Geschiedenisles 24 augustus
Welkom 3B! Leerboek, schrift en pen op tafel.
Lesson duration is: 60 minItems in this lesson
Welkom 3B! Leerboek, schrift en pen op tafel.
De gebruiker geeft aan dat dit de eerste les na de zomervakantie is en dat de klas door elkaar gehusseld is. Inhoudelijk nog niet starten; daarom is de les ingericht als een lichte, geschiedenisgerichte kennismakingsles.
Programma
Herhaling vorige les
Bespreken/beginnen aan de opdracht
Hou het blaadje wat je krijgt de hele les erbij!
This item has no instructions
Opdracht Karel V geschiedenis klas 3
Naam: klas:
1. De Transactie van Augsburg (1548)
A. Leg uit wat de Transactie van Augsburg veranderde aan de positie van de Nederlanden binnen het Heilige Roomse Rijk. Gebruik je aantekeningen.
B. Leg uit waarom Karel V de juridische invloed van het Heilige Roomse Rijk op de Nederlanden wilde beperken. Gebruik in je antwoord dat Karel V keizer was, maar dat zijn zoon hem niet als keizer kon opvolgen.
2. De Schmalkaldische Oorlog
A. Karel V versloeg in 1547 de protestantse vorsten tijdens de Schmalkaldische Oorlog.
Toch verdween het protestantisme daarna niet.
Leg uit waarom een militaire overwinning niet betekende dat Karel V ook het religieuze conflict had gewonnen. Gebruik informatie uit het leerboek.
This item has no instructions
Habsburgse rijk
Spanje, Zuid-Italie, Nederlanden, Oostenrijk en grote delen van Zuid-Amerika vormden een rijk toentertijd! Iedereen binnen het rijk was katholiek!
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
De Nederlanden voor 1566
Geen soevereine staat. Soeverein = onafhankelijk
Onder leiding van de Habsburgers sinds 1482.
Daarvoor grote delen onder leiding van
het hertogdom Bourgondie.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Bestuurders Nederlanden
15e eeuw: Maria van Bourgondie Halverwege 16e eeuw:
van 1506-1555 karel V
Habsburger en keizer van
het Heilig Rooms rijk!
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Karel V (1500-1578)
"Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen de soldaten en Duits tegen mijn paard".
Geboren te Gent.
1519: keizer van het Heilig Rooms Rijk
1516: koning van Spanje (Habsburgse rijk)
Hij had dus een dubbelfunctie.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Transactie van Augsburg
Karel V was keizer van het Heilige Roomse Rijk (HRR).
Maar het keizerschap was niet automatisch erfelijk.
Zijn zoon Filips II zou hem dus niet vanzelf als keizer opvolgen.
Karel wilde wél dat Filips de Nederlanden kon erven.
Oplossing: Transactie van Augsburg
De Nederlandse gewesten werden binnen het HRR samengebracht in de
Bourgondische Kreits (ander woord voor landstreek).
Ze kregen een bijzondere, grotendeels zelfstandige positie binnen het HRR.
Daardoor werd de juridische (Volgens de wet) invloed van het HRR op de Nederlanden sterk beperkt.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Transactie van Augsburg
Maar let op!
De Nederlanden werden niet onafhankelijk van de Habsburgers, de Nederlanden
werden zelfstandiger binnen het Heilig Rooms Rijk.
Karel V → Filips II
De Nederlanden konden als Habsburgs bezit worden geërfd, ook al werd Filips II geen
keizer van het HRR.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
De Schmalkaldische Oorlog (1546–1547)
Karel vocht met zijn rijk tegen het Schmalkadisch verbond, Het Schmalkaldisch Verbond, een militaire en politieke alliantie van lutherse vorsten en steden in het Heilige Roomse Rijk.
Doel: Herstellen van de katholieke eenheid en het breken van de politieke en religieuze macht van opstandige protestantse vorsten.
Einde: Karel won de slag bij Muhlberg in april 1547.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
De Schmalkaldische Oorlog (1546–1547)
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Godsdienstvrede van Augsburg 1555 (1)
Van overwinning naar nederlaag
1547: Karel verslaat de protestantse vorsten
⬇
Maar het protestantisme verdwijnt niet
⬇
1552: protestantse vorsten komen opnieuw in opstand
⬇
Karel wordt gedwongen concessies te doen
⬇
Verdrag van Passau (1552)
gevangen protestantse vorsten worden vrijgelaten
vervolging van lutheranen wordt voorlopig gestaakt
Karel staat politiek zwakker
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Godsdienstvrede van Augsburg 1555 (2)
Godsdienstvrede van Augsburg (1555)
Cuius regio, eius religio
‘Wiens gebied, diens godsdienst’
Gevolgen:
Duitse vorsten mochten kiezen tussen het katholieke en lutherse geloof.
Onderdanen moesten de godsdienst van hun vorst volgen.
Calvinisten werden niet erkend.
Voorlopig kwam er een einde aan de strijd tussen katholieke en protestantse vorsten.
Karel V moest accepteren dat het Duitse Rijk niet volledig katholiek bleef.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Godsdienstvrede van Augsburg 1555 (2)
Karel treedt af in 1555. Gaat het klooster in.
Filips II volgt hem op.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Spanningsveld
Twee belangrijke spanningen: geloof en macht.
Filips II regeert over de Nederlanden
De Nederlanden bestaan uit verschillende gewesten.
Filips II is katholiek.
Het protestantisme groeit.
Filips vervolgt protestanten.
Edelen en steden willen hun oude rechten behouden.
Nieuwe dia!
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Stamboom Habsburgers
Nieuwe dia!
Waarom zouden vorsten bewust binnen een kleine groep adellijke families trouwen?
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Stamboom Habsburgers
Nieuwe dia!
Karel II ´de behekste´, product van inteelt! Leefde eind 17e eeuw. Kon zichzelf niet voortplanten.
Deze slide bereidt het kader voor zonder een concrete werkvorm of interactie uit te schrijven. Dat volgt in een latere pass.
Opdracht
1. De Transactie van Augsburg (1548)
A. Leg uit wat de Transactie van Augsburg veranderde aan de positie van de Nederlanden binnen het Heilige Roomse Rijk. Gebruik je aantekeningen.
B. Leg uit waarom Karel V de juridische invloed van het Heilige Roomse Rijk op de Nederlanden wilde beperken. Gebruik in je antwoord dat Karel V keizer was, maar zijn zoon hem niet automatisch als keizer kon opvolgen.
2. Godsdienstvrede van Augsburg. In 1555 werd de Godsdienstvrede van Augsburg gesloten.
A. Welke oplossing werd hiermee gevonden voor de religieuze verdeeldheid in het Duitse Rijk?
B. Leg uit waarom je de Godsdienstvrede zowel als een oplossing als een nederlaag voor Karel V kunt beschouwen. Gebruik je aantekeningen.
Gebruik de woordenwolk als kennismaking: laat een paar leerlingen hun keuze kort toelichten. Zo koppel je interesses meteen aan geschiedenis.
Vul de kernbegrippen in
Een bron geeft informatie over het verleden. Een bekende persoon uit vroeger is een historisch persoon. Een gebeurtenis is iets dat op een bepaald moment gebeurd is. Zo wordt geschiedenis een verhaal over mensen in hun tijd.
Controleert de begrippen van slide 8 in een betekenisvolle context.
Waarom past een geschiedenisspel goed bij deze eerste les?
Het maakt cijfers belangrijk
Het vraagt veel huiswerk
Het helpt bij kennismaken
Het vervangt alle uitleg
Sluit aan bij slides 2-3: ontspannen start, spanning wegnemen en elkaar leren kennen staan centraal.
Maak de tekst compleet
In deze eerste les draait het om een ontspannen start. Een goed spel laat iedereen meedoen en houdt het onderwerp gekoppeld aan geschiedenis. Samenwerking en nieuwsgierigheid staan centraal.
De woorden komen rechtstreeks uit slides 2, 3 en 6.
Wat lijkt jou het belangrijkst in een kennismakingsspel?
Samenwerken
Korte opdrachten
Nieuwe weetjes
Iedereen meedoen
This item has no instructions
Geschiedenis als gezamenlijke taal
Bekende namen of gebeurtenissen roepen vaak direct reacties op
Iedereen weet al iets, ook al is dat niet evenveel
Zo ontstaat snel gesprek en herkenning
Dat helpt bij een nieuwe groepsstart
This item has no instructions
Wat laat geschiedenis volgens deze les vooral zien?
Alleen jaartallen
Mensen en keuzes
Alleen koningen
Feiten zonder verhaal
Gebaseerd op slides 4, 5, 7 en 8: geschiedenis gaat over mensen, verhalen, keuzes en gebeurtenissen.
Wat hielp jou vandaag om je fijner in deze klas te voelen?
Laat leerlingen kort terugkijken op de activiteit en benoemen wat hen hielp: samenwerken, praten, voorbeelden, spelvorm of sfeer. Geen goede of foute antwoorden.
Eén woord voor hoe deze eerste geschiedenisles voor jou was
Gebruik de woordenwolk als korte afsluiting en pik 2-3 opvallende woorden eruit.
Welk begrip van vandaag past het best bij jou? Waarom?
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over mensen, keuzes, verhalen, gebeurtenissen, herkenning of nieuwsgierigheid. Er is geen fout antwoord.
