4.1 De ontwikkeling van leven op aarde

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 3

Thema 4 Ordening

§4.1 Ontwikkeling en §4.2 Organismen ordenen

In welke niveau-groep zit je op dit moment?

Geel, blauw of groen?

Leerdoel §4.1

Je kunt een tijdbalk van het leven op aarde en een stamboom van organismen aflezen.

De geologische tijdschaal

De wat?

Geologisch = Aarde.

dus...

Geologische tijdschaal = Een tijdbalk van wat is er allemaal op aarde gebeurt vanaf het ontstaan tot nu.

Een geologische tijdschaal is

onderverdeeld in tijdperken

De tijdperken zijn weer onderverdeeld in perioden

Zo kan hij er ook uitzien...

En weer een andere geologische tijdschaal...

• Soorten die een gemeenschappelijke voorouder hebben, vertonen verwantschap

Verwantschap: in hoeverre organismen genetisch op elkaar lijken.

• Hoe korter geleden twee organismen zijn ontstaan uit een gemeenschappelijke voorouder, hoe meer verwantschap ze hebben.

Welke dieren uit de afbeelding zij niet meest verwant aan elkaar denk jij?

Stambomen en verwantschap

De mens stamt niet af van de apen, maar apen en mensen hebben dezelfde gemeenschappelijke voorouder

Elke splitsing in de stamboom = gemeenschappelijke voorouder.

De eerste mens

3 miljoen jaar geleden de eerste mensachtige in Afrika

150 000 jaar geleden de eerste mens

Zo kan een stamboom er ook uitzien...

Of zo...

Een geologische tijdschaal is ingedeeld in tijdperken

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Wat betekent het als groepen organismen verwant zijn?

A

Ze hebben hetzelfde leefgebied

B

Ze hebben gemeenschappelijke voorouders

C

Ze lijken uiterlijk op elkaar

D

Wat kwam er als eerst op aarde?

A

Bacteriën

B

Zuurstof

C

Dieren

D

Eencellige planten

Hoe herken je in een stamboom een bloeiperiode van een groep organismen (dat er heel veel van zijn)?

A

De lijnen worden dikker

B

De lijnen worden dunner

C

De lijnen veranderen van kleur

D

Welke soort is het meest recent ontstaan: A of C?

A

A

B

C

C

D

Soort B toont het meeste verwantschap met soort: A of C?

A

A

B

C

C

D

Er worden twee uitspraken gedaan 1- De lippenbeer is meer verwant aan de bruine beer dan aan de brilbeer. 2- De voorouders van de reuzenpanda begonnen hun ontwikkeling als aparte groep meer dan 24 miljoen jaar geleden. zijn deze uitspraken juist?

A

geen van beide zijn juist

B

beide zijn juist

C

alleen de 1e is juist

D

alleen de 2e is juist

Wat is het verschil tussen familiestamboom en een evolutionaire stamboom?

A

het is hetzelfde

B

familiestamboom: erfelijke eigenschappen evol. stamb.: verwantschap

C

Ze lijken uiterlijk op elkaar

D

evol. stamb.: erfelijke eigenschappen. familiestamb.: verwantschap

Aan de slag!

Thema 4 Ordening, basisstof 1 maken

- Maak de opdrachten uit je boek

Experts

Maken ook de plus-opdrachten / Samenhang