VO - RE-SPECT, opnieuw kijken!
Lesson duration is: 50 minIntroduction
Instructions
Kritisch en onderbouwd kunnen kijken naar jezelf en je eigen mening.
Klassikaal, in groepjes en individueel.
Zelfkennis, empathie, visie, oordeelsvorming, algemene ontwikkeling, kritisch, samenwerken, gesprek voeren, omgevingsbewust zijn, kritisch, analytisch.
Met deze les werk je aan de volgende actuele burgerschapskerndoelen:
- 18A: de school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen
- 19B: De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.
- 20A: De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen.
- 20B: De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.
Worksheets
Items in this lesson
Introductie:
Deze les gaat over de oorspronkelijke betekenis van het woord Respect.
Respect komt van het Latijnse Respectus, vrij vertaald: Re = Opnieuw, Spectare = kijken!
Tegenwoordig kent het woord vele interpretaties. En dat is nu precies waarom het zo ingewikkeld en tegelijkertijd zo boeiend is om hierover in gesprek te gaan.
Als we het hebben over ‘respect’ dan is dat vooral het ‘waarderen’ van iemands mening, normen en waarden, de verschillen die er zijn naast elkaar laten bestaan en elkaar tolereren.
Maar respect zou toch eigenlijk een stap verder moeten gaan.
Respect is Actief!
Respect is van elkaar leren en durven onderzoeken of jouw mening nog wel bij je past. Respect is opnieuw durven kijken naar jezelf, je eigen meningen en dat ook in het licht van de ander kunnen zien.
In deze les ga je aan de slag met de vaardigheden die je nodig hebt om opnieuw te kunnen kijken!
Succes!
Schrijf het woord respect op het bord.
Vraag de leerlingen wat zij denken dat het woord respect betekent. Wat betekent het voor hen?
Begin bijvoorbeeld met de algemene vraag: "Wat is respect volgens jullie?"
Je zult merken dat er best veel sociaal wenselijke antwoorden komen: “Je netjes gedragen”, “Doe niet dit en doe niet dat”, misschien zelfs het klassieke “Opstaan voor oude dames in de bus”.
Zijn dit de antwoorden die we zoeken? Vinden we dit echt?
Re-spectare
Respect is een woord met veel betekenis; aanzien, eerbied, waardering. Maar ‘respect’ wordt ook gebruikt als uitroep. En om het allemaal nog wat ingewikkelder te maken; wat voor de één respectvol is hoeft dat niet voor de ander te zijn.
Maar wist je dat RE in het Latijn 'opnieuw' betekent en SPECTARE 'kijken'? Letterlijk zou je kunnen zeggen dat respect betekent: een situatie opnieuw of met andere ogen bekijken.
Vraag aan de leerlingen waarom “opnieuw kijken” belangrijk zou kunnen zijn.
Bespreken
Bespreek met de leerlingen de onderstaande mogelijke redenen waarom het belangrijk is om opnieuw te leren kijken.
-Het is goed om je mening zo nu en dan onder de loep te nemen
-We kunnen namelijk niet allemaal hetzelfde vinden, dat is saai
-We wonen met veel verschillende mensen bij elkaar, we kunnen van elkaar leren
-Opnieuw kijken is verfrissend
Zijn deze redenen genoemd in de klas? Wat vinden de leerlingen hiervan?
Opnieuw kijken
Opnieuw kijken… tja, hoe doe je dat eigenlijk en wat heb je daarvoor nodig?
We moeten verschillende dingen van onszelf weten en kunnen om echt opnieuw te kunnen kijken.
Aan de slag
Hoe? Dat gaan we in deze les ontdekken!
Verdeel de klas in groepjes van 4.
Bij ongelijke aantallen is een aantal drietallen ook prima. Deel per groepje 1 DenkPlaat uit en 4 persoonlijke werkbladen.
TIP: De denkplaat bestaat uit 5 opdrachten. Je kunt ervoor kiezen om de gehele DenkPlaat in één les of lesblok uit te voeren of je deelt de opdrachten op. Zo geef je de leerlingen meer tijd om eraan te werken.
Kies wat het beste bij jullie past.
Deel 1: Op het eerste gezicht
Wat is een aanname? Zijn aannames goed of slecht? Voor de wetenschap moeten er aannames gedaan worden, maar dan worden deze ook duidelijk gecommuniceerd.
Weet je zelf wanneer je een aanname doet? Communiceer je dit dan ook goed? Laten we dit gaan testen.
Eerste indruk
Bekijk de foto. Wat denk je hiervan? Wat zie je? Geef de eerste reactie die in je opkomt. Als je een 'comment' zou plaatsen, wat zou dat dan zijn? Noteer je opmerking bij de foto op het werkblad.
Laat de studenten hun eerste indruk vervolgens delen. Moedig ze aan! Er zijn geen verkeerde antwoorden!!
Schrijf de reacties in steekwoorden op het bord.
Stap 2: Schrijf je reactie op
Laat de leerlingen in groepjes van 4 op het werkblad hun reacties opschrijven. 1 leerling begint. De volgende mag daarna zijn mening schrijven. Dat mag als reactie op de bovenste zijn, maar hoeft niet.
Aannames vs realiteit
Lees nu (samen) het verhaal achter de foto. Lees het voor of laat het in delen voorlezen door de studenten.
Bekijk daarna nogmaals de reacties op het bord. Bespreek klassikaal welke van deze reacties klopten en welke helemaal niet. Waarom dachten we bepaalde dingen? Waren opmerkingen terecht?
Hoe zien we het nu? Hoe komt dat?
Was je reactie goed?
Laat de leerlingen nogmaals naar hun reactie kijken, zijn ze er blij mee of zouden ze liever willen dat ze de opmerkingen nooit hadden geplaatst?
Uitleg aannames en eerste indruk:
Leg de studenten uit dat iedereen aannames doet. Dit is een manier voor je hersenen om snel te kunnen schakelen.
De informatie die je ziet/hoort wordt gekoppeld aan al bestaande data in je brein. Zo kunnen je hersenen sneller een beeld vormen en daardoor kun je efficiënt werken. Iedereen doet dit de hele dag door!
Maar... je brein heeft het niet altijd goed! Soms doe je aannames die helemaal niet kloppen, simpelweg omdat je een ander beeld in jouw eigen 'database' hebt.
Afsluiten: Aannames...
Het is heel normaal dat iedereen aannames doet. Maar blijf hier altijd alert op. Zorg dat je wat vaker verder kijkt dan je neus lang is, of liever gezegd... kijk verder dan je eerste indruk! Stel vragen en zoek achtergrond informatie. Help je brein om je database up-to-date te houden.
De kunst van het luisteren
Kennen jullie het programma Puberruil? In het programma
ruilen jongeren van verschillende families vijf dagen van huis, gezin, hobby’s en vrienden. Ze leven elkaars leven en staan soms letterlijk even in de schoenen van de ander.
De gedachte achter dit programma is: ervaren hoe het bij een ander thuis gaat.
Je leert elkaar pas echt kennen als je ervaart hoe een ander leeft.
Wat is actief luisteren?
Soms droom je weg terwijl iemand praat of begrijp je gewoon echt niet wat degene zegt.
Dat kan gebeuren, maar wat is actief luisteren nou echt.
Probeer samen met je leerlingen erop te komen!
Stap 2 Bekijk de stellingen
Laat de groepjes weer aan de gang gaan met het tweede werkblad. Wat is nou goed luisteren? Let als docent een beetje op de dialogen die ontstaan. En luistert iedereen ook even goed?
Stap 3: Wordt er altijd goed naar jou geluisterd?
Wat kan je zelf doen als iemand niet goed naar je luistert?
Bespreek dit met de leerlingen, je kan ook zelf een grapje invoegen uit eigen ervaring met lesgeven ;)
Deel 3: MeningenPoker
Iedereen mag een mening hebben. Wil je ook altijd je mening delen? Ga je met anderen hun mening mee, of ga je ertegenin?
Stap 1 Knip de kaarten uit
Geef de leerlingen het 3de vel en laat ze de MeningenPoker-kaarten uitknippen.
Let op, van dit vel heeft iedere leerling een eigen vel nodig!
Stap 2: schrijf je mening op
Zorg dat elke leerling zijn eigen mening opschrijft over de stellingen op het vel. De stellingen staan in het groene vak.
Stap 3: Poker
De uitleg kunnen de leerlingen ook zelf lezen op hun werkblad. Maar de bedoeling is:
Eén speler begint. Een beurt bestaat uit
twee opties:
1. Speel een ‘eens’-, ‘oneens’- of ‘geen
mening’-kaart en geef de beurt door aan de speler rechts van je.
2. Speel je eigen MeningKaart uit en geef de beurt aan de speler rechts van je.
Als een speler ‘oneens’ speelt, kan iedere speler zijn mening opvragen.
De speler mag dan kiezen of hij zijn
MeningKaart speelt of niet.
Elke speler reageert op de laatst
gespeelde MeningKaart.
Te allen tijde mag een speler zijn mening terugnemen uit het spel als deze veranderd is.
De ronde eindigt als niemand meer kan of wil opleggen. Verdeel de kaarten opnieuw en speel ronde 2 en 3.
Deel 4: Point of View
Iedereen ziet dingen vanuit zijn eigen perspectief.
Hier hoort het laatste werkblad bij.
Stap 1: Kan jij in de schoenen van iemand anders staan?
Je eigen perspectief is één ding. Maar kun jij je ook in de schoenen van een ander verplaatsen om te kijken hoe die zich voelt?
Kan je dat ook letterlijk? Vroeger was er het programma Puberruil. Dan gingen twee jongeren die elkaar niet kenden 5 dagen van hun leven uitwisselen. Je sliep in het bed van de ander, ging chillen met zijn/haar vrienden en de hobby's beoefenen.
Zou jij dit kunnen, en zou jij meedoen met Puberruil als ze het weer zouden gaan filmen?
Stap 2: Wat is jouw mening?
Op het blad staan allemaal stellingen. Laat de leerlingen over de stellingen praten.
- Je kan alleen vrienden zijn met mensen die op je lijken.
- Je begrijpt elkaar alleen als je zelf ervaart hoe de ander leeft.
- Scholen zouden Puberruil als schoolproject moeten doen.
Heb je een eigen stelling, zet deze er dan ook bij!
Stap 3: Geef Ivar tips!
Laat de leerlingen eerst zelf het verhaal van Ivar lezen en bedenken welk advies zij zouden geven.
Vraag aan de leerlingen wat voor advies zij Ivar hebben gegeven.
Zorg dat elk groepje aan het woord komt. Laat de leerlingen elkaar aanvullen. Dingen die al genoemd zijn in een andere groep hoef je niet te herhalen.
Voor verdieping kan je de volgende vragen gebruiken:
- Hoe kun je de eerste opdracht vergelijken met Ivars verhaal?
- Doet Ivar aannames?
- Heeft hij 'getest' of zijn mening en aannames wel kloppen?
- Ivar komt in een onbekende omgeving terecht. Dit gebeurt ook bij bij Puberruil. Wat kan hij van Etienne en Joshua leren?
Door je mening te delen, leer je van en over elkaar!
Begin het reflectiegesprek met de leerlingen. Hebben leerlingen iets nieuws van elkaar geleerd? Zijn ze opnieuw naar iets gaan kijken?
Sommige hadden vast een andere mening, en dat is oké... of is het laatste daarover nog niet gezegd?
Sluit de les af met een reflectiegesprek.
Hieronder staan wat voorbeeldvragen voor een effectieve nabespreking:
Wat vonden jullie van de opdracht?
Hebben jullie dingen ontdekt die jullie nog niet wisten?
Verbazen sommige dingen je?
Denk je dat je in staat bent om af en toe anders te kijken?
Keek je al vaker op deze manier naar dingen?
Waren er leerlingen die echt even botsten met hun mening?
Welke opdracht vond je het leukst om te doen?
Etc.
En... Blijf altijd 'opnieuw kijken'!
This item has no instructions