Persoonlijkheidspsychologie

PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE

1 / 87
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGedragswetenschappenSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsLeerjaar 4

This lesson contains 87 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE

This item has no instructions

Hoofdstuk 1: 



TEMPERAMENT, KARAKTER EN IDENTITEIT


This item has no instructions

Deze leerkracht vind ik leuk.

De leerkracht vind ik minder leuk.

This item has no instructions

Leuke leerkracht

This item has no instructions

Minder leuke leerkracht

This item has no instructions

Definitie persoonlijkheid

De persoonlijkheid van iemand wordt zichtbaar door de typerende manier waarop iemand met uiteenlopende situaties omgaat. Het is het typerende gedragspatroon van een individu.


Persoonlijkheid is een verzameling van stabiele en unieke psychische (innerlijke) en gedragsmatige (uiterlijke) kenmerken, waardoor een individu zich in de loop van zijn of haar leven op een consistente manier gedraagt.

This item has no instructions

Persoonskenmerken...

Feitjes over jezelf

  • zijn algemene beschrijvingen van eigenschappen van wie je bent

  • omvatten zowel uiterlijke als innerlijke eigenschappen (kunnen veranderen)

  •   Voorbeelden: lengte, leeftijd, geslacht, huidskleur, schoolniveau, gezondheidstoestand…

Persoonlijkheidskenmerken... 

“Hoe je je gedraagt, denkt en voelt” 

  •  diepgewortelde, stabiele eigenschappen 

  •   vrij stabiel over langere tijd

  • Voorbeelden: extravert, vriendelijk, perfectionistisch, optimistisch, introvert…

Persoonlijkheidskenmerken zijn dus een onderdeel van persoonskenmerken. 

This item has no instructions

OPDRACHT


Spiegeltje spiegeltje aan de wand... wie ben ik 

(cursus pagina 8)

This item has no instructions

Persoonlijkheid


Persoonlijkheid is opgebouwd uit diverse componenten, namelijk temperament, karakter en identiteit.

This item has no instructions

Persoonlijkheid 'temperament'


This item has no instructions

Temperament

Het gaat over aspecten van ons gedrag die onder meer te maken hebben met de felheid van reageren, het activiteitsniveau, de bereidheid tot interactie. Om temperament te herkennen ligt de focus dus op ‘Hoe wordt er gereageerd?’, eerder dan ‘waarom’ iemand reageert en ‘wat’ iemand doet. 

Temperament is het natuurlijke onderdeel van je persoonlijkheid dat uit je genen voortkomt. Temperament is het gedeelte van onze persoonlijkheid dat zich als eerste zal ontwikkelen en tot uiting zal komen.

This item has no instructions

OPDRACHT



Hoe reageer jij? (cursus pagina 9 - 12)

This item has no instructions

Persoonlijkheid 'karakter'

Het temperament is het biologische gewortelde fundament van de persoonlijkheid. Karakter duidt eerder op het sociale component. Hoe ervaren anderen ons? Wat is hun ervaring van jouw gedrag?  


Karakter is het deel van jou dat uit je omgeving voortkomt.

Het is ook een resultaat van de ervaringen en sociale interacties in je leven, waar je het een en ander van geleerd zult hebben. Daardoor oefenen deze gewoontes invloed uit op je temperament en je biologische aanleg. 

This item has no instructions

OPDRACHT

Welke van je zelfomschrijvingen (ik ben...) behoren tot de categorie karakter? 

(cursus 14)

This item has no instructions

Wie ben ik? - Persoonlijkheidstesten


This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

IDENTITEIT


Identiteit is het geheel aan kenmerken waarvan we vinden dat ze bij onszelf horen als we ons vergelijken met anderen. Sommigen van die kenmerken delen we met anderen, andere kenmerken zijn typisch voor ons als individu.  

This item has no instructions

Identiteit...


is het complete, deels door sociale omgeving gevormde, beeld van jezelf is


Identiteit beantwoordt de vraag 'wie je bent'



Persoonlijkheid...


is hoe je van binnen bent (aangeboren/aangeleerd gedrag)


Persoonlijkheid bepaalt 'hoe je reageert'

This item has no instructions

This item has no instructions

Deelidentiteiten 

pagina 20

5 grote groepen:


  • Sociale identiteit

  • Culturele identiteit

  • Persoonlijke identiteit

  • Geslachtsidentiteit

  • Nationale identiteit

This item has no instructions

This item has no instructions

Hoofdstuk 2: 




Invloed van nature en nurture op persoonlijkheid

This item has no instructions

'Wie je bent', dit wordt bepaald door...

A

genen, je wordt zo geboren

B

je omgeving, je opvoeding, ervaringen

C


D


This item has no instructions

NATURE - AANGEBOREN 

(begin 1990)


"Wie we zijn, wordt meer bepaald door onze genen."


Nature staat voor alles wat via ons genetisch materiaal, ons DNA, hebben meegekregen van onze ouders. Het wordt ook wel onze aanleg genoemd.




NURTURE - AANGELEERD

  (1960 - 1970)


"Wie we zijn, wordt meer bepaald door onze omgeving."


Nurture verwijst naar alles wat van buitenaf een invloed op ons uitoefent, omstandigheden en ervaringen, opvoeding, levensstijl en milieufactoren.

This item has no instructions

Een baby wordt geboren met blauwe ogen.

1

Nature

2

Nurture

This item has no instructions

Een leerling wordt goed in piano spelen door veel te oefenen.

1

Nature

2

Nurture

This item has no instructions

Een persoon heeft van nature krullend haar.

1

Nature

2

Nurture

This item has no instructions

Een kind leert beleefd zijn doordat ouders dit aanleren.

1

Nature

2

Nurture

This item has no instructions

Iemand spreekt vloeiend Frans omdat hij in Frankrijk is opgegroeid.

1

Nature

2

Nurture

This item has no instructions

Eline is hoogbegaafd.

1

Nature

2

Nurture

This item has no instructions

Niet zo simpel...


Het is belangrijk om te begrijpen dat het niet zo simpel is als 'nature versus nurture', want meestal werken ze samen. 


Genen kunnen onze gevoeligheid voor bepaalde omgevingsinvloeden beïnvloeden, en onze omgeving kan op zijn beurt onze genen beïnvloeden door middel van epigenetica - het aan- en uitzetten van bepaalde genen op basis van onze ervaringen.

This item has no instructions

Voorbeeld 1

Hoewel er geen eenvoudig antwoord is, is het duidelijk dat beide factoren een belangrijke rol spelen in onze ontwikkeling en persoonlijkheid.


Een voorbeeld van het samenspel tussen nature en nurture is intelligentie. Sommige mensen kunnen van nature een hogere aanleg hebben voor leren en redeneren (genetica), maar zonder een stimulerende omgeving om hun vaardigheden te ontwikkelen, kunnen ze hun volledige potentieel misschien niet bereiken (nurture).


This item has no instructions

Voorbeeld 2

"Psychosociale ontwikkeling"


  • Nature: aangeboren mentale stoornissen (bv. ziekte Gilles de la tourette is erfelijk)

  • Nurture: mentale stoornis door trauma’s en levenservaringen (stotteren door zware pestproblematiek)


This item has no instructions

Geef een voorbeeld van nature/nurture omtrent fysieke ontwikkeling.

This item has no instructions

Zelfbepaling 'Vrije wil'


Beide standpunten in het nature-nurture debat zijn deterministisch , maar het ontkennen van het bestaan van de vrije wil kan tot problemen leiden.


Als er geen vrije wil bestond, zou een moordenaar tegen een rechter kunnen zeggen dat hij er niets aan kan doen, want zijn daad zou bv. het gevolg zijn van chemische hersenacties die hij niet kan bedwingen.


Ze laten geen ruimte voor de vrije wil. Alles wordt ofwel bepaald door erfelijkheid, ofwel door het milieu.

Zelfbepaling

Zelfbepaling is het concept dat individuen controle hebben over hun eigen gedrag en acties.


M.a.w. we kunnen zelf ook richting geven aan onze persoonlijkheid en ontwikkeling, door de keuzes die we doorheen ons leven maken. 

This item has no instructions

Minnesota Twin Project



Lees het artikel.

This item has no instructions

Hoofdstuk 3: 




De invloed van het zelfconcept op gedrag

This item has no instructions

Zelfbeeld...


kan omschreven worden als het geheel van gedachten, ideeën en oordelen die je over jezelf hebt. Het is de manier waarop we onszelf percipiëren. 



This item has no instructions

Zelfbeeld of zelfconcept

Je wordt niet geboren met een zelfbeeld.


Door te bewegen en zich uit te drukken onderscheiden baby's zich geleidelijk aan van hun verzorgers (rond 6 maanden)

This item has no instructions

3 stappen in het zelfconcept, onderzoek van Lewis en Brooks - Gunn

1. Zelfherkenning: 'spiegel - en rouge - test'


2. Zelfbeschrijving: herkennen foto's en zichzelf beschrijven 'fysiek'


3. Empathie ontwikkelen: rijker sociaal leven - theory of mind

This item has no instructions

Het ideale zelfbeeld


Het beeld van hoe je graag zou willen zijn. Je persoonlijke ‘beste versie’ van jezelf.


Het reële zelfbeeld


Hoe je jezelf op dit moment ziet — jouw huidige inschatting van je eigenschappen, vaardigheden, uiterlijk, enz.

This item has no instructions

OPDRACHT p33


Zelftest 

'Hoe tevreden ben je met jezelf?'

This item has no instructions

Wat is zelfbeeld?

This item has no instructions

5 facetten in het zelfbeeld p 37 -38


  • Sociale zelfbeeld

  • emotionele zelfbeeld

  • cognitieve zelfbeeld

  • fysieke zelfbeeld

  • materiële zelfbeeld 

This item has no instructions

OPDRACHT 'casussen'


This item has no instructions

Emma (16) zit in een nieuwe klas. Ze heeft het gevoel dat haar klasgenoten haar saai vinden en durft daarom weinig te zeggen tijdens groepsopdrachten. Wanneer anderen lachen, denkt ze vaak dat het over haar gaat. Daardoor trekt ze zich steeds meer terug, terwijl haar klasgenoten haar eigenlijk gewoon nog niet goed kennen.

A

Sociale zelfbeeld

B

Emotionele zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Materiële zelfbeeld

This item has no instructions

Yassin (18) vindt zichzelf “te gevoelig”. Wanneer hij kritiek krijgt, voelt hij zich snel gekwetst en schaamt hij zich voor zijn emoties. Hij probeert zijn gevoelens te verbergen, omdat hij denkt dat anderen hem zwak zullen vinden als hij laat zien dat hij verdrietig of onzeker is.

A

Sociale zelfbeeld

B

Emotionele zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Materiële zelfbeeld

This item has no instructions

Lotte (17) denkt dat ze “dom” is, omdat ze moeite heeft met wiskunde. Ondanks dat ze goede punten haalt voor talen en geschiedenis, focust ze alleen op haar slechte resultaten. Hierdoor heeft ze weinig vertrouwen in haar leervermogen en durft ze geen uitdagende studierichting te kiezen.

A

Sociale zelfbeeld

B

Emotionele zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Materiële zelfbeeld

This item has no instructions

Sofie (16) hecht veel waarde aan merkkleding en de nieuwste smartphone. Ze voelt zich minderwaardig wanneer ze niet dezelfde spullen heeft als haar vrienden. Als ze iets nieuws kan kopen, voelt ze zich even beter over zichzelf, maar dat gevoel verdwijnt snel.

A

Fysieke zelfbeeld

B

Emotionele zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Materiële zelfbeeld

This item has no instructions

Sofie (16) hecht veel waarde aan merkkleding en de nieuwste smartphone. Ze voelt zich minderwaardig wanneer ze niet dezelfde spullen heeft als haar vrienden. Als ze iets nieuws kan kopen, voelt ze zich even beter over zichzelf, maar dat gevoel verdwijnt snel.

A

Fysieke zelfbeeld

B

Emotionele zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Materiële zelfbeeld

This item has no instructions

Milan (15) is onzeker over zijn lichaam, vooral omdat hij kleiner is dan zijn vrienden. Hij vergelijkt zichzelf voortdurend met anderen op sociale media en vindt dat hij niet gespierd genoeg is. Daardoor vermijdt hij situaties zoals zwemmen of sporten in groep.

A

Fysieke zelfbeeld

B

Emotionele zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Materiële zelfbeeld

This item has no instructions

Daan (18) groeit op in een gezin waar financiële status belangrijk wordt geacht. Hij heeft toegang tot dure kleding, gadgets en een luxe levensstijl. Hij ontwikkelt een zelfbeeld waarin materieel bezit een centrale rol speelt in hoe hij zichzelf en anderen waardeert. Tegelijk voelt hij een innerlijke spanning: hij merkt dat zijn sociale relaties vaak gebaseerd zijn op wat hij heeft in plaats van wie hij is. Wanneer hij in contact komt met leeftijdsgenoten die minder belang hechten aan materiële zaken, voelt hij zich onzeker en weet hij niet goed hoe hij zich moet positioneren. Hij begint zich af te vragen of zijn zelfwaarde afhankelijk is van externe bezittingen.

A

Sociale zelfbeeld

B

Materiële zelfbeeld

C

Cognitieve zelfbeeld

D

Fysieke zelfbeeld

This item has no instructions

Zelfwaardering en zelfeffectiviteit 

Zelfwaardering is de waarde die je hecht aan jezelf. Het is een emotionele evaluatie: vind je jezelf de moeite waard? De zelfwaardering kan zowel positief als negatief zijn.


Zelfeffectiviteit gaat over het geloof dat je, met voldoende inzet en de juiste strategieën, hindernissen kunt overwinnen en je doelen kunt bereiken (theorie Bandura).







This item has no instructions

This item has no instructions

neerwaartse spiraal




mislukkingen → lage self-efficacy/zelfeffectiviteit → daling in zelfwaardering → minder proberen → nog minder succeservaringen

opwaartse spiraal




succeservaringen → meer self-efficacy/zelfeffectiviteit → hogere zelfwaardering → meer uitdagingen aangaan → weer meer succeservaringen

This item has no instructions

Conclusie

We kunnen hieruit concluderen dat zelfeffectiviteit vaak een bouwsteen van zelfwaardering is. Zelfwaardering kan de mentale basis leggen om zelfeffectiviteit op te bouwen.

This item has no instructions

Voorbeeld

Sarah krijgt haar resultaten terug van een moeilijke wiskundetoets en haalt een goed cijfer.


Omdat Sarah dit succes ervaart, denkt ze: “Ik kan dit, ik ben in staat om moeilijke oefeningen op te lossen.”

→ Dit is zelfeffectiviteit: het geloof in haar eigen kunnen binnen een specifieke taak (wiskunde).


Doordat ze vaker zulke ervaringen heeft, groeit ook haar algemene gevoel over zichzelf: “Ik ben een slimme leerling, ik kan uitdagingen aan.”

→ Dit is zelfwaardering: haar bredere gevoel van eigenwaarde.

This item has no instructions

Faalangst


Steeds meer kinderen krijgen te maken met faalangst. Cijfers voor het aantal kinderen met faalangst in Vlaanderen zijn er niet. In Nederland zou naar schatting 1 op 10 kinderen in de lagere school last hebben van faalangst. En recent onderzoek uit Amerika toont aan dat 40% van de kinderen tussen 8 en 12 jaar er last van heeft.

De cijfers zijn hoog en uit het onderzoek weten we dat faalangst samengaat met een aantal fysiologische en gedragsmatige eigenschappen die dan weer een impact hebben op het schoolse functioneren en de schoolse prestaties van kinderen.


This item has no instructions

Pas de term zelfeffectiviteit toe op faalangst. Leg uit wat er gebeurt in het hoofd van kinderen met faalangst.

This item has no instructions

Lichaamsbeeld


...is je perceptie en gevoelens over je lichaam. 


P42-43-44

This item has no instructions

OPDRACHT


Bepaal of de casus gaat om zelfwaardering, zelfeffectiviteit (self-efficacy) of body image

This item has no instructions


Emma zit in het vierde jaar en haalt meestal goede punten. Toch denkt ze vaak: “Ik ben eigenlijk niet zo slim als anderen, ik heb gewoon geluk gehad.”

Zelfwaardering

Zelfeffectiviteit

Body-image

This item has no instructions

Oplossing


Zelfwaardering:

Emma twijfelt aan haar eigen waarde en capaciteiten als persoon (“ik ben niet slim”). Dit gaat over hoe ze zichzelf beoordeelt. 

This item has no instructions


Lina kijkt vaak in de spiegel en voelt zich onzeker over haar uiterlijk. Ze vergelijkt zichzelf voortdurend met influencers op sociale media en vindt zichzelf “niet mooi genoeg”.

Zelfwaardering

Zelfeffectiviteit

Body-image

This item has no instructions

Oplossing


Body-image:

Lina is bezig met hoe ze haar lichaam en uiterlijk ziet en beoordeelt.

This item has no instructions


Yassin moet binnenkort een presentatie geven. Hij denkt: “Dit ga ik goed doen, ik heb me goed voorbereid en presenteren lukt mij meestal wel.”

Zelfwaardering

Zelfeffectiviteit

Body-image

This item has no instructions

Oplossing


Zelfeffectiviteit:

Yassin gelooft dat hij een specifieke taak (presenteren) goed kan uitvoeren. Dat vertrouwen in eigen kunnen in een concrete situatie.

This item has no instructions


Julie post een foto op sociale media. Ze krijgt weinig likes en denkt:

“Zie je wel, ik ben niet aantrekkelijk genoeg. Mensen vinden mij waarschijnlijk ook gewoon minder leuk.”

Zelfwaardering

Zelfeffectiviteit

Body-image

This item has no instructions

Oplossing

Body image

Julie twijfelt aan haar uiterlijk (“niet aantrekkelijk genoeg”)  

Zelfwaardering

Julie trekt de conclusie dat mensen haar “minder leuk vinden” → dit gaat breder dan uiterlijk en raakt aan haar waarde als persoon


Inzicht: Een negatief body image kan invloed hebben op de algemene zelfwaardering.

This item has no instructions


Xander zit in de klas en krijgt zijn toets wiskunde terug: 4/10. Hij denkt:

“Ik ben echt slecht in wiskunde. Ik ga dit nooit kunnen. Misschien ben ik gewoon niet slim genoeg.”

Zelfwaardering

Zelfeffectiviteit

Body-image

This item has no instructions

Oplossing

Zelfeffectiviteit

Xander gelooft dat hij een specifieke taak (wiskunde) niet aankan 


Zelfwaardering

Wanneer hij zegt “misschien ben ik niet slim genoeg”, maakt hij een bredere uitspraak over zichzelf als persoon → dit raakt aan zelfwaardering.


Inzicht: Zelfeffectiviteit kan overslaan naar zelfwaardering 

This item has no instructions


Sarah moet binnenkort deelnemen aan een sportdag op school. Tijdens de voorbereidingen denkt ze:

“Ik zie er echt niet sportief uit in deze outfit, iedereen gaat mij raar vinden.”

Ze twijfelt ook: “Ik ben niet goed in sporten, ik ga waarschijnlijk slecht presteren.”

Daardoor voelt ze zich steeds slechter en denkt uiteindelijk: “Ik ben eigenlijk gewoon niet goed genoeg.”

Zelfwaardering

Zelfeffectiviteit

Body-image

This item has no instructions

Oplossing

Body image

“Ik zie er echt niet sportief uit in deze outfit”

 Dit gaat over hoe Sarah haar lichaam en uiterlijk beoordeelt.


Zelfeffectiviteit

“Ik ben niet goed in sporten, ik ga waarschijnlijk slecht presteren”

Dit gaat over haar geloof in eigen kunnen bij een specifieke taak (sporten).

Zelfwaardering 

“Ik ben eigenlijk gewoon niet goed genoeg”  

Dit is een algemeen negatief oordeel over zichzelf als persoon.

This item has no instructions

Hoofdstuk 4: 




De invloed van motivatie op gedrag

This item has no instructions

Wat is motivatie?

This item has no instructions

Typen motivatie

1. Amotivatie: Er is geen motivatie


2. Gecontroleerde motivatie: Motivatie omdat het moet

Onderverdeling: externe regulatie- geïntrojecteerde regulatie- geïdentificeerde regulatie - geïntegreerde regulatie


3. Autonome motivatie: Je doet iets, omdat je dat zelf wil, omwille van plezier, de interesse of de uitdaging 

Onderverdeling: bij interesse gedreven - bij nut gedreven - bij waarde gedreven



This item has no instructions

OPDRACHT



Papierenversie casussen omtrent type van motivatie.

This item has no instructions

Typen doelgerichtheden: 


Motivatie veronderstelt dat we met ons gedrag een bepaald doel willen bereiken!

Vermijdingsgedrag = Dit gedrag is gericht op het voorkomen van negatieve, onlustvolle situaties of het vermijden van falen.

1. Passief vermijdingsgedrag

2. Actief vermijdingsgedrag


Toenaderingsgedrag = Dit gedrag is gericht op het bereiken van positieve, aangename doelen of het behalen van succes.

3. iets nastreven wat men niet heeft

4. Trachten te behouden wat men heeft



This item has no instructions

Emma speelt bij de landelijke jeugd van haar basketbalclub. Haar grote droom is om volgend jaar geselecteerd te worden voor de eerste ploeg. Om dit te bereiken, traint ze elke ochtend vóór schooltijd op haar vrijworpen en volgt ze een strikt voedingsschema. Ze ziet elke training als een kans om een stapje dichter bij haar doel te komen.

A

passief vermijdingsgedrag

B

actief vermijdingsgedrag

C

Toenaderingsgedrag: Iets nastreven wat men niet heeft

D

toenaderingsgedrag: trachten te behouden wat men heeft

This item has no instructions

Casus Emma


Dit is een voorbeeld van toenaderingsgedrag (iets nastreven wat men niet heeft). Emma is gefocust op het behalen van een positief succes (de selectie) en onderneemt actieve stappen om een nieuwe status te bereiken.

This item has no instructions

Lars heeft een hekel aan Frans. Hij vindt de grammatica vreselijk ingewikkeld en durft in de les nauwelijks iets te zeggen omdat hij bang is om fouten te maken voor de hele klas. Voor de grote toets van volgende week begint hij drie weken op voorhand te studeren. Niet omdat hij de taal wil beheersen, maar omdat hij doodsbang is voor de reactie van zijn ouders als hij een onvoldoende haalt.

A

passief vermijdingsgedrag

B

actief vermijdingsgedrag

C

Toenaderingsgedrag: Iets nastreven wat men niet heeft

D

Toenaderingsgedrag: trachten te behouden wat men heeft

This item has no instructions

Casus Lars


Dit is actief vermijdingsgedrag. Lars is niet gemotiveerd door het plezier van het leren, maar door de angst voor een negatieve uitkomst (falen en de boze reactie van zijn ouders).

This item has no instructions

Motivationele conflicten

door Neal Miller p51-54

  1. Het toenaderings-toenaderingsconflict

  2. Het toenaderings-vermijdingsconflict

  3. Het vermijdings-vermijdingsconflict

  4. Het dubbel toenaderings- vermijdingsconflict 

This item has no instructions