Het beenderstelsel
3 Sport
Het beenderstelsel
3 Sport
1 Anatomische houding
Referentiehouding
Rug: rechtop en gestrekt
Hoofd: Blik vooruit, ogen en oren op 1 lijn
Benen: onder lichaam, tenen naar voor
Armen: gestrekt en handpalmen naar voor
2 lichaamsvlakken
3 denkbeeldige vlakken door de anatomische houding
Doorsneden
Sagittaal vlak: linker en rechter helft
frontaal vlak: voorste en achterste helft
Transversaal vlak: bovenste en onderste helft
3 plaatsaanduidingen
Ventraal >< dorsaal of anterior >< posterior
Craniaal >< caudaal of superior >< inferior
Mediaal >< lateraal
Proximaal >< distaal (ledematen)
3 plaatsaanduidingen
3 plaatsaanduidingen
4 lichaamsassen
Longitudinale as ( = cephalo-caudale-as = lengte-as)
loopt van craniaal (hoofd) naar caudaal (voetuiteinde)
loodrecht op transversale vlak
Transversale as (latero-laterale as = breedte-as)
loopt dwars door het lichaam van ene zijde naar de andere
loodrecht op het sagittale vlak
Sagittale as (= dorso-ventrale as = diepte-as)
loopt door lichaam van dorsaal (achter) naar ventraal (voor)
loodrecht op het frontale vlak
Anatomische vlakken en assen - YouTube
4 lichaamsassen
4 lichaamsassen
Een (sport)beweging: combinatie van verschuiving (translatie) en draaiing (rotatie).
Een rotatie van het volledige lichaam als vast geheel rond een bepaalde as gebeurt in het vlak waar deze as loodrecht door gaat.
Een beweging rond longitudinale as --> in transversale vlak.
Een beweging rond sagittale as --> in frontale vlak.
Een beweging rond transversale as --> in sagittale vlak.
4 Lichaamsassen
A rond transversale as
B rond sagitale as
A
4 Lichaamsassen
A rond longitudinale as
B rond sagitale as
A
4 Lichaamsassen
Oog …………….. ten opzichte van teen
A craniaal
B caudaal
A
4 Lichaamsassen
Sleutelbeen …….. Ten opzichte van schouder
A lateraal
B mediaal
B
4 Lichaamsassen
Lumbale ruggenwervel ………… ten opzichte van navel
A ventraal
B dorsaal
B
4 Lichaamsassen
A frontaal vlak
B sagittaal vlak
A
4 Lichaamsassen
A transversaal vlak
B sagittaal vlak
B
4 Lichaamsassen
A rond longitudinale as
B rond sagittale as
B
5 beenderstelsel
OPENINGSVRAAG:
Hoe komt het dat ons lichaam onze typische menselijke vorm aanneemt en stevig in die vorm blijft?
HYPOTHESE: Het skelet bestaande uit vele beenderen, zorgt daarvoor.
5 beenderstelsel
……………………. Beenderen
Grootste:
Kleinste:
Beschermende functie
Geraamte | Schooltv
dijbeen
gehoorbeentjes
206
5.1 functies beenderstelsel
Steun en vorm
Beweging
Opslagplaats mineralen (Ca en PO4)
Bescherming weke organen
Aanmaak bloedcellen: rood beenmerg
Volwassenen: schedel, borstbeen, ribben, wervels, bekken, dijbeen en opperarmbeen
Rood -> Geel beenmerg : vet
Kinderen: ook lange beenderen
5.2 vormen van beenderen
4 types beenderen
Lange beenderen
Korte beenderen
Platte beenderen
Onregelmatige beenderen
5.3 samenstelling beenderen
Beenweefsel: hard en veerkrachtig
Kalk: stevigheid
Lijmstof: flexibiliteit
Jonge kinderen: lijmstof > kalk
Ouderen: lijmstof < kalk
Schooltv: Samenstelling bot - Sterke botten, maar niet te zwaar
5.4 bouw en groei van lange beenderen
Compact been: buitenkant
Sponsachtig been: uiteinden en centrum van de schacht
Holten: beenmerg
5.4 bouw en groei van lange beenderen
Uiteinden van de lange beenderen
Epifyse: bevat kraakbeencellen = groeischijven
Groei stop => groeischijven verbenen
Het middelste deel
Schacht of diafyse
Beenvlies: diktegroei
5.4 bouw en groei van lange beenderen
Beenvlies: diktegroei
Lange beenderen: geel beenmerg
Platte beenderen: rood beenmerg
5.4 bouw en groei van lange beenderen
1: compact bot
2: sponsachtig bot
3: beenvlies
Groeiwijzer.nl - Lengtegroei van de botten
taak via classwork
2.1 De wervelkolom
26 beenderen, 24 wervels, het heiligbeen en het staartbeen
Het cervicale gedeelte
-> 7 halswervels
Het thoracale gedeelte
-> 12 borstwervels
Het lumbale gedeelte
-> 5 lendenwervels
2.1 De wervelkolom
Tussenwervelschijven = schokdempers
4 krommingen: afwijkingen (scoliose)
2.1 De wervelkolom
Wervellichaam
Wervelboog
Gewrichtsuitsteeksel
Geen tussenwervelschijven
Heiligbeen
Staartbeen
Alle wervelgaten = wervelkanaal
2.2.1 De schoudergordel
2 sleutelbeenderen en 2 schouderbladen
2.2.2 De armen
Supinatie pronatie
Bovenarm
Onderarm: spaakbeen en ellepijp
In anatomische positie (handpalm bovenaan):
spaakbeen en ellepijp naast elkaar
Scharnierwerking (hand draait naar binnen):
spaakbeen draait rond ellepijp
Pols
Hand
2.2.2 De armen
Pols, handpalm en vingers: 27 beenderen
handwortelbeentjes
middenhandsbeentjes
vingerkootjes
2.2.2 De armen
1 opperarmbeen
2 ellepijp
3 spaakbeen
4 handwortelbeentjes
5 middenhandsbeentjes
6 vingerkootjes
2.2.3 De bekkengordel
Beenderen bekkengordel: stevig
2 heupbeenderen
achterzijde: heiligbeen
voorzijde: vezelig kraakbeen
Bekken:
2 heupbeenderen
heiligbeen
staartbeen
2.2.3 De bekkengordel
2.2.4 De benen
Dijbeen
Scheenbeen
Kuitbeen
Patella of knieschijf
Beenderen voet/enkel
2.2.4 De benen
Dijbeen
Langste bot
Zwaarste bot
Pees m. Quadriceps femoris
Knieschijf
Functie:
Strekken knie
heupbuiger
2.2.4 De benen
Scheenbeen: grote bot onderbeen
Gewicht overbrengen op voet
Kuitbeen: dunne bot onderbeen
=> Aanhechting spieren
2.2.4 De benen
Enkel
Voetwortelbeentjes
Sprongbeen: lichaamsgewicht overdragen naar grond
Hielbeen: aanhechting achillespees
5 andere beenderen
Middenvoetsbeentjes
Teenkootjes
5.6 Latijnse benamingen beenderen
clavicula
scapula
5.6 Latijnse benamingen beenderen
sternum
costae
5.6 Latijnse benamingen beenderen
humerus
radius
5.6 Latijnse benamingen beenderen
ulna
femur
5.6 Latijnse benamingen beenderen
patella
tibia
fibula
5.7 Gewrichten
Plaatsen waar 2 beenderen bij elkaar komen
Evenwicht tussen stevigheid & stabiliteit <=> bewegelijkheid
3 Soorten botverbindingen:
Onbeweeglijke botverbindingen
Enigszins beweeglijke gewrichten
Vrij beweeglijke gewrichten
5.7 Gewrichten
Welk bot heeft een grote nood aan stevigheid en weinig nood aan beweging?
schedelbeenderen
Geef een voorbeeld van een botverbinding waarbij de beweeglijkheid belangrijker is dan de stevigheid?
kniegewricht
5.7 Gewrichten
5.7.1 bouw van een gewricht
= verbinding tussen 2 beenderen die ten opzichte van elkaar kunnen bewegen
gewrichtskop
gewrichtskom
gewrichtskraakbeen
Gewrichtskapsel
Gewrichtssmeer
Gewrichtsbanden
https://schooltv.nl/video-item/gewrichten-hoe-zitten-botten-aan-elkaar-vast
5.7.1 bouw van een gewricht
Komen vooral voor bij lange beenderen
zoals bij de armen en
de benen
Gewrichtskraakbeen
als schokdemper
Knie: menisci, kruisbanden, verkussentjes
Kniegewricht | Schooltv
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
Kogelgewricht
scharniergewricht
C) eigewricht
D) rolgewricht
E) zadelgewricht
F) glijgewricht
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
Kogelgewricht
Gewrichtskop draait in gewrichtskom
Laat beweging in alle richtingen toe (3 assen)
zoals de heup en schouder.
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
B) Scharniergewricht
Beweging in 1 vlak
alleen heen en weer als een deur (1 as)
Elleboog, knie en vingers (kootjes)
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
C) Eigewricht
Een eivormige kop in een kom
Laat beweging toe volgens 2 bewegingsassen/richtingen.
Tussen vingerkootjes en middenhandsbeentjes
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
D) rolgewricht/ Draaigewricht
Maakt draaibewegingen mogelijk
ellepijp en spaakbeen/eerste en tweede halswervel
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
D) zadelgewricht
Gewrichtsvlakken die in elkaar passen zoals een ruiter in een zadel
maakt beweging in twee richtingen mogelijk
Gewricht tussen handwortelbeentje en middenhandsbeentje van de duim
5.7.2 soorten gewrichten en hun bewegingsmogelijkheid
E) Glijgewricht/vlak gewricht
Maakt glijdende bewegingen mogelijk
in de hand- en voetwortelbeentjes en tussen sternum en clavicula
Latijnse namen kahoot - Details - Kahoot!
Quizlet Live | Quizlet
3.1 soorten bewegingen
Glijbewegingen
3.1 soorten bewegingen
hoekbewegingen
3.1.2 Scharniergewricht
Elleboog
Knie