Topografie Europa 7: de Balkan
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
De Balkan
een schiereiland vol landen
LES 7
Lesson duration is: 50 minIntroduction
Items in this lesson
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
De Balkan
een schiereiland vol landen
LES 7
Over deze les: dit is de zevende les van de reeks Topografie Europa, de laatste regio-uitdaging. Rond de Balkan kennen de leerlingen al Italië, Oostenrijk, Hongarije, Roemenië en Griekenland. Vandaag komen er acht landen bij: Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, Albanië, Noord-Macedonië en Bulgarije, met de hoofdsteden Zagreb, Belgrado en Sofia. De les heeft weer nieuwe werkvormen: wat ligt ertussen, zelf een ezelsbruggetje bedenken en memory met twee teams.
Kerndoel: de les sluit aan bij SLO-kerndoel 50: de leerlingen leren omgaan met kaart en atlas en kennen de topografie van Nederland, Europa en de wereld.
Tip: leg blaadjes klaar voor de opener en de kijkplaat, en een atlas voor wie vastloopt. Verdeel de klas voor memory in twee teams. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
drie doelen
Wat leer je vandaag?
Je kan acht landen op de Balkan aanwijzen op de kaart.
1
Je kan de hoofdsteden Zagreb, Belgrado en Sofia bij het goede land noemen.
2
Je kan de landen langs de Adriatische Zee van noord naar zuid opnoemen.
3
Leerdoelen: lees de drie doelen samen voor. Doel 1 oefenen de leerlingen met wat ligt ertussen, de kijkplaat, de uitleg over de Balkan, de sleepvraag met landen en de eindtelling. Doel 2 met de uitleg over de drie hoofdsteden, memory, de sleepvraag met hoofdsteden en exit-check 1. Doel 3 met de kustroute, het ezelsbruggetje en exit-check 2.
Aan het eind: vraag hoe het ging met de emoji-poll. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
wat weet je al?
Wat ligt ertussen?
Deze vijf landen ken je al.
Welke landen liggen ertussen? Schrijf op wat je weet.
2
minute
00
second
Italië
Oostenrijk
Hongarije
Roemenië
Griekenland
?
Wat ligt ertussen: op de kaart staan vijf landen die de leerlingen al kennen. Daartussen ligt de Balkan. Welke landen liggen daar volgens jou? De leerlingen schrijven in twee minuten alle landen op die ze denken te kennen, ook als ze niet zeker weten waar die liggen. Misschien is er iemand op vakantie geweest, of komt er familie vandaan.
Bespreken: verzamel de namen op het bord. Zet een vraagteken achter namen die niet op de Balkan liggen. Op de volgende slide zie je welke landen het zijn.
Hulp: denk aan vakantielanden aan zee, zoals Kroatië. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
kijkplaat
Welke landen ken jij al?
Dertien landen op deze kaart.
Hoeveel kan jij er al noemen? Onthoud je getal.
ken je al
nieuw
Kijkplaat Balkan: elke stip is een land. De petrol stippen ken je al: Italië, Oostenrijk, Hongarije, Roemenië en Griekenland. De oranje stippen zijn nieuw: Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, Albanië, Noord-Macedonië en Bulgarije.
Voorspelling: laat elke leerling in stilte tellen hoeveel van de dertien stippen hij of zij nu al kan noemen en dat getal onthouden. Er is net al geschreven, dus dit kan zonder blaadje. Aan het eind van de les komt deze kaart terug.
Let op: op de kaart staat tussen Servië, Montenegro, Albanië en Noord-Macedonië een gebied met een stippellijn. Dat is Kosovo. Niet alle landen erkennen Kosovo als land. Het telt in deze reeks niet mee. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
een schiereiland
De Balkan
De Balkan is een groot schiereiland in het zuidoosten van Europa.
Zes landen waren tot 1991 samen één land: Joegoslavië. Welke?
Adriatische
Zee
Zwarte
Zee
Joegoslavië
Uitleg: de Balkan is een groot schiereiland in het zuidoosten van Europa. In het westen ligt de Adriatische Zee, in het oosten de Zwarte Zee. Je kent een schiereiland al van Spanje en Italië: land met aan drie kanten water.
Joegoslavië: tot 1991 waren Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro en Noord-Macedonië samen één land: Joegoslavië. Vanaf 1991 werden ze één voor één zelfstandig. Montenegro was in 2006 de laatste. Daarom liggen er op de Balkan zoveel landen dicht bij elkaar. Klik op het vraagteken om te zien welke landen het waren.
Voor de leerkracht: het uiteenvallen van Joegoslavië ging samen met oorlogen in de jaren negentig. Leerlingen met familie uit deze landen kunnen daar verhalen over hebben. Laat leerlingen zelf kiezen wat ze vertellen, en vraag niet naar herkomst.
Hulp: Albanië en Bulgarije hoorden nooit bij Joegoslavië. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Kroatië
Servië
Bulgarije
Zagreb
Belgrado
Sofia
drie nieuwe hoofdsteden
Zagreb, Belgrado, Sofia
Zagreb is de hoofdstad van Kroatië. Op het dak staan de wapens van Kroatië en Zagreb.
Belgrado is de hoofdstad van Servië. Hier stroomt de Sava in de Donau.
Sofia is de hoofdstad van Bulgarije. De kathedraal heeft gouden koepels.
Uitleg: drie nieuwe hoofdsteden. Zagreb is de hoofdstad van Kroatië. Op de foto zie je het dak van de Sint-Marcuskerk, met de wapens van Kroatië en Zagreb in gekleurde dakpannen.
Belgrado is de hoofdstad van Servië. De stad ligt waar de rivier de Sava in de Donau stroomt. Op de foto zie je de Sint-Savakerk, een van de grootste kerken van de Balkan. De Donau ken je al van Wenen en Boedapest.
Sofia is de hoofdstad van Bulgarije. Op de foto zie je de Alexander Nevski-kathedraal met haar gouden en groene koepels.
Hulp: Zagreb ligt in het noorden van Kroatië, Belgrado in het noorden van Servië en Sofia in het westen van Bulgarije. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0 Image credit: Bernard Gagnon, CC BY-SA 4.0 Image credit: Petar Milošević, CC BY-SA 4.0 Image credit: Julian Lupyan, publiek domein
van noord naar zuid
Langs de kust
Vijf landen liggen aan de Adriatische Zee.
Klik op de cijfers. Welk land is het?
Adriatische
Zee
Langs de kust: vijf landen van de Balkan liggen aan de Adriatische Zee. Van noord naar zuid: Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro en Albanië. Daarna loopt de kust verder naar Griekenland. Klik op de cijfers van 1 tot 5. Laat de klas bij elk cijfer eerst raden welk land het is.
Leuk feitje: Kroatië heeft de langste kust, met meer dan duizend eilanden en eilandjes. Bosnië en Herzegovina heeft maar een heel klein stukje kust, nog geen 25 kilometer.
Hulp: de eerste letters zijn S, K, B, M, A. Op de volgende slide bedenken de leerlingen daar een ezelsbruggetje bij. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
in tweetallen
Bedenk een ezelsbruggetje met S, K, B, M, A
Ezelsbruggetje: de leerlingen werken in tweetallen. Ze bedenken een zin van vijf woorden die begint met de letters S, K, B, M en A, in die volgorde. Zo onthouden ze de landen langs de Adriatische Zee van noord naar zuid: Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro, Albanië. Elk tweetal typt zijn zin. Bekijk de antwoorden samen en kies met de klas het leukste ezelsbruggetje.
Voorbeeld: Soms Krijgt Bas Meer Appels. Noem dit pas als een tweetal vastloopt.
Hulp: zet de vijf landen eerst onder elkaar op een blaadje, met de eerste letter groot.
Extra uitdaging: maak de zin langer met een zesde woord dat begint met een G, voor Griekenland, verder langs de kust.
Memory
twee teams
1 Noem twee nummers.
2 Een land en zijn hoofdstad? Sleep ze naar je teamvak.
3 Geen paar? Dan is het andere team aan de beurt.
8
minute
00
second
Team 1
Team 2
Memory: verdeel de klas in twee teams. Een team noemt twee nummers. Klik op beide kaarten: achter elke kaart zit een land of een hoofdstad. Horen ze bij elkaar, dan sleept het team beide cirkels naar zijn eigen teamvak. Het team met de meeste cirkels in zijn vak wint. Horen ze niet bij elkaar, klik dan nog een keer op de kaarten om ze te sluiten. Dan is het andere team aan de beurt. Speel maximaal acht minuten: start de klok.
Zonder devices: speel het klassikaal op het digibord. De leerkracht klikt op de nummers die het team noemt, de klas kijkt mee. Wie wil, kan het ook in groepjes op papier spelen: schrijf de twaalf woorden van de antwoordregel op kaartjes, leg ze omgekeerd neer en speel memory aan tafel.
Met devices: de leerlingen openen de les op hun eigen device en spelen in tweetallen tegen elkaar. Ze klikken zelf op de kaarten, en wie de meeste paren vindt, wint. Laat de tweetallen daarna samen nog één keer alle paren opnoemen.
Antwoord: 1 Sofia en 8 Bulgarije, 2 Kroatië en 11 Zagreb, 3 Boedapest en 6 Hongarije, 4 Griekenland en 12 Athene, 5 Belgrado en 9 Servië, 7 Roemenië en 10 Boekarest.
Hulp: elk paar is een land met zijn hoofdstad. Drie paren ken je uit eerdere lessen.
Extra uitdaging: wie een paar vindt, wijst het land ook aan op de kaart in de atlas.
Sleep elk land naar de goede plek
Albanië
Bosnië en Herzegovina
Bulgarije
Kroatië
Montenegro
Noord-Macedonië
Servië
Slovenië
Sleepvraag landen: elke leerling sleept de acht nieuwe landen naar de goede stip.
Nabespreken: welke waren het lastigst? Vaak worden Montenegro en Albanië, of Bosnië en Herzegovina en Servië, verwisseld. Montenegro ligt ten noorden van Albanië, Bosnië en Herzegovina ten westen van Servië.
Hulp: begin met Kroatië, het land met de lange kust, en ga dan naar het oosten.
Extra uitdaging: noem bij elk land of het aan zee ligt, en aan welke zee. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Sleep elke hoofdstad naar de goede plek
Belgrado
Boekarest
Sofia
Zagreb
Sleepvraag hoofdsteden: elke leerling sleept de drie nieuwe hoofdsteden naar de goede stip.
Nabespreken: Belgrado ligt aan de Donau, net als Wenen en Boedapest. Welke van de drie ligt het verst naar het oosten? Sofia.
Hulp: Zagreb ligt het verst naar het westen, in Kroatië. Boekarest hoort nergens: dat is de hoofdstad van Roemenië.
Extra uitdaging: noem bij elke hoofdstad een buurland van dat land. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
kijkplaat
Hoeveel ken je er nu?
Tel stil hoeveel van de dertien landen je nu kan noemen.
Vergelijk met je getal van het begin.
ken je al
nieuw
Kijkplaat opnieuw: dezelfde dertien stippen als aan het begin. Laat de leerlingen stil tellen hoeveel landen ze nu kunnen noemen en vergelijken met hun getal van het begin. Klik daarna op een paar stippen om na te kijken.
Hulp: begin bij de vijf landen die je al kende, en zoek dan de acht nieuwe. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
exit-check 1/2
Wat is de hoofdstad van Servië?
Belgrado
Zagreb
Sofia
Boekarest
Exit-check 1 van 2: elke leerling kiest zelf. Zo zie je of doel 2 gelukt is.
Antwoord: Belgrado. Sofia is de hoofdstad van Bulgarije, Zagreb van Kroatië en Boekarest van Roemenië.
Nabespreken: wie koos Sofia of Zagreb? Laat de drie nieuwe hoofdsteden nog een keer aanwijzen op de kaart.
exit-check 2/2
Welk land ligt aan de kust direct ten noorden van Albanië?
Bosnië en Herzegovina
Montenegro
Noord-Macedonië
Slovenië
Exit-check 2 van 2: elke leerling kiest zelf. Zo zie je of doel 3 gelukt is.
Antwoord: Montenegro. De volgorde langs de kust is Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro, Albanië. Montenegro komt dus direct voor Albanië. Noord-Macedonië ligt ten oosten van Albanië en niet aan zee.
Nabespreken: welk ezelsbruggetje hielp het best? Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Hoe goed ken jij de Balkan nu?
Terugblik: elke leerling kiest een gezicht. Hoe goed ken jij de Balkan nu? Vraag een paar leerlingen welk land of welke hoofdstad nog lastig is, en leg het naast de uitslag van de exit-check.
V O L G E N D E L E S
Eindquiz Europa
alle landen van Europa
Hoe goed ken jij Europa? Alle landen komen terug, en je leert zes heel kleine landen kennen.
Volgende les: in de Eindquiz Europa komen alle landen uit de reeks terug. De leerlingen leren ook zes heel kleine landen kennen: Andorra, Monaco, Liechtenstein, San Marino, Vaticaanstad en Malta.
Afsluiting: wil je verder oefenen? Via de link vind je meer lessen over topografie.