterteksten gaan de leerlingen aan de slag met het acteren, filmen en monteren van hun eigen korte scène. Wanneer je deze lessenreeks gaat inzetten voor je klas, kan je (gratis!) professionele film-maak-sets (iPads) lenen bij Filmhub Zuid-Holland. De iPads zijn perfect voor gebruiksvriendelijke montage in de klas. Je kunt dat regelen via: https://filmeducatie.nl/hub-zuid-holland/film-maak-sets-zuid-holland.

Instructions

Leerdoelen

Na afloop van deze lessenreeks kunnen leerlingen:

1. een korte scène spelen en opnemen voor camera;

2. verschillende camerastandpunten en shots gebruiken;

3. samenwerken tijdens het filmen en monteren;

4. eenvoudige montagevaardigheden toepassen;

5. ontdekken hoe montage invloed heeft op een scène;

6. het eigen werk en dat van anderen bekijken en bespreken.

Werkwijze

• Bij iedere slide staat precies aangegeven wat de bedoeling van de opdracht of activiteit is.
• In deze lessenreeks werken leerlingen in groepjes aan het opnemen van een korte scène op basis van een bestaande tekst. Tijdens de vier lessen maken zij kennis met acteren voor camera, cameravoering en montage.
• De leerlingen filmen verschillende shots en camerastandpunten, zoals close-ups, totaalshots en over-the-shoulder shots. Daarna maakt iedere groep met hetzelfde beeldmateriaal twee verschillende montages. Op deze manier ervaren leerlingen hoe montage invloed heeft op sfeer, tempo en betekenis.
• De presentatie kan uitgeprint worden inclusief notities per slide. In deze notities staat extra uitleg en aanvullende informatie voor de docent.
• Tijdens de lessen wordt gewerkt met iPads voor het filmen en monteren. Deze kunnen geleend worden bij Filmhub Zuid-Holland via https://filmeducatie.nl/hub-zuid-holland/film-maak-sets-zuid-holland. 
• De opdrachten worden voornamelijk uitgevoerd in kleine groepjes van ongeveer 5-6 leerlingen.

Bronvermelding

Alle afbeeldingen in deze lessenreeks zijn afkomstig uit de videoclip WHERE SHE GOES (2023) van Bad Bunny.

FILMMAKEN

Eigen scène verfilmen in vier lessen

Lessenreeks: les 2

Module: Film binnen het vak theater

Slide 1 (1 minuut)

Introductie:

In deze les wordt er eerst meer uitgelegd over de montage, daarna gaan de leerlingen zelf aan de slag met het filmen van hun scène.

Geef de leerlingen genoeg oefenruimte om te proberen en foutjes te maken. De leerlingen gaan de scène minimaal 3 keer opnemen, zo kunnen ze oefenen met verschillende camerastandpunten en acteerkeuzes. Bovendien is het acteren voor een camera heel anders dan op een podium, dus dat is fijn om dat een paar keer te kunnen oefenen.

Begrippen

Montage / Editing

Rough cut

Special effects (SFX)

Cut

Fade in / Fade out

Een cut (knip) in film is de directe overgang waarbij het ene camerashot stopt en het volgende

begint, zonder effecten zoals fades.

Een rough cut (ruwe montage) is de eerste volledige versie van een film, waarin scènes in de

juiste volgorde zijn geplaatst, maar nog niet zijn verfijnd.

Een fade in of fade out is een subtiele overgang van een donker scherm naar een helder shot, of vice versa.

Special effects (SFX) in films zijn technieken en trucs die tijdens of na de opnames worden toegepast om scènes te creëren die onmogelijk, te duur of te gevaarlijk zijn om in werkelijkheid te

filmen. Ze omvatten fysieke effecten (explosies, make-up) en digitale beelden (CGI) om de realiteit

te manipuleren en het verhaal spectaculairder te maken.

Editing (of filmmontage) is het creatieve en technische proces van het selecteren, ordenen en samenvoegen van losse camerabeelden en geluidsopnamen tot één samenhangend verhaal. Een editor bepaalt het ritme, de sfeer en de vertelstructuur door beelden in te korten of te verplaatsen, waardoor ruw materiaal verandert in een voltooide film.

Slide 2 (4 minuten)

Leg kort de volgende begrippen uit: montage / editing (examenterm), cut, rough cut, fade in en out (examenterm), special effects (examenterm).

Begrippen

Editing (of filmmontage) is het creatieve en technische proces van het selecteren, ordenen en samenvoegen van losse camerabeelden en geluidsopnamen tot één samenhangend verhaal. Een editor bepaalt het ritme, de sfeer en de vertelstructuur door beelden in te korten of te verplaatsen, waardoor ruw materiaal verandert in een voltooide film.

Een cut (knip) in film is de directe overgang waarbij het ene camerashot stopt en het volgende begint, zonder effecten zoals fades.

Een rough cut (ruwe montage) is de eerste volledige versie van een film, waarin scènes in de juiste volgorde zijn geplaatst, maar nog niet zijn verfijnd.

Een fade in of fade out is een subtiele overgang van een donker scherm naar een helder shot, of vice versa.

Special effects (SFX) in films zijn technieken en trucs die tijdens of na de opnames worden toegepast om scènes te creëren die onmogelijk, te duur of te gevaarlijk zijn om in werkelijkheid te

filmen. Ze omvatten fysieke effecten (explosies, make-up) en digitale beelden (CGI) om de realiteit te manipuleren en het verhaal spectaculairder te maken.

Meer uitleg en voorbeelden van deze termen vind je in de Toolbox Filmeducatie.

Slide 3 (5 minuten)

Bekijk de videoclip WHERE SHE GOES van Bad Bunny. De afbeeldingen in deze lessenreeks komen ook uit deze videoclip.

Vraag de leerlingen voor het kijken van de videoclip om te letten op de montage.

Wat valt je op?

Waar zit de verandering?

Slide 4 (2 minuten)

Bespreek met de leerlingen wat hen opvalt in de montage: merken ze de wisseling op?

De clip begint met een zeer klassieke editing (close - medium - wijd) maar wisselt naar een meer droomachtige en zeer associatieve editing in het midden, om dan weer terug te schakelen naar

een klassiek einde.

Bespreek met de leerlingen:

Wat vinden ze van de beelden die eigenlijk niets met elkaar te maken hebben, maar toch samen worden gezet? Wat is het effect daarvan?

ZELF MONTEREN

Elk groepje maakt twee edit-teams en maakt met hetzelfde materiaal een andere edit

Slide 5 (2 minuten)

Vertel de leerlingen dat ze het materiaal dat ze opnemen in twee teams gaan monteren. Er zullen van dezelfde opname dus twee verschillende films worden gemaakt aan het einde.

Ondanks dat twee leerlingen de rol van editor hebben, worden de overige leerlingen in het groepje zullen ook aan de slag moeten. Iedereen is dus betrokken in het montageproces.

Film alles 3 keer

Slide 6 (35 minuten)

De leerlingen gaan hun scène nu opnemen. De leerlingen gaan de scène minimaal 3 keer opnemen en kiezen daarbij telkens een verschillend camerastandpunt (ook wel shot genoemd). Op deze manier is er genoeg variërend beeldmateriaal zodat de uiteindelijke montages heel erg van elkaar kunnen gaan verschillen. En dat is juist de bedoeling: zo zien de leerlingen hoeveel impact de montagefase heeft op het eindproduct.

Loop rond en kijk waar je eventueel een handje kan helpen. Als er groepjes zijn die tijd over hebben kunnen ze ook wat tijd besteden aan het opnemen van losse shots die tussen de dialoog-shots gemonteerd kunnen worden. Denk aan een close-up van een plant of een schilderij, of juist een long/wide shot van een paar leerlingen die door de gang lopen. Geef de leerlingen de ruimte om daar mee te experimenteren, net als in de videoclip van Bad Bunny.

Een paar tips voor tijdens het opnemen:

- Test het geluid eerst. Is alles goed te verstaan? Gebruik anders een microfoon, film van dichterbij of zoek een rustige plek.

- Let op het licht. Zorg dat jouw onderwerp in het licht staat. Zorg ervoor dat het niet te donker is.

- Film consistent. Dit betekent dat je alle shots op dezelfde manier filmt. Kies van tevoren of je alles horizontaal of verticaal filmt.

- Begin net iets eerder met filmen. Zet de camera altijd 3 seconden eerder aan dan dat je begint met praten. Zo weet je zeker dat je ook echt alle tekst

hebt opgenomen. Camera aan en dan ‘3, 2, 1 - actie!’

- Zoom tijdens het filmen niet in of uit. Dichterbij filmen? Zet een stap naar voren.

- Wissel af met filmkaders. Probeer losse shots te maken en de camera alleen te bewegen als dat met een reden is.

Afronding en vooruitblik