1. cellen en weefsels Alphen.pptx

  • Cellen en weefsels

1 / 39
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 39 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

  • Cellen en weefsels

  • Cel

    • Kleinste eenheid, bouwsteen van het lichaam

  • Weefsel

    • Groep cellen die naar bouw en functie bij elkaar horen

  • Orgaan

    • Verschillende samenwerkende weefsels met bepaalde functie

  • Orgaanstelsel

    • Groep samenwerkende organen

  • Organisme

    • Hele menselijke lichaam

Opbouw menselijk lichaam

Orgaanstelsels

  • Regelsystemen:

    • Zenuwstelsel en hormoonstelsel

  • Homeostase

    • Zoeken naar evenwicht (o.a. in de longen en de nieren)

  • Vochtbalans

    • 60% water, 70% intracellulair, 30% rond de cellen

  • Nuttige stoffen

    • Mineralen:

      • Bouwstof, onderdeel hormoon, stolling, prikkelgeleiding, spierfuncties)

samenwerking

  • Zouten die opgelost zijn in het lichaamsvocht

  • Functie:

    • Bouwstof ( calcium, magnesium)

    • Bestanddeel van hormonen en enzymen ( jodium, Fe)

    • Bloedstolling ( oa calcium)

    • Prikkelgeleiding( Na, K, Ca)

    • Spiersamentrekking ( Ca)

Mineralen ( elektrolyten)

  • Elk levend organisme is opgebouwd uit celen

  • Cellen zijn de kleinste bouwstenen van organisme.

  • Buitenkant omgeven door celmembraan

  • Binnen celmembraan zit waterige substantie cytoplasma.

  • Zijn verschillende structuren in cel  de celorganellen.

De cel

Soorten cellen

Rode bloedcel

zenuwcel

huidcel

spiercel

zaadcel

slijmcel

  • Benoem bij de volgende organellen waar ze zitten en wat de functie ervan is:

  • Nucleus

  • Nucleolus

  • Centriolen

  • Golgi-apparaat

  • Mitochondria

  • Ribosomen

  • Endoplasmatisch reticulum

  • Lysomen

  • Peroxisomen

Cel

  • Benoem bij de volgende organellen waar ze zitten en wat de functie ervan is:

  • Nucleus (2)

  • Nucleolus (1)

  • Centriolen (13)

  • Golgi-apparaat (6)

  • Mitochondria (9)

  • Ribosomen (3)

  • Endoplasmatisch reticulum (5)

  • Lysomen (12)

  • Peroxisomen (10)

Cel

  • Nucleus (nr; 2): stuurt de organellen aan oftewel onderdelen van de cel

  • Nucleolus (nr; 1): opslag en verwerking genetische informatie (DNA)

  • Centriolen (nr; 13): spelen een rol voor de beweging van de chromosomen tijdens de celdeling

  • Golgi-apparaat (nr; 6): wijzigen, gebruiksklaar maken en opslag van eiwitten

  • Mitochondria (nr; 9); wordt de energie uit de voeding omgezet in een vorm die de cel (en dus het lichaam) kan gebruiken voor alle functies (bijv. bewegen en groeien)

  • Ribosomen (nr; 3): rol bij de proteïne synthese (eiwitsynthese d.m.v. enzymen)

  • Endoplasmatisch reticulum (nr; 5): intercellulaire opslag en transport van eiwitten

  • Lysomen (nr; 12): intercellulaire verwijdering van beschadigde moleculen in cellen en micro-organismen

  • Peroxisomen (nr; 10): voor katabolisme (afbraak) van vetzuren

Cel

  • Celmembraam (halfdoorlaatbaar)

  • Celplasma ( cytoplasma, 75% water met daarin opgelost eiwit, zout, Kh en vet )

  • Cel organellen ( werkplaatsen van de cel)

  • Celkern (Begrenst door het kernmembraam)

  • Stuurt de celorganellen aan zodat er … plaats vindt

    • Eiwitopbouw

      • Vertering

      • Celdeling

      • Verbranding

      • slijmproductie

Bouw en functie van cellen

  • Alle levende cellen hebben celmembraan

  • Is half doorlaatbare (semipermeabele) barrière.

  • Fungeert als grens, die bestanddelen in de cel bijeen houdt en andere stoffen vrij doorlaat.

  • De ruimte in de cel noemen we ook wel intracellulaire ruimte.

  • De omgeving buiten de cel, is extracellulaire ruimte.

Celmembraam

  • Kleine moleculen zoals zuurstof, koolstofdioxide en water kunnen relatief makkelijk het membraan passeren.

  • De passage van grotere moleculen, zoals eiwitten en suikers, wordt via complexere mechanismen gereguleerd.

Transport door celmembraan

  1. Vormen van een barrière

  2. Transport van diverse stoffen;

  3. Bescherming tegen beschadiging en ziektekiemen;

  4. Stevigheid en onderhouden van vorm van de cel

Functie van het celmembraam

  • Kernmembraam, poreus

  • Kernplasma

  • Kernlichaampjes en 23 paar chromosomen

  • Dragers van de erfelijke eigenschappen

    • DNA

      • Bevatten genen

Celkern

  1. Opslag DNA (erfelijk materiaal);

  2. Uitwisseling RNA (andere vorm van erfelijk materiaal) tussen de celkern en de rest van de cel;

  3. Regelen welke genen (stukken DNA die coderen voor eiwitten) tot uiting komen;

  4. Verdelen van genetisch materiaal tijdens de celdeling (replicatie);

  5. Opslag van eiwitten en RNA in de celkern;

  6. Transcriptie: dit betekent dat een soort kopie wordt gemaakt van een stukje DNA. Kopie noem je mRNA. mRNA wordt in celkern gemaakt om eiwitten te kunnen aanmaken;

  7. Aanmaak eiwitten die nodig zijn voor groei van cel;

  8. Regelen van stofwisseling in cellen.

Belangrijke functies van de kern

  • Diffusie (longen)

    • Spontaan vermengen van vloeistof, gas met hun omgeving

  • Osmose (nieren)

    • Vermenging van een oplosmiddel met een halfdoorlatend membraam

  • Filtratie (nieren)

    • Water met opgeloste stoffen gaan door weefselwand heen

Moeilijke woorden

De aanzuigende kracht op water door eiwitten (colloïden) wordt de colloïd-osmotische druk genoemd.

  • Gewone celdeling ( Mitose)

    • Deling van de celkern

      • Eerst verdubbeling van chromosomen ( 2x46), daarna

      • Worden uit elkaar getrokken en ontstaan er

      • Twee cellen met 23 paar chromosomen

Celdeling

  • Reductiedeling ( Meiose)

    • Geslachtsklieren

      • Halvering chromosomen, 2 nieuwe kernen ( 2x23)

      • Twee voortplantingscellen met ieder 23 chromosomen

      • Delen nog een keer: 4 cellen met ieder 23 chromosomen

Celdeling

  • Kanker

    • Verstoring in cel afbraak en cel aanmaak

      • Doorgroei / ingroei in andere weefsels

      • Uitzaaiingen via bloedbaan en lymfe

  • Syndroom van Down

    • Trisomie 21, chromosoom 21 3 aanwezig i.p.v. 2

      • Meiose levert dan 1 cel met 24 chromosomen+1 cel met 23 chromosomen = 47 chromosomen

Afwijkingen in celdeling

  • Groep cellen met dezelfde vorm en functie

  • 4 typen weefsel

    • a. Dekweefsel ( epitheelweefsel)

      • b. Steunweefsel

      • c. Spierweefsel

      • d. Zenuwweefsel

        • Bloed wordt soms ook als weefsel gezien

Weefsels

  • Bekleedt buitenkant lichaam en binnenkant holle organen

    • Dekweefsel heeft een beschermende functie

      • Cellen liggen aaneengesloten, voeding komt uit onderliggende weefsels

        • Begrenzende functie

  • Uitscheiden en opnemen

    • Slijmvlies produceert slijm, bescherming en glijmiddel

      • Resorptie van voedsel

Ad. A. Dekweefsel

Type epitheel

Type dekweefsel

  • Enkel lagig en meer lagig

  • Voorbeelden van dekweefsels

    • Epitheelweefsel,

      • binnenbekleding organen met buitenlucht contact

    • Mesotheel weefsel,

      • eenlagig, veel zenuwvezels vb longen, buikorganen

    • Endotheel,

      • eenlagig binnenzijde bloedvaten

Dek weefsel

  • Slijm(beker)cellen

    • Vagina, baarmoeder luchtwegen, maagdarmkanaal

  • Trilhaarcellen

    • Bovenste luchtwegen

    • eileiders

  • Kliercellen

    • Exocrien ( met afvoerbuis) spijsvertering

    • en endocrien ( zonder afvoerbuis) vb schildklier

    • Alvleesklier zowel exo als endo

Epitheel

  • Verbinding van lichaamsdelen, geven steun en stevigheid

  • Bevatten bloedvaten, zenuwen en lymfebanen

  • 3 soorten steunweefsel

    • Bindweefsel

    • Kraakbeen

    • Beenweefsel

      • Evt ook bloed

Ad.b. Steunweefsels (veel tussenstof)

  • Losmazig,

    • onder huid en tussen organen

  • Stevig bindweefsel,

    • pezen, gewrichtskapsels

  • Elastisch bindweefsel,

    • wand bloedvaten

  • Reticulair bindweefsel,

    • beenmerg, milt

  • Vetweefsel,

    • onder huid, om organen, gele beenmerg

Bindweefsel soorten

  • Stevigheid, omhulling en verbinding van organen

  • Voeding voor bovengelegen epitheelweefsel

  • Overbrengen van beweging

  • Bescherming tegen buitenwereld…littekens

  • Vorming van bloedcellen en afweer

  • Isolatie door opslag vetweefsel

Bindweefsel functies

  • Glasachtig kraakbeen

    • vb borstbeen-ribben

  • Elastisch kraakbeen

    • Oorschelp, neusvleugels

  • Vezelig kraakbeen

    • tussenwervelschijven en symfyse

Kraakbeen, tussenstof vast en vervormbaar

  • Soepel verloop beweging

  • Vorming van botten

  • Vormgeving aan delen van het lichaam

  • Verbinding tussen botstukken

Functies kraakbeen

  • Vast en niet vervormbaar

  • Bloedvatrijk

  • Soorten

    • Pijpbeenderen

    • Platte beenderen

    • Onregelmatige beenderen

Beenweefsel

  • Stevigheid en beweging

  • Beschermende functie

  • 3 typen spierweefsels

    • Dwarsgestreept … skeletspieren

      • Reageren en werken snel, snel moe

    • Glad spierweefsel

      • Maagdarmkanaal

      • Langzaam, trager in reactie, onvermoeibaar

  • Hartspierweefsel

    • onwillekeurig, snelle reactie, onvermoeibaar

Ad. c. Spierweefsel

Dwars- of glad gestreept spierweefsel

  • Cellichaam met uitlopers

  • Geleiding van prikkels

  • Zenuwcel

    • Cellichaam met celkern

    • Korte uitlopers…dendrieten naar cellichaam toe

    • Lange uitlopers … axon of neuriet… van cellichaam af

  • Zenuwweefsel in hersenen en ruggemerg

Ad. d. Zenuwweefsel

  • Uitlopers van zenuwcel omgeven door isolatielaag … mergschede

  • en voeding laag… schede van Schwann

  • 3 soorten zenuwcellen

    • Gevoelszenuwcellen… prikkels naar hersenen toe

    • Bewegingscellen… van hersenen naar spieren

    • Schakelcellen … prikkel van een op andere zenuwcel

Zenuwcel ….. Neuron

Filmpje

https://www.youtube.com/watch?v=YFRouQNAn0g

https://www.youtube.com/watch?v=TmsmojqiACQ

Maken verwerkingsopdrachten Boek Anatomie ThiemeMeulenhoff

Module 2; paragraaf 1; 1,2,3,4 en 8;

Module 3; alle verwerkingsopdrachten;

Samenvatting maken mudule 2 en 3 wat is behandeld.

Nog vragen?