LUIDER 48 · Groter dan ik (Froukje)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
48
GROTER DAN IK
FROUKJE · 2020
Een conservatoriumstudent van 18 schrijft een nieuwjaarslied over een wereld in brand.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Instructions
Items in this lesson
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
48
GROTER DAN IK
FROUKJE · 2020
Een conservatoriumstudent van 18 schrijft een nieuwjaarslied over een wereld in brand.
Les over Groter dan ik van Froukje, in januari 2020 haar eerste nummer: een Nederlandstalige protestsong over het klimaat, geschreven na de bosbranden in Australië. Het lied gaat over machteloosheid en over hoop: alleen kun je het niet, samen misschien wel. Sommige leerlingen hebben last van klimaatangst; houd het gesprek open en eindig hoopvol. Er zit geen grof taalgebruik in het nummer. Image credit: NPO 3FM / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
DE VRAAG VAN DEZE LES
Wat kun je doen tegen een probleem dat groter is dan jijzelf?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen waarom Groter dan ik begin 2020 zoveel jongeren raakte
beschrijven hoe Froukje machteloosheid en hoop in één lied samenbrengt
beschrijven hoe de elektronische muziek bij de boodschap past
Begin met een korte peiling met handen: wie maakt zich weleens zorgen over het klimaat? Wie heeft het gevoel dat hij er zelf weinig aan kan doen? Veel leerlingen kennen Froukje van latere hits zoals Ik wil dansen of Ik haat hem voor jou (met S10), of van festivals. Groter dan ik was haar allereerste nummer. De vraag van de les komt aan het eind terug.
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
EERSTE KEER LUISTEREN
Froukje, Groter dan ik (2020)
Luister naar de stem van Froukje. Klinkt ze boos, bang, verdrietig of hoopvol? Waaraan hoor je dat?
De oorspronkelijke upload op het kanaal van Froukje, met Prod. Jens van der Meij in de titel. Het nummer duurt 2 minuten en 21 seconden. Laat leerlingen na afloop een woord kiezen voor de stemming en dat onderbouwen met iets wat ze hoorden. Verder luisteren: Froukje speelde het live in de 3FM Live Box (https://www.youtube.com/watch?v=2jUIHXqbkm0); vergelijk de liveversie met de studioversie.
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
DE TIJD
Een generatie in actie
In 2018 begint de Zweedse scholiere Greta Thunberg een schoolstaking voor het klimaat. Een jaar later spijbelen ook in Nederland duizenden scholieren: op het Malieveld in Den Haag staan er in februari 2019 meer dan 10.000.
Eind 2019 staan grote delen van Australië in brand. Het nieuws staat elke dag vol beelden van rook, vuur en gevluchte dieren.
240.000
VIERKANTE KILOMETER BRANDDE AF IN AUSTRALIË, BIJNA ZES KEER NEDERLAND
Greta Thunberg begon op 20 augustus 2018 met haar staking voor het Zweedse parlement. De Nederlandse staking van 7 februari 2019 werd georganiseerd door scholieren; de politie schatte het aantal op meer dan 10.000. Op 27 september 2019 liepen in Den Haag ongeveer 35.000 mensen mee. De Australische branden van 2019 en 2020 (Black Summer) waren het ergst in december en januari: ongeveer 24 miljoen hectare verbrandde, 33 mensen kwamen direct om en naar schatting drie miljard dieren werden gedood of verdreven. Nederland is ruim 41.000 vierkante kilometer.
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
DE MAKER
Een nieuwjaarslied zonder feest
Froukje Veenstra (2001) uit Nieuwkoop studeert songwriting aan Codarts in Rotterdam. Voor de klas moet ze een nieuwjaarslied schrijven. Ze denkt niet aan feest, maar aan de branden in Australië.
Producer Jens van der Meij maakt de beat. Twee dagen later staat het nummer online. Froukje is dan 18.
Froukje in TivoliVredenburg, Utrecht, mei 2022.
Froukje zei tegen de EO (BEAM) dat veel mensen bij nieuwjaar aan gezelligheid en feest denken, maar dat zij in die tijd veel met het klimaat bezig was. Het nummer verscheen op 17 januari 2020. 3voor12 (23 januari 2020) noemt haar 18 jaar en student op de popafdeling van Codarts. Haar voorbeelden: Eefje de Visser, vooral om haar melodieën, en liedjesschrijvers als Maarten van Roosendaal en Theo Nijland. Froukje is open over haar biseksualiteit; haar latere nummer Niets tussen gaat over verliefdheid op een vrouw. De foto is van later: een concert in TivoliVredenburg in 2022. Image credit: Eric de Redelijkheid from Utrecht, Netherlands / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
“
Het klimaatprobleem is groter dan ik. Maar niet groter dan wij.
FROUKJE OP SOCIALE MEDIA, JANUARI 2020 (GECITEERD DOOR NPO 3FM EN HETKANWEL.NL)
This item has no instructions
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
HET BEELD
De ik-figuur ziet de wereld branden, en dat is geen beeldspraak: denk aan de bosbranden in Australië. Ze wil iets doen, meteen, zelf.
HET GEVOEL
Maar dit probleem is te groot voor één persoon. De ik-figuur voelt zich klein en machteloos. Je ogen dichtdoen en hopen dat een ander het oplost, zou makkelijker zijn.
DE TOEKOMST
Ze denkt aan wat ze later wil, zoals een gezin, werk en schone lucht. Dat is niet meer vanzelfsprekend voor haar generatie. Het lied wil het gesprek openen: wat doen wij?
Lees de tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). De delen hier volgen de gedachtegang van het lied, niet precies de coupletten. Wijs op de titel: die is een eerlijke bekentenis, geen opgeven. Froukje schreef er zelf bij dat ze niet de held of de redder wil spelen en niet belerend wil zijn. Wijs ook op het perspectief: het lied begint bij ik en zoekt naar wij. Doorvraag: waarom werkt een lied dat toegeeft dat je het niet weet misschien beter dan een lied dat zegt wat je moet doen?
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
VRAAG
Wat bedoelt Froukje met de titel Groter dan ik?
Het klimaatprobleem is zo groot dat niemand er iets aan doet
Ze voelt zich te jong om over het klimaat mee te praten
Politici moeten het oplossen, gewone mensen hoeven niets
Alleen los je het klimaatprobleem niet op, samen misschien wel
Het goede antwoord: alleen lukt het niet, samen misschien wel. Froukje schreef er zelf bij: het klimaatprobleem is groter dan ik, maar niet groter dan wij. De verwachte misvatting is het tweede antwoord: dat het lied opgeeft. Het lied begint bij machteloosheid, maar eindigt bij de vraag wat we samen doen. Doorvraag: waar zie je in je eigen omgeving dat kleine dingen samen groot worden?
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
DE MUZIEK
Klein, dichtbij en elektronisch
Nederlandstalig
Froukje zingt in het Nederlands: je verstaat elk woord meteen. Haar grote voorbeeld is Eefje de Visser, vooral om haar melodieën.
Productie
Producer Jens van der Meij komt uit de dansmuziek (EDM). Hij maakte een elektronische beat onder haar liedje. Een ander geluid dan de klassieke protestsong met gitaar.
Kort
Het nummer duurt 2 minuten en 21 seconden: kort en krachtig, met de tekst centraal. Dat past bij hoe jongeren muziek streamen en delen.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. Luister samen en laat benoemen: hoe verhouden zang en beat zich (staat de stem bovenop of zit hij erin), waar bouwt de productie op, waar valt hij terug? Vergelijk met de liveversie in de 3FM Live Box. Plaats het nummer in de Nederlandstalige popliedtraditie van Eefje de Visser, Maarten van Roosendaal en Theo Nijland, die Froukje zelf noemde, en in de elektronische pop van haar generatie. Vergelijk met de klassieke protestsong met akoestische gitaar, zoals Blowin' in the Wind: waarom kiest een protestzangeres van nu voor een beat? Het nummer ontstond als opdracht voor de opleiding songwriting van Codarts.
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
DE NAWERKING
Van schoolopdracht naar virale hit
Groter dan ik gaat binnen een paar dagen rond op sociale media en de radio. Binnen een jaar is het 1,7 miljoen keer gestreamd.
Froukje wint in 2021 de 3FM Talent Award en groeit uit tot een stem van haar generatie. De klimaatbeweging groeit ook: in november 2023 lopen 85.000 mensen mee in de klimaatmars in Amsterdam.
De klimaatmars in de Vijzelstraat, Amsterdam, 12 november 2023.
Muzikanten als Daniel Lohues en Naaz deelden het. In januari 2021 verscheen de ep Licht en donker, die op 2 in de Album Top 100 kwam. Haar nummer Ik wil dansen werd in 2021 een leus bij protesten voor het heropenen van clubs en zalen na de coronasluiting. Milieudefensie zette Groter dan ik op een lijst met krachtige klimaatsongs. De klimaatmars van 12 november 2023 was volgens de organisatie de grootste klimaatdemonstratie in Nederland tot dan toe. Image credit: Ainali / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Eens
Oneens
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
STELLING
Het klimaatprobleem oplossen is de taak van volwassenen, niet van jongeren.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Froukje was 18 toen ze dit lied schreef. Is het eerlijk dat juist jongeren zich zorgen moeten maken, of is het juist hun kracht? Doorvraag 2: wat kan een jongere wel en wat kan alleen een regering of een bedrijf? Zorg dat de discussie niet eindigt in somberheid: sluit af met iets wat wel kan.
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
TERUG NAAR DE VRAAG
Wat kun je doen tegen een probleem dat groter is dan jijzelf?
WAT BLIJFT
Groter dan ik zegt eerlijk wat veel jongeren voelen: het klimaatprobleem is te groot om alleen op te lossen.
Het lied blijft niet hangen in machteloosheid: het zoekt de weg van ik naar wij en wil vooral het gesprek openen.
De Nederlandse tekst, de elektronische beat en de korte vorm maken het een protestsong die past bij hoe jongeren nu luisteren.
This item has no instructions
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
Noem een probleem dat groter is dan jij. Wat kunnen we er samen wel aan doen?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet probleem (klimaat, eenzaamheid, pesten, armoede) en een concrete actie die je met anderen kunt doen: op school, in je buurt, online. De verwachte fout: blijven hangen in "daar kun je niets aan doen", of een actie die alleen voor jezelf geldt zonder het wij.
LUIDER
48 · GROTER DAN IK · FROUKJE
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.