Topografie Europa 3: Scandinavië en de Baltische staten
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
Scandinavië en de Baltische staten
van IJsland tot Litouwen
LES 3
Lesson duration is: 50 minIntroduction
Items in this lesson
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
Scandinavië en de Baltische staten
van IJsland tot Litouwen
LES 3
Over deze les: dit is de derde les van de reeks Topografie Europa, de eerste regio-uitdaging. Uit les 1 kennen de leerlingen Noorwegen, Zweden en Denemarken, uit les 2 Oslo, Stockholm en Kopenhagen. Vandaag komen IJsland, Finland, Estland, Letland en Litouwen erbij, met hun hoofdsteden. De les heeft andere werkvormen dan les 1 en 2: een raadsel, ansichtkaarten, ordenen, waar of niet waar, landen indelen in groepen en een kaart uit je hoofd tekenen.
Kerndoel: de les sluit aan bij SLO-kerndoel 50: de leerlingen leren omgaan met kaart en atlas en kennen de topografie van Nederland, Europa en de wereld.
Tip: leg blaadjes en potloden klaar voor het raadsel en de geheugentekening, en een atlas voor wie vastloopt. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
drie doelen
Wat leer je vandaag?
Je kan acht landen van Noord-Europa aanwijzen op de kaart.
1
Je kan uitleggen welke landen bij Scandinavië en welke bij de Baltische staten horen.
2
Je kan de hoofdsteden van IJsland, Finland, Estland, Letland en Litouwen noemen.
3
Leerdoelen: lees de drie doelen samen voor. Doel 1 oefenen de leerlingen met de kijkplaat, de geheugentekening en de uitdaging op een lege kaart. Doel 2 met de uitleg, het ordenen en de sleepvraag met de drie groepen. Doel 3 met de ansichtkaarten, de koppelvraag en de exit-check. De acht landen zijn Noorwegen, Zweden, Denemarken, IJsland, Finland, Estland, Letland en Litouwen.
Na de les: vraag welk doel het best gelukt is. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
raad het land
Wie ben ik?
1 Ik lig in het noorden van Europa, aan zee.
2 Ik ben lang en smal.
3 Langs mijn kust liggen veel fjorden.
4 Mijn hoofdstad is Oslo.
?
Raadsel: klik steeds om de volgende hint te laten zien. De leerlingen schrijven na elke hint hun antwoord op een blaadje. Wie het na hint 1 al goed heeft, krijgt 4 punten, na hint 2 drie punten, na hint 3 twee punten en na hint 4 nog één punt. Pas aan het eind klik je op het kleine vraagteken onderaan.
Antwoord: Noorwegen. Alle hints gaan over wat de leerlingen in les 1 en 2 hebben geleerd.
Hulp: wie nog niets weet, mag na hint 3 de kaart van Europa in de atlas erbij pakken.
kijkplaat
Welke landen ken jij al?
Acht landen in het noorden van Europa.
Hoeveel kan jij er al noemen? Schrijf het getal op.
ken je al
nieuw
Kijkplaat Noord-Europa: elke stip is een land. De groene stippen ken je al uit les 1: Noorwegen, Zweden en Denemarken. De oranje stippen zijn nieuw: IJsland, Finland, Estland, Letland en Litouwen. Let op: in les 1 stond groen voor de kleine landen. Hier betekent groen: dit land ken je al.
Voorspelling: laat elke leerling op een blaadje schrijven hoeveel van de acht stippen hij of zij nu al kan noemen. Aan het eind van de les komt deze kaart terug.
Raden: laat een leerling een stip kiezen en eerst hardop zeggen welk land het is. Klik daarna op de stip: dan verschijnt de naam. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
drie groepen
Wie hoort bij wie?
Scandinavië: Noorwegen, Zweden en Denemarken.
De Baltische staten: Estland, Letland en Litouwen, aan de Oostzee.
Finland en IJsland horen niet bij Scandinavië. Samen met de Scandinavische landen heten ze de Noordse landen.
IJsland
Noorwegen
Zweden
Denemarken
Finland
Estland
Letland
Litouwen
Oostzee
Uitleg: Scandinavië bestaat uit drie landen: Noorwegen, Zweden en Denemarken. De Baltische staten zijn ook drie landen: Estland, Letland en Litouwen. Ze liggen aan de oostkant van de Oostzee.
Finland en IJsland: die horen niet bij Scandinavië, al denken veel mensen van wel. Samen met Noorwegen, Zweden en Denemarken heten ze de Noordse landen. IJsland is een eiland in de Atlantische Oceaan, ver van de andere landen.
Hulp: laat leerlingen de kleuren op de kaart volgen. Petrol is Scandinavië, roestrood zijn de Baltische staten, wit zijn de andere Noordse landen. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
groeten uit ...
Vijf nieuwe hoofdsteden
Welke stad is het? Klik op het vraagteken.
IJsland
Finland
Estland
Letland
Litouwen
Ansichtkaarten: vijf groeten uit de hoofdsteden van de nieuwe landen. Vraag bij elke kaart eerst: wie kent de naam van deze stad al? Klik daarna op het vraagteken: de naam van de stad verschijnt onder de kaart, en er gaat een venster open met meer uitleg.
Onthouden: laat de klas bij elke stad iets bedenken om hem te onthouden, bijvoorbeeld met de foto. Tallinn is de stad met de oude torens, Riga de stad met het versierde huis.
Extra uitdaging: welke van deze hoofdsteden ligt het verst naar het noorden? Reykjavik. Het is de noordelijkste hoofdstad van een onafhankelijk land. Image credit: Andreas Tille, CC BY-SA 4.0 Image credit: JIP, CC BY-SA 4.0 Image credit: Ivar Leidus, CC BY-SA 3.0 Image credit: Diliff, CC BY-SA 3.0 Image credit: Jessica Gardner, CC BY-SA 2.0
Zet de landen van noord naar zuid
Ordenen: de leerlingen zetten de vier landen in de goede volgorde, van het noorden naar het zuiden. Finland ligt bovenaan, aan de overkant van het water. Daaronder liggen de drie Baltische staten.
Nabespreken met een ezelsbruggetje: noem dit pas als iedereen klaar is. De Baltische staten staan van noord naar zuid op alfabet: Estland, Letland, Litouwen. E komt voor L, en La komt voor Li.
Hulp: laat leerlingen de kaart van de vorige slides voor zich zien. Wat ligt het dichtst bij Finland?
waar of niet waar? 1/2
Finland hoort bij Scandinavië.
Waar
Niet waar
Waar of niet waar 1: niet waar. Finland hoort niet bij Scandinavië. Het is wel een Noords land, net als IJsland.
Hulp: Scandinavië zijn drie landen. Welke drie?
waar of niet waar? 2/2
Vilnius is de hoofdstad van Litouwen.
Waar
Niet waar
Waar of niet waar 2: waar. Vilnius is de hoofdstad van Litouwen. Riga is de hoofdstad van Letland.
Hulp: denk aan de ansichtkaarten. Bij Vilnius hoorde de witte klokkentoren.
In welke groep hoort elk land?
Scandinavië
Baltische staten
Andere Noordse landen
Litouwen
Zweden
IJsland
Estland
Denemarken
Finland
Noorwegen
Letland
Indelen: elke leerling sleept de acht landen naar de goede groep. Zo zie je of doel 2 gelukt is.
Antwoord: Scandinavië: Noorwegen, Zweden, Denemarken. Baltische staten: Estland, Letland, Litouwen. Andere Noordse landen: Finland, IJsland.
Nabespreken: welk land werd het vaakst in de verkeerde groep gezet? Meestal is dat Finland.
Uitdaging: sleep elk land naar zijn stip
Denemarken
Estland
Finland
IJsland
Letland
Litouwen
Noorwegen
Zweden
Uitdaging op een lege kaart: elke leerling sleept zelf, zonder atlas. Geef er twee minuten voor. Kijk naar de stip, niet naar het vak: het lijntje wijst naar het land.
Hulp: begin bij IJsland, het eiland linksboven, en bij Finland, rechtsboven. Onder Finland liggen de drie Baltische staten.
Extra uitdaging: noem bij elk land de hoofdstad. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Sleep elke hoofdstad onder het goede land
IJsland
Finland
Estland
Letland
Litouwen
Riga
Vilnius
Helsinki
Reykjavik
Tallinn
Koppelen: elke leerling sleept de vijf hoofdsteden onder de goede ansichtkaart. Zo zie je of doel 3 gelukt is.
Antwoord: IJsland Reykjavik, Finland Helsinki, Estland Tallinn, Letland Riga, Litouwen Vilnius.
Hulp: de foto's zijn dezelfde als op de slide met de ansichtkaarten. Welk gebouw hoorde bij welke stad? Image credit: Andreas Tille, CC BY-SA 4.0 Image credit: JIP, CC BY-SA 4.0 Image credit: Ivar Leidus, CC BY-SA 3.0 Image credit: Diliff, CC BY-SA 3.0 Image credit: Jessica Gardner, CC BY-SA 2.0
uit je hoofd
Teken de kaart
1 Teken met je maatje de kust en de zee.
2 Teken de grenzen en schrijf de acht landen erin.
3 Klaar? Vergelijk met de kaart.
4
minute
00
second
Hoe ziet het er echt uit?
Geheugentekening: de leerlingen tekenen in tweetallen Noord-Europa uit hun hoofd op een blaadje. Eerst de kust en de zee, dan de grenzen, dan de namen van de acht landen. Geen atlas. Start de klok.
Vergelijken: klik na vier minuten op het vraagteken. Dan verschijnt de kaart. Laat de tweetallen hun tekening ernaast leggen: wat klopte al, en wat ziet er anders uit? Let op de lengte van Noorwegen en de grootte van Finland.
Extra uitdaging: zet ook de hoofdsteden in je tekening. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
kijkplaat
Welke landen ken jij nu?
Tel de stippen waarvan je het land weet.
Meer dan je getal van het begin?
ken je al
nieuw
Terug naar de kijkplaat: dezelfde kaart als aan het begin. Laat elke leerling in stilte tellen hoeveel van de acht landen hij of zij nu kan noemen. Neem er een minuut voor. Klik op een stip als de klas twijfelt.
Vergelijk met de voorspelling: pak het blaadje van het begin. Meer dan toen?
Extra uitdaging: noem bij elk land ook de hoofdstad. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Exit-check: dit is de hoofdstad van Estland. Hoe heet deze stad?
Exit-check 1 van 2: elke leerling typt zelf de naam van de stad op de foto. Zo zie je of doel 3 gelukt is.
Antwoord: Tallinn, met de oude torens en muren. Wie Tallin met één n schrijft, rekent het systeem ook goed. Image credit: Ivar Leidus, CC BY-SA 3.0
exit-check 2/2
Welk land ligt tussen Estland en Litouwen?
Finland
Polen
Zweden
Letland
Exit-check 2 van 2: dit gaat over doel 1. Letland ligt tussen Estland in het noorden en Litouwen in het zuiden.
Hulp: denk aan de kaart met de drie groepen. Welke drie landen liggen onder elkaar aan de Oostzee?
Welk doel is jou het best gelukt?
Acht landen aanwijzen
Scandinavië en de Baltische staten uit elkaar houden
De vijf nieuwe hoofdsteden noemen
Terugblik op de doelen: elke leerling kiest het doel dat het best gelukt is. Vraag daarna een paar leerlingen welk doel nog lastig is, en waarom. Leg het naast de uitslag van de exit-check.
V O L G E N D E L E S
West- en Midden-Europa en de Rijn
van Ierland tot Oostenrijk
Welk Alpenland ken je nog niet? Je zoomt in op het westen en midden van Europa, met Oostenrijk erbij, en test jezelf met een nieuwe kaartuitdaging.
Volgende les: in Uitdaging West- en Midden-Europa zoomen de leerlingen in op het westen en het midden van Europa. Naast landen die ze al kennen, komt Oostenrijk erbij, in de Alpen.
Afsluiting: wil je verder oefenen? Via de link vind je meer lessen over topografie.