11.1 + 11.2: Zintuigenstelsel en 10 zintuigen van de mens
11.1 + 11.2: Zintuigenstelsel en 10 zintuigen van de mens
Leerdoelen 11.1 en 11.2
Je kunt de werking van zintuigen beschrijven.
Je kunt aangeven waar het gezichtszintuig, het gehoorzintuig en het evenwichtszintuig liggen en wat hun adequate prikkels zijn.
Je kunt aangeven waar de zintuigcellen in je huid, de reukzintuigcellen en de smaakzintuigcellen liggen, hoe ze werken en wat hun adequate prikkels zijn.
Zintuigen
- Een zintuig is een orgaan dat
reageert op prikkels uit de omgeving.
- Alle zintuigen samen noem je
het zintuigenstelsel
Ontstaan van impulsen?
Zintuig vangt een prikkel op.
Als de prikkel sterk genoeg is ontstaat een impuls.
Als de prikkel te zwak is ontstaat geen impuls.
De drempelwaarde is de laagste prikkelsterkte die nodig is om nog een impuls op te wekken.
Adequate en niet-adequate prikkels
Elk zintuig is speciaal gevoelig voor 1 soort prikkel,
we noemen dit de adequate prikkel. Bijvoorbeeld
de adequate prikkel van je oog is licht.
De drempelwaarde voor de adequate prikkel ligt
veel lager dan voor een niet-adequate prikkel.
De plaats waar een impuls in de grote hersenen
wordt verwerkt bepaald wat je waarneemt.
Beïnvloeding hoe je iets waarneemt
Hoe je iets waarneemt wordt door 3 manieren beïnvloed:
Als een prikkel vaak wordt herhaald raak je er aan
gewend. We noemen dat gewenning.
Er ontstaan dan veel minder impulsen
Je motivatie bepaald of je een prikkel waarneemt en reageert.
Snelheid waarmee de hersenen prikkels kunnen verwerken is verschillend.
Het gezichtszintuig
Zitten in je ogen
Adequate prikkel is licht
Zintuigcellen vormen het netvlies
Het gehoorzintuig en evenwichtszintuig
Zit in je oren
Adequate prikkel zijn geluidstrillingen die brengen het trommelvlies tot trillen, vervolgens gehoorbeentjes.
Evenwichtsorgaan meet de stand van je hoofd ten opzichte van de zwaartekracht. Het meet ook je snelheid.
Zintuigen in de huid
Tastzintuigen in tastknopjes reageren op lichte aanraking.
Drukzintuig, liggen diep in de huid reageren als er op de huid wordt gedrukt.
Warmtezintuigen reageren als huid met iets warms in contact komt.
Koude zintuigen reageren als de huid met iets kouds in contact komt.
Pijnpunten nemen schadelijke prikkels en pijn waar. Het zijn vrije uitlopers van gevoelszenuwcellen.
Het reukzintuig
Ligt in je neus
Adequate prikkel is geur
Het smaakzintuig
Op het oppervlak van de tong
Herkennen alleen zoet, zout, zuur, bitter en umami
Andere smaken gaan via reuk
Samengevat:
Bij het oor moet ook het evenwicht zintuig staan
Bij de huid moet ook het drukzintuig staan
Aantekening 11.1
Adequate prikkel: een zintuigcel is gevoelig voor één bepaalde prikkel.
Drempelwaarde: de laagste prikkelsterkte waarbij een impuls ontstaat.
Gewenning: Je raakt gewend aan een bepaalde prikkel.
Waarneming: wordt beïnvloed door gewenning, motivatie en snelheid van de verwerking in de hersenen.
Huiswerk
11.1
Lees basisstof 1 (blz 184 en 185)
Maak in je boek opdracht 4 t/m 6
11.2
Lees in je boek bladzijde 188 t/m 191
Maak opdracht 4, 6 en 7