Topografie Europa 6: Oost-Europa en Rusland
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
Oost-Europa
en Rusland
van Polen tot Rusland
LES 6
Lesson duration is: 45 minIntroduction
Items in this lesson
N
T O P O G R A F I E E U R O P A
Oost-Europa
en Rusland
van Polen tot Rusland
LES 6
Over deze les: dit is de zesde les van de reeks Topografie Europa. Uit eerdere lessen kennen de leerlingen Polen en Warschau, Tsjechië, Oostenrijk en de Baltische staten. Vandaag komen er zeven landen bij: Rusland, Belarus, Oekraïne, Moldavië, Roemenië, Hongarije en Slowakije, met de hoofdsteden Moskou, Kyiv, Boedapest en Boekarest. Ze leren ook dat Rusland in Europa én in Azië ligt. De les heeft weer nieuwe werkvormen: vier hoeken, de kompasroute en stad en land. In les 7 volgt de Balkan.
Kerndoel: de les sluit aan bij SLO-kerndoel 50: de leerlingen leren omgaan met kaart en atlas en kennen de topografie van Nederland, Europa en de wereld.
Tip: hang voor de les in de vier hoeken van het lokaal een blad met A, B, C en D. Leg blaadjes klaar voor de kijkplaat en voor stad en land, en een atlas voor wie vastloopt. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
drie doelen
Wat leer je vandaag?
Je kan zeven nieuwe landen in Oost-Europa aanwijzen op de kaart.
1
Je kan de hoofdsteden Moskou, Kyiv, Boedapest en Boekarest bij het goede land noemen.
2
Je kan uitleggen dat Rusland in Europa én in Azië ligt.
3
Leerdoelen: lees de drie doelen samen voor. Doel 1 oefenen de leerlingen met de kijkplaat, de kompasroute, de sleepvraag met landen en exit-check 1. Doel 2 met de uitleg over Moskou en de drie hoofdsteden, de sleepvraag met hoofdsteden, stad en land en exit-check 1. Doel 3 met vier hoeken, de uitleg over Rusland en exit-check 2. Slowakije en Moldavië staan met naam op de kaart bij de uitleg over Rusland.
Na de les: vraag hoe het ging met de emoji-poll. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
A
B
C
D
vier hoeken
Wat is het grootste land dat helemaal in Europa ligt?
Loop naar de hoek van jouw antwoord.
Frankrijk
Spanje
Oekraïne
Polen
Vier hoeken: in elke hoek van het lokaal hangt een letter. Lees de vraag voor. Elke leerling loopt naar de hoek van het antwoord dat hij of zij denkt. Laat in elke hoek iemand vertellen waarom ze daar staan. Daarna kiezen ze ook in LessonUp.
Antwoord: Oekraïne. Het is ruim 600.000 vierkante kilometer, ruim veertien keer zo groot als Nederland. Frankrijk komt in de buurt: het Europese deel van Frankrijk is ruim 550.000 vierkante kilometer. Oekraïne is nieuw vandaag, en daarom is dit een raadvraag.
Doorvragen: welk land is nog groter, maar ligt niet helemaal in Europa? Rusland. Daar gaat de les verderop over.
Hulp: Frankrijk, Spanje en Polen ken je al. Welk land in het oosten zou nog groter kunnen zijn?
kijkplaat
Welke landen ken jij al?
Dertien landen op deze kaart.
Hoeveel kan jij er al noemen? Schrijf het getal op.
ken je al
nieuw
Kijkplaat Oost-Europa: elke stip is een land. De petrol stippen ken je al: Polen, Tsjechië, Oostenrijk, Estland, Letland en Litouwen. De oranje stippen zijn nieuw: Rusland, Belarus, Oekraïne, Moldavië, Roemenië, Hongarije en Slowakije.
Voorspelling: laat elke leerling op een blaadje schrijven hoeveel van de dertien stippen hij of zij nu al kan noemen. Aan het eind van de les komt deze kaart terug. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
het grootste land
Rusland
De hoofdstad is Moskou.
Rusland ligt in Europa én in Azië. Achter het Oeralgebergte begint Azië.
Rusland
Belarus
Oekraïne
Moldavië
Slowakije
Moskou
naar Azië
Uitleg: Rusland is het grootste land ter wereld. Het ligt in twee werelddelen: Europa en Azië. De grens tussen die twee is het Oeralgebergte, ver naar het oosten, buiten deze kaart. Het grootste deel van Rusland ligt in Azië, maar de meeste Russen wonen in het Europese deel.
Moskou: de hoofdstad van Rusland ligt in het Europese deel. Op de foto zie je de Basiliuskathedraal op het Rode Plein, met haar kleurige koepels.
Buren: ten westen van Rusland liggen Belarus en Oekraïne. Belarus heette vroeger in het Nederlands vaak Wit-Rusland.
Hulp: Rusland is zo groot dat je het niet helemaal op de kaart van Europa ziet. Het loopt door tot aan de Grote Oceaan. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0 Image credit: Vyacheslav Argenberg, CC BY 4.0
Oekraïne
Hongarije
Roemenië
Kyiv
Boedapest
Boekarest
drie nieuwe hoofdsteden
Kyiv, Boedapest, Boekarest
Kyiv is de hoofdstad van Oekraïne. De stad ligt aan de rivier de Dnjepr.
Boedapest is de hoofdstad van Hongarije. De Donau stroomt dwars door de stad.
Boekarest is de hoofdstad van Roemenië. Het Paleis van het Parlement is een van de grootste gebouwen ter wereld.
Uitleg: drie nieuwe hoofdsteden. Kyiv is de hoofdstad van Oekraïne en ligt aan de rivier de Dnjepr. Op de foto zie je de Sint-Sofiakathedraal uit de elfde eeuw, met gouden en groene koepels.
Boedapest is de hoofdstad van Hongarije. De Donau stroomt dwars door de stad. Vroeger waren het aparte steden: Buda en Óbuda aan de ene kant van de Donau, Pest aan de andere kant. Op de foto zie je het parlementsgebouw aan de Donau.
Boekarest is de hoofdstad van Roemenië. Op de foto zie je het Paleis van het Parlement, een van de grootste gebouwen ter wereld.
Hulp: Kyiv ligt in het noorden van Oekraïne, Boedapest in het noorden van Hongarije en Boekarest in het zuiden van Roemenië. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0 Image credit: Rbrechko, CC BY-SA 4.0 Image credit: Pierre Blaché, CC0 Image credit: Sludge G, CC BY-SA 2.0
kompasroute
In welk land kom je uit?
Start in Tsjechië. Ga bij elke stap één land verder.
1 naar het oosten
2 naar het zuiden
3 naar het oosten
4 naar het noordoosten
5 naar het noorden
6 naar het noorden
start
Belarus
Oekraïne
Rusland
Polen
Kompasroute: de leerlingen volgen met hun vinger de route op de kaart, zonder namen. Ze beginnen in Tsjechië en gaan bij elke stap één land verder in de windrichting die er staat. In welk land komen ze uit? Laat ze eerst in tweetallen overleggen en de landen onderweg op een blaadje schrijven, en dan kiezen. Anders dan bij ik ga op reis in les 5 gaat het hier om windrichtingen lezen op de kaart.
Nakijken: klik op de kompasknop. De route verschijnt op de kaart.
Antwoord: Belarus. De route is Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Roemenië, Moldavië, Oekraïne, Belarus.
Hulp: Slowakije ligt ten oosten van Tsjechië. Vroeger waren Tsjechië en Slowakije samen één land: Tsjecho-Slowakije.
Extra uitdaging: bedenk zelf een kompasroute voor je buurman of buurvrouw. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Sleep elk land naar de goede plek
Belarus
Hongarije
Moldavië
Oekraïne
Roemenië
Rusland
Slowakije
Sleepvraag landen: elke leerling sleept de zeven nieuwe landen naar de goede stip.
Nabespreken: welke waren het lastigst? Vaak worden Belarus en Oekraïne, of Slowakije en Hongarije, verwisseld. Belarus ligt ten noorden van Oekraïne, Slowakije ten noorden van Hongarije.
Hulp: begin met Rusland, het grootste land, en ga dan naar het westen.
Extra uitdaging: noem bij elk land een buurland dat je al kende. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
Sleep elke hoofdstad naar de goede plek
Boedapest
Boekarest
Kyiv
Moskou
Sleepvraag hoofdsteden: elke leerling sleept de vier nieuwe hoofdsteden naar de goede stip.
Nabespreken: Boedapest en Boekarest lijken op elkaar. Boedapest ligt in Hongarije, Boekarest in Roemenië. Wie heeft een ezelsbruggetje?
Hulp: Moskou ligt het verst naar het oosten, in Rusland.
Extra uitdaging: noem bij elke hoofdstad een buurland van dat land. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
in tweetallen
Stad en land
1 Je juf of meester klikt op een nummer.
2 Schrijf een land en een hoofdstad uit Europa met die letter.
3 Klaar? Roep stop!
1
minute
00
second
klik op een nummer
Stad en land: de leerlingen werken in tweetallen met een blaadje. Klik op een nummer: de letter verschijnt pas dan, zodat niemand vooruit kan denken. Elk tweetal schrijft zo snel mogelijk een land en een hoofdstad uit Europa die met die letter beginnen. Het eerste tweetal dat beide heeft, roept stop. Klik daarna op het vraagteken onder de letter voor voorbeelden. Speel zo de vijf letters.
Let op: bij de M is er maar één land (Moldavië) en bij de O maar één hoofdstad (Oslo). Die letters zijn lastiger.
Punten: een goed woord is 1 punt. Een goed woord dat geen ander tweetal heeft, is 2 punten.
Hulp: gebruik de kaart in je hoofd. Denk eerst aan de landen van vandaag, en dan aan de landen uit eerdere lessen.
Extra uitdaging: noem bij elk woord ook waar het ligt, bijvoorbeeld ten oosten van Polen.
kijkplaat
Hoeveel ken je er nu?
Tel stil hoeveel van de dertien landen je nu kan noemen.
Vergelijk met je getal van het begin.
ken je al
nieuw
Kijkplaat opnieuw: dezelfde dertien stippen als aan het begin. Laat de leerlingen stil tellen hoeveel landen ze nu kunnen noemen en vergelijken met hun getal van het begin. Klik daarna op een paar stippen om na te kijken.
Hulp: begin bij de landen die je al kende, en zoek dan de zeven nieuwe. Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
exit-check 1/2
Welk land is dit, en wat is de hoofdstad?
Roemenië, Boekarest
Roemenië, Boedapest
Hongarije, Boekarest
Hongarije, Boedapest
Exit-check 1 van 2: elke leerling kiest zelf. Zo zie je of doel 1 en doel 2 gelukt zijn: de leerling moet het land herkennen en de goede hoofdstad kiezen.
Antwoord: Hongarije, met de hoofdstad Boedapest. Boekarest is de hoofdstad van Roemenië, dat ten oosten van Hongarije ligt.
Nabespreken: Boedapest en Boekarest lijken op elkaar. Wat helpt jou om ze uit elkaar te houden? Image credit: Alexrk2, CC BY-SA 3.0
exit-check 2/2
Waarom ligt Rusland in twee werelddelen?
Exit-check 2 van 2: elke leerling typt zelf een zin. Zo zie je of doel 3 gelukt is.
Antwoord: een goed antwoord noemt dat Rusland zo groot is dat het aan twee kanten van de grens tussen Europa en Azië ligt, en dat die grens het Oeralgebergte is. Het westen met Moskou ligt in Europa, het grootste deel ligt in Azië.
Nabespreken: lees een paar antwoorden voor. Wie noemt het Oeralgebergte?
Hulp: denk aan de pijl naar Azië op de kaart van Rusland.
Hoe goed ken jij Oost-Europa nu?
Terugblik: elke leerling kiest een gezicht. Hoe goed ken jij Oost-Europa nu? Vraag een paar leerlingen welk land of welke hoofdstad nog lastig is, en leg het naast de uitslag van de exit-check.
V O L G E N D E L E S
De Balkan
een schiereiland vol landen
Welke landen liggen op de Balkan? Je ontdekt veel nieuwe landen en een kust vol eilanden.
Volgende les: in Uitdaging Balkan ontdekken de leerlingen de landen op de Balkan, een schiereiland in het zuidoosten van Europa, met veel nieuwe landen en een kust vol eilanden.
Afsluiting: wil je verder oefenen? Via de link vind je meer lessen over topografie.