Thema 6: Farmacologie en dringende medische hulpverlening Hoofdstuk 7: geneesmiddelen bij infecties

• New lesson editor
• Verpleegkunde
• Hoger onderwijs
• Studiejaar 3

Thema 6: Farmacologie en dringende medische hulpverlening

Hoofdstuk 7: geneesmiddelen bij infecties

Sylvester Vanden Eede

21/04/2026

Leerdoelen

Na deze les:

• Begrijpt de student antimicrobiële middelen en resistentie

• Kan de student de analgetische ladder toepassen

• Begrijpt de student diabetesmedicatie en insuline

7.1 Antimicrobiële middelen

• Antibiotica ==> werken tegen bacteriën

• Antivirale middelen ==> werken tegen virussen

• Antimycotica ==> werken tegen schimmels

BELANGRIJK: AB werken NIET tegen virussen!

7.1.1 Resistentie

Definitie:

Bacteriën reageren niet meer op antibiotica.

Oorzaken:

• Te vroeg stoppen met medicatie

• Verkeerde dosis

• Te vaak gebruik van antibiotica

Gevolg:

Infectie is moeilijker te behandelen

Een patiënt stopt met het innemen van antibiotica na drie dagen. Wat gebeurt er met de bacteriën in het lichaam?

7.1.2 ESBL & CPE

Definitie:

Gramnegatieve bacteriën die enzymen maken die antibiotica afbreken

ESBL

• Extended Spectrum Beta-Lactamase

• Bacteriën produceren beta-lactamase die betalactam AB aanvallen

CPE:

• Carbapenemase Producerende Enterobacteriën

• Bacteriën produceren carbapenemase die de carbapenem AB aanvallen

7.1.2.1 Enkel op strikte indicatie gebruiken

• AB enkel geven als het nodig is.

• Niet gebruiken bij virale infecties

Doel:

Resistentie voorkomen!

7.1.2.2 Gevoeligheid van de bacterie voor het middel

• Juiste AB kiezen

• Gebaseerd op testen (antibiogram)

7.1.3 Groepen antibiotica

1. Bèta-lactam antibiotica: combi penicilline & bètalactamaseremmer

Voorbeelden:

• Amoxicilline

• Augmentin

• Cefalosporines (Rocephine)

Werking:

Beschadigen de celwand ==> bacterie sterft

7.1.3 Groepen antibiotica

1. Bèta-lactam antibiotica: combi penicilline & bètalactamaseremmer

Gebruik:

• Luchtweginfecties

• Urineweginfecties

Bijwerkingen:

• Allergische reactie

• Diarree

• ...

7.1.3 Groepen antibiotica

1. Bèta-lactam antibiotica: combi penicilline & bètalactamaseremmer

7.1.3 Groepen antibiotica

2. Aminoglycosiden

Voorbeeld:

• Gentamicine

Werking:

Doden bacteriën (sterk, breedspectrum)

Bijwerkingen:

• Nierproblemen

• Gehoorproblemen ==> bloedcontrole nodig

7.1.3 Groepen antibiotica

2. Aminoglycosiden

7.1.3 Groepen antibiotica

3. Tetracyclines

Voorbeeld:

• Doxycycline

Werking:

Remmen eiwitsynthese ==> bacterie groeit niet

Gebruik:

• Luchtweginfecties

• Huidinfecties

7.1.3 Groepen antibiotica

3. Tetracyclines

Bijwerkingen:

• Maagklachten

• Gevoeligheid voor zonlicht

7.1.3 Groepen antibiotica

4. Macroliden

Voorbeelden:

• Azithromycine

• Clarithromycine

Werking:

Remmen eiwitsynthese

7.1.3 Groepen antibiotica

4. Macroliden

Gebruik:

Alternatief bij penicilline allergie

7.1.3 Groepen antibiotica

5. Chinolonen

Voorbeelden:

• Ciprofloxacine

• Avelox

Werking:

Verstoren DNA van bacteriën

7.1.3 Groepen antibiotica

5. Chinolonen

Gebruik:

• Urineweginfecties

• Luchtweginfecties

Belangrijk:

• Niet bij melkproducten innemen

• Voorzichtig met zwangere vrouwen

7.1.3 Groepen antibiotica

5. Chinolonen

7.1.3 Groepen antibiotica

Verpleegkundige aandachtspunten bij AB:

• Koorts

• CRP, WBC

• Symptomen: AH, SAT bij luchtweginfecties

• Diarree?

• Schimmelinfecties?

• Interacties met andere medicatie? Voeding?

• IV toediening = beperkt houdbaar!

• Allergie of overgevoeligheid!

7.2 Antivirale middelen

Werken alleen tegen virussen!

• Aciclovir: Herpes infecties

• Tamiflu: Influenza/griep