Klassieke Oudheid - Kunstgeschiedenis

• New lesson editor
• Culturele en kunstzinnige vorming
• Kunstzinnige oriëntatie
• +2
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 3-6

Introduction

In deze les uit de methode Reliëf maken leerlingen kennis met de bouwkunst en beeldhouwkunst van de klassieke oudheid. Ze ontdekken hoe de Grieken en Romeinen tussen ongeveer 800 v.Chr. en 500 n.Chr. indrukwekkende tempels, theaters, triomfbogen en beelden maakten die nog steeds invloed hebben op kunst en architectuur van nu. Aan de hand van beroemde voorbeelden zoals het Parthenon in Athene, het Colosseum in Rome en Griekse standbeelden onderzoeken leerlingen de verschillen tussen de Griekse en Romeinse stijl. Door middel van interactieve werkvormen in LessonUp (zoals sleepvragen, hotspots en korte quizvragen) leren leerlingen kenmerken herkennen zoals zuilenordes, koepels, bogen, symmetrie en ideale lichaamsverhoudingen. Ze analyseren hoe kunstenaars steeds realistischer gingen werken: van stijve archaïsche beelden naar natuurlijke klassieke beelden en dramatische hellenistische sculpturen vol beweging en emotie.

Instructions

Deze les duurt ongeveer 45–50 minuten en combineert kijken, vergelijken en analyseren, waardoor leerlingen stap voor stap leren hoe ze middeleeuwse kerken kunnen herkennen.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen:

aangeven hoe ze bouw- en beeldhouwkunst kunnen herkennen uit de klassieke oudheid.

Les geven met devices

Wanneer leerlingen een laptop of tablet hebben, kunnen ze actief meedoen via LessonUp.

• Leerlingen gaan naar lessonup.app en voeren de lescode in.
• Ze beantwoorden quizvragen, sleepvragen en open vragen individueel op hun eigen device.
• De docent kan de antwoorden live op het bord tonen en bespreken.
• Dit maakt het eenvoudig om snel te zien wat leerlingen al begrijpen en waar nog uitleg nodig is.

Les geven zonder devices

• Ook zonder devices blijft de les goed uitvoerbaar.
• De docent toont de LessonUp-slides op het digibord.
• Bij quizvragen stemmen leerlingen door hand opsteken of door kort klassikaal te overleggen.
• Bij sleepvragen kan de docent leerlingen naar voren laten komen om onderdelen op het bord te plaatsen.
• Open vragen kunnen klassikaal worden besproken of kort in tweetallen worden overlegd.

Tip: laat leerlingen bij de kijkvragen eerst 30 seconden stil kijken naar het beeld voordat ze reageren. Hierdoor kijken ze aandachtiger naar de architectuur.

Klassieke oudheid

KUNSTGESCHIEDENIS

Vertel dat deze les gaat over middeleeuwse kerken en waarom die er zo uitzien.

Veel gebouwen uit de middeleeuwen staan er nog steeds. Als je door Europese steden loopt, zie je bijna altijd een kerk of kathedraal uit deze tijd.

Bijzonder is dat veel van deze gebouwen 800 tot 1000 jaar oud zijn en nog steeds overeind staan.

Wie is er wel eens in een oude kerk of kathedraal geweest? Wat viel je daar op? Was het er licht of donker?

Aan het eind van

deze les kun je . . .

kun je aangeven hoe je bouw- en beeldhouwkunst kunt herkennen uit de klassieke oudheid.

Leg kort uit wat leerlingen aan het eind van de les moeten kunnen. Belangrijk is dat leerlingen niet alleen kijken naar kerken, maar ook kenmerken herkennen.

Vertel dat ze vandaag leren:

- twee grote bouwstijlen

- hoe je die kunt herkennen

Wat weet jij al over

de klassieke oudheid?

Vragen
Wie is er wel eens in Griekenland of Italië geweest en heeft daar oude ruïnes of gebouwen gezien? Wat viel je op aan de vorm of het materiaal?

Klassieke oudheid

De Griekse beschaving was de eerste Europese beschaving ongeveer 5000 jaar geleden. 2000 jaar geleden veroverden de Romeinen meer en meer grondgebied van de Grieken.

3000 v. Chr. -500 n. Chr.

• Verbeelden van mythologische verhalen.

• Verbeelden van goden en godinnen.

• Verbeelden van Romeinse keizers.

De romaanse bouwstijl ontstond rond 1000 na Christus.

Kenmerken:

- dikke stenen muren

- kleine ramen

- ronde bogen

Dit heet massiefbouw. De muren dragen het hele gewicht van het gebouw. Daarom moesten ze dik en stevig zijn.

Kijkvragen

- Lijkt deze kerk zwaar of licht?

- Zou het binnen donker of licht zijn?

De Grieken

• tempels met veel zuilen

• strakke symmetrie en harmonie

• gebouwd voor de goden

• meestal wit marmer

• platte daken en
  eenvoudige vormen

+/- 800 v.Chr.

- 146 v.Chr.

Leg het 'post-en-latei' systeem uit (twee staande stenen met één dwarsligger). Dit is constructief kwetsbaar; het zware stenen dak breekt in het midden als de overspanning te groot is. Daarom hebben Griekse tempels (zoals het Parthenon) zoveel zuilen dicht op elkaar nodig.

• gebruik van bogen en koepels

• grote indrukwekkende gebouwen

• beton als bouwmateriaal

• stadions, badhuizen en aquaducten

• rijk versierde gebouwen

De Romeinen

+/- 500 v.Chr.

- 476 n.Chr.

De Romeinen perfectioneerden de rondboog. Een boog verdeelt het gewicht naar de zijkanten (pijlers), waardoor je veel grotere open ruimtes kunt overspannen dan de Grieken konden. De uitvinding van Romeins beton was revolutionair; ze konden massaal bouwen in elke vorm en het beton stolde zelfs onder water!

Waarom zouden Griekse tempels boven de stad op een heuvel zijn gebouwd?

Nu zien we een kerk uit een andere stijl.

Laat leerlingen eerst vrij observeren.

Kijkvragen

- Wat valt op aan de hoogte?

- Hoe groot zijn de ramen?

- Zie je iets aan de buitenkant dat de kerk ondersteunt?

De Grieken 

Klassieke bouwekunst, zuilenorde, orde vaste combinatie van vormen, maten, verhoudingen, zuilen en kapitelen, hoofdgesteld, architraaf, fries, kroonlijst, invloed op moderne architectuur

Zuil

1

Fries

4

Kapiteel

2

Architraaf

3

Tympaan

5

Kroonlijst

6

In tempels werd veel decoratie gebruikt. Hiernaast zie je een aantal van de belangrijkste architectonische termen

die gebruikt worden om de

verschillende onderdelen te

benoemen.

Tempel details

____

______

_______

____

____

____

______

______

___________

Tympaan

Zuil

Kapiteel

Kroonlijst

Fries

Architraaf

De Grieken 

Klassieke bouwekunst, zuilenorde, orde vaste combinatie van vormen, maten, verhoudingen, zuilen en kapitelen, hoofdgesteld, architraaf, fries, kroonlijst, invloed op moderne architectuur

Dorisch

Ionisch

Korinthisch

Wat is dit kapiteel?

Dorisch

Ionisch

Korinthisch

Leerlingen herkennen nu verschillende onderdelen van gotische en romaanse kerken.

Hoe kun je Griekse bouwkunst herkennen?

Nu zien we een kerk uit een andere stijl.

Laat leerlingen eerst vrij observeren.

Kijkvragen

- Wat valt op aan de hoogte?

- Hoe groot zijn de ramen?

- Zie je iets aan de buitenkant dat de kerk ondersteunt?

De Griekse beeldhouwkunst

Uit een rechthoekig blok gesneden

Strakke houding, recht vooruit

Onnatuurlijke glimlach

Anatomisch beter

Meer ontspannen houding

Natuurlijk glimlach

Veel beweging

Veel emotie

Natuurgetrouw en menselijk

ARCHAÏSCH

KLASSIEK

HELLENISTISCH

Leg het 'post-en-latei' systeem uit (twee staande stenen met één dwarsligger). Dit is constructief kwetsbaar; het zware stenen dak breekt in het midden als de overspanning te groot is. Daarom hebben Griekse tempels (zoals het Parthenon) zoveel zuilen dicht op elkaar nodig.

2

m

00

s

+30 s

Doe het levend standbeeld na

Levend standbeeld

Phrasikleia Kore, +/- 550 v. C.

1

Discobolus van Myron, +/- 460-450 v. C.

2

De stervende Gallië, +/- 230 v. C.

3

Aphrodite, +/- 130-100 v. C.

4

Groepsopdracht: Parthenonfriezen

5

Leg het 'post-en-latei' systeem uit (twee staande stenen met één dwarsligger). Dit is constructief kwetsbaar; het zware stenen dak breekt in het midden als de overspanning te groot is. Daarom hebben Griekse tempels (zoals het Parthenon) zoveel zuilen dicht op elkaar nodig.

3 dingen die je hebt geleerd

2 dingen die je nog wil leren

1 vraag die je nog hebt

3-2-1

3 DINGEN DIE JE GELEERD HEBT

2 DINGEN DIE JE NOG WIL LEREN

1 VRAAG DIE

JE NOG HEBT

Dit is een korte reflectie. Leerlingen denken na over wat ze geleerd hebben.

3 dingen geleerd
2 dingen die ze nog willen leren
1 vraag

Tip: Gebruik de vragen om de volgende les te starten.