Nog LUIDER 73 · Seventeen Going Under (Sam Fender)
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
73
SEVENTEEN GOING UNDER
SAM FENDER · 2021
Een jongen uit North Shields zingt over het jaar dat zijn moeder ziek werd en het geld op was.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Instructions
Items in this lesson
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
73
SEVENTEEN GOING UNDER
SAM FENDER · 2021
Een jongen uit North Shields zingt over het jaar dat zijn moeder ziek werd en het geld op was.
Les over Seventeen Going Under van Sam Fender (2021): een persoonlijk lied over opgroeien met armoede, een zieke moeder en een uitkeringsinstantie die haar niet gelooft. Op TikTok gebruikten jongeren het om over hun eigen moeilijke jaren te vertellen, ook over misbruik en depressie. Sommige leerlingen herkennen dat van dichtbij: houd het gesprek algemeen en dwing niemand iets persoonlijks te delen. Het nummer bevat een paar krachttermen; in de muziekwinkels staat er ook een opgeschoonde versie. Image credit: Raph_PH / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
DE VRAAG VAN DEZE LES
Waarom delen duizenden jongeren hun zwaarste jaar op TikTok bij één rocknummer?
NA DEZE LES KUN JE
vertellen welke ervaring van Sam Fender achter het lied zit
uitleggen hoe een persoonlijk verhaal een protest tegen armoede wordt
beschrijven hoe de muziek van een verdrietig verhaal een meezinger maakt
Vraag eerst wie Sam Fender kent, of het nummer van TikTok. De vraag van de les komt aan het eind terug. Let op: vraag leerlingen niet naar hun eigen zwaarste jaar, het nummer raakt voor sommigen aan pijnlijke ervaringen.
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
EERSTE KEER KIJKEN
Sam Fender, Seventeen Going Under (2021)
Klinkt dit als een verdrietig of als een strijdbaar lied? Noem één ding dat je hoort waaraan je dat merkt.
De officiële clip op het VEVO-kanaal van Sam Fender. Laat leerlingen na afloop kiezen tussen verdrietig en strijdbaar, en merk op dat het allebei kan: dat is precies de kracht van het nummer. Verder luisteren: een liveversie uit de Brixton Academy in Londen (https://www.youtube.com/watch?v=SSrsj1rBE8Q) en een akoestische versie met Holly Humberstone (https://www.youtube.com/watch?v=LqoaB-4ftpA). Vergelijk de sfeer: wat verandert er als de band wegvalt?
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
DE TIJD
Bezuinigen in het noorden van Engeland
North Shields ligt aan de rivier de Tyne, in het noordoosten van Engeland. Vroeger gaven scheepswerven en visserij hier veel mensen werk. Veel van dat werk is verdwenen.
Vanaf 2010 bezuinigt de Britse regering fors op uitkeringen: austerity. Wie ziek is, moet steeds opnieuw bewijzen dat hij echt niet kan werken.
Het Jobcentre in Wallsend, vlak bij North Shields, 2022.
Na de bankencrisis van 2008 koos de Britse regering vanaf 2010 voor grote bezuinigingen op overheidsuitgaven, ook op uitkeringen. De uitkeringsinstantie heet het Department for Work and Pensions (DWP); de uitkeringen lopen via Jobcentres zoals dit in Wallsend, vlak bij North Shields. Mensen met een ziekte moesten via keuringen aantonen dat ze niet konden werken. Voor- en tegenstanders verschillen over die aanpak: de regering wilde fraude tegengaan en mensen aan het werk helpen, critici wezen op zieke mensen die tussen wal en schip vielen. Doorvraag: ken je in Nederland iets vergelijkbaars? (Denk aan de toeslagenaffaire.) Image credit: Nick-D / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
DE MAKER
Te jong om zijn moeder te helpen
Sam Fender (1994) groeit op in North Shields. Zijn moeder Shirley is haar hele leven verpleegkundige. Als Sam 17 is, wordt ze ziek: ze krijgt veel pijn en een depressie en kan niet meer werken.
De uitkeringsinstantie gelooft haar niet. Ze moet zelfs naar de rechter om te bewijzen dat ze echt ziek is. Sam is te jong om haar te helpen.
17
ZO OUD IS SAM ALS HET MISGAAT, EN DAAR GAAT HET LIED OVER
Zijn moeder kreeg fibromyalgie, een ziekte met langdurige pijn in spieren en gewrichten, en een depressie. De uitkeringsinstantie DWP verdacht haar een tijd ten onrechte van fraude; ze moest drie keer voor de rechter verschijnen. Fender zei dat op dat moment zijn roze bril afviel. Rond dezelfde tijd zette zijn stiefmoeder hem uit het huis van zijn vader, en ging hij bij zijn moeder wonen. Op zijn achttiende werkte hij achter de bar in een café in North Shields, waar de manager van zanger Ben Howard hem hoorde zingen. Zo begon zijn carrière.
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
“
It's a celebration of life after hardship. It's a celebration of surviving.
SAM FENDER OVER HET NUMMER, TEGEN ROLLING STONE UK (VIA UDISCOVER MUSIC)
This item has no instructions
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
TERUGKIJKEN
De ik-figuur kijkt terug op zichzelf als jongen van 17: onzeker, en met meer zorgen dan een tiener hoort te hebben.
HET GELD
Thuis is er geldgebrek. Zijn moeder is ziek, de uitkeringsinstantie zit haar op de hielen en er zijn schulden. Hij is nog te jong om bij te springen.
HET REFREIN
De titel zegt het al: op zijn zeventiende ging hij kopje onder. Het refrein roept dat gevoel uit, maar klinkt ook als een overwinning: hij is erdoorheen gekomen.
Lees de tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). Het nummer bevat een paar krachttermen. Wijs op het perspectief: een volwassen man kijkt terug op zijn jongere ik, met begrip maar zonder medelijden. Het protest zit niet in een leus, maar in één concreet verhaal: een zieke verpleegkundige die niet geloofd wordt. Doorvraag: waarom werkt één eerlijk verhaal soms beter dan cijfers over armoede?
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
VRAAG
Waarom werd Seventeen Going Under een trend op TikTok?
Er hoorde een dansje bij dat iedereen nadeed
Jongeren vertelden erbij over hun eigen moeilijke jaren
Het was de muziek onder een serie over tieners
Sam Fender betaalde influencers om het te delen
Het goede antwoord: jongeren gebruikten het nummer om over hun eigen moeilijke jaren te vertellen, zoals armoede, misbruik of depressie. Fender zei dat hij zich vereerd voelde dat het lied zo werd gebruikt. De verwachte misvatting is het dansje: veel TikTok-trends draaien om dansen, deze juist niet. Doorvraag: wat maakt een lied geschikt om je eigen verhaal bij te vertellen?
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
DE MUZIEK
Een verdrietig verhaal als meezinger
Stadionrock
Stevige gitaren en drums, zoals bij Bruce Springsteen, zijn grote voorbeeld. Rock over gewone werkende mensen, gemaakt om met duizenden te zingen.
De saxofoon
Een saxofoon speelt een solo die klinkt als bevrijding. Het geluid doet denken aan Springsteens saxofonist Clarence Clemons.
Samen zingen
Op festivals zingen duizenden mensen het refrein mee. Zo wordt een pijnlijk persoonlijk verhaal een moment dat je samen deelt.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. De saxofoon wordt gespeeld door Johnny 'Bluehat' Davis. Fender noemt Bruce Springsteen vaak als zijn grote voorbeeld: ook Springsteen zingt over werkloosheid en kleine stadjes, op muziek die groot en hoopvol klinkt (vergelijk Born in the U.S.A.). Laat leerlingen benoemen waar het nummer groter wordt en wat dat doet met het verhaal. Vergelijk met de akoestische versie met Holly Humberstone: wordt het verdrietiger zonder band?
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
DE NAWERKING
Van TikTok naar de top
Eind 2021 gaat het nummer rond op TikTok. In januari 2022 staat het op 3 in de Britse hitlijst, en het gelijknamige album op 1.
Het lied wint een Ivor Novello Award, een belangrijke Britse prijs voor songschrijvers. In 2023 speelt Fender twee uitverkochte concerten in het voetbalstadion van Newcastle.
Sam Fender op het Southside Festival in Duitsland, 2025.
Het album Seventeen Going Under verscheen op 8 oktober 2021 en kwam op 1 in de Britse albumlijst. BBC Radio 1 noemde het nummer al voor de officiële release de Hottest Record van 2021. De Ivor Novello Award (mei 2022) was in de categorie beste lied, muzikaal en tekstueel. In 2022 won Fender een Brit Award als beste rock- of alternatieve act. De stadionconcerten waren in St James' Park, het stadion van Newcastle United. De foto is van later: Southside Festival in Duitsland, 2025. Image credit: Schwabenmodel / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Eens
Oneens
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
STELLING
Een lied over armoede is pas echt als de maker het zelf heeft meegemaakt.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Fender zingt over zijn eigen moeder. Maakt dat het lied sterker dan een lied van iemand die er alleen over gelezen heeft? Doorvraag 2: mag een rijke popster zingen over armoede? Denk aan Bob Dylan of Bruce Springsteen, die ook over levens zongen die niet het hunne waren.
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
TERUG NAAR DE VRAAG
Waarom delen duizenden jongeren hun zwaarste jaar op TikTok bij één rocknummer?
WAT BLIJFT
Seventeen Going Under vertelt een waar verhaal: een zieke moeder, een instantie die haar niet gelooft en een zoon die te jong is om te helpen.
Omdat het lied zo eerlijk is, herkennen jongeren er hun eigen moeilijke jaren in en durven ze die te delen.
De grote rockmuziek en het meezingrefrein maken van pijn een verhaal over overleven.
This item has no instructions
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
Waarom kan het jongeren helpen om zo'n lied te delen? Noem ook één risico.
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een reden (je voelt je minder alleen, je vindt woorden voor iets moeilijks, anderen gaan het begrijpen) en een risico (je deelt iets heel persoonlijks met onbekenden, reacties kunnen pijn doen, je kunt het niet meer terughalen). Veelgemaakte fout: alleen voordelen of alleen nadelen noemen.
LUIDER
73 · SEVENTEEN GOING UNDER · SAM FENDER
LUISTER VERDER
ALLE SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van This Land Is Your Land tot Europapa, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op Nog LUIDER.
Slotdia: de playlist Nog LUIDER op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/1MKkOy8x2kUy2eBNNylHfG), met de songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren. Un violador en tu camino van Las Tesis staat niet op Spotify.