§1.3 weet wat je nodig hebt

• New lesson editor

§1.3 Weet wat je nodig hebt!

Open vanuit herkenbare situaties: eten, wonen, schoolspullen, telefoon, vervoer. De centrale lijn van de les is dat mensen behoeften hebben en daarin kunnen voorzien met goederen, diensten of zelfvoorziening.

Lesdoel

Ik kan uitleggen welke behoeften mensen hebben, hoe mensen daarin kunnen voorzien en wat het verschil is tussen goederen en diensten.

Welke behoeften komen in je op bij jouw dag?

Gebruik de inzendingen om onderscheid te maken tussen basisbehoeften en dingen die het leven leuker of makkelijker maken.

Wat zijn behoeften?

Behoeften zijn dingen die mensen nodig hebben of graag willen.

Je probeert steeds in behoeften te voorzien, bijvoorbeeld door te eten, te slapen, te leren of iets leuks te doen.

Niet iedereen heeft precies dezelfde behoeften, maar iedereen heeft ze wel.

Benadruk dat behoefte in economie breder is dan alleen overleven. Het gaat om wat mensen nodig hebben én wat zij wenselijk vinden.

Primaire behoeften

• Basisbehoeften

• Alles wat je echt nodig hebt om te leven

• Voorbeelden: voedsel, drinken, kleding, onderdak, veiligheid

Veiligheid kan leerlingen minder direct opvallen, maar hoort ook bij primaire behoeften. Houd de voorbeelden concreet en herkenbaar.

Secundaire behoeften

• Overige behoeften

• Dingen die je leven leuker of gemakkelijker maken

• Voorbeelden: speelgoed, streaming, vakantie, smartphone

Leg uit dat secundair niet betekent onbelangrijk voor iemand persoonlijk; het betekent dat je er niet van afhankelijk bent om te overleven.

Primaire of secundaire behoefte?

Primaire behoeften heb je nodig om te kunnen leven.

Secundaire behoeften zijn niet noodzakelijk om te overleven, maar maken het leven prettiger, mooier of makkelijker.

Het verschil zit dus vooral in de vraag: heb je dit echt nodig, of is het vooral prettig om te hebben?

Gebruik eventueel het contrast brood versus snoep, jas versus merkkleding, woning versus extra luxe in huis.

Welke behoefte is primair?

A

streaming

B

veiligheid

C

smartphone

D

vakantie

De juiste keuze is veiligheid. De andere opties zijn voorbeelden van secundaire behoeften uit de les.

Primair of secundair

Mensen hebben verschillende behoeften. Primaire behoeften zijn basisbehoeften die je nodig hebt om te leven. Secundaire behoeften maken het leven juist leuker of gemakkelijker.

behoeften

Primaire behoeften

Secundaire behoeften

goederen

diensten

zelfvoorziening

producten

De drie kernwoorden uit het eerste blok moeten terugkomen: behoeften, primaire behoeften en secundaire behoeften.

Waarom verschillen behoeften?

• Mensen verschillen in leeftijd

• Mensen verschillen in smaak en interesses

• Mensen leven in verschillende omstandigheden

• Ook inkomen en omgeving spelen mee

Hier begint het tweede inhoudelijke blok: niet alleen welke behoeften er zijn, maar ook waarom ze per persoon verschillen.

Voorbeelden van verschillende behoeften

• De een spaart voor games, de ander voor muziek

• Niet iedereen kan dezelfde dingen kopen

• Daardoor kiezen mensen anders

Smaak en inkomen

• Een baby heeft luiers nodig

• Een scholier heeft boeken en een fiets nodig

• Iemand die sport wil sportkleding of contributie

Leeftijd en situatie

Benadruk dat behoeften deels persoonlijk zijn en deels worden beïnvloed door wat iemand kan betalen.

Behoeften veranderen

• Behoeften blijven niet altijd hetzelfde

• Ze veranderen door leeftijd, nieuwe interesses en omstandigheden

• Wat nu belangrijk is, hoeft later niet belangrijk te zijn

Maak het tijdsaspect zichtbaar: dezelfde persoon kan op verschillende momenten andere behoeften hebben.

Noem één reden waarom behoeften per persoon verschillen.

Bespreek dat behoeften kunnen verschillen door leeftijd, smaak en interesses, omstandigheden, inkomen en omgeving. Laat leerlingen een eigen passend voorbeeld geven, zoals baby/scholier of sporter/niet-sporter.

Waardoor kunnen behoeften veranderen?

A

alleen door reclame

B

door leeftijd en situatie

C

alleen door geluk

D

door hetzelfde inkomen

De les noemt leeftijd, nieuwe interesses en omstandigheden als oorzaken. Inkomen speelt ook mee bij verschillen tussen mensen, maar 'door hetzelfde inkomen' is geen oorzaak van verandering.

Hoe voorzie je in behoeften?

In behoeften voorzien betekent dat je zorgt dat een behoefte wordt vervuld.

Dat kan op verschillende manieren: je koopt iets, iemand doet iets voor je, of je maakt iets zelf.

Daarom maken we verschil tussen goederen, diensten en zelfvoorziening.

Dit is de scharnierdia van behoefte naar voorziening. Verwijs terug: eerst wat mensen nodig hebben, nu hoe ze daaraan komen.

Goederen

• Tastbare producten

• Voorwerpen die je kunt aanraken

• Voorbeelden: brood, schoenen, schrift, fiets

Gebruik letterlijk de kern van het begrip: tastbaar en aanraakbaar. Laat leerlingen vooral denken aan concrete spullen.

Diensten

• Niet-tastbare producten

• Iemand voorziet in jouw behoefte door iets voor jou te doen

• Voorbeelden: lesgeven, knippen, bezorgen, repareren

Leg uit dat je een dienst niet kunt vastpakken. De waarde zit in de handeling of hulp die iemand levert.

Goederen en diensten vergeleken

Goederen zijn spullen die je kunt aanraken.

Diensten zijn werkzaamheden waarbij iemand iets voor je doet.

Een bakker verkoopt bijvoorbeeld een brood als goed, maar een kapper levert een dienst.

Als je wilt verdiepen: soms komen goederen en diensten samen voor, maar in deze les blijft het hoofddoel het basisverschil herkennen en uitleggen.

Zelfvoorziening

Zelfvoorziening betekent dat je zelf iets maakt waarmee je in je eigen behoeften kunt voorzien.

Je koopt het dus niet van iemand anders en je laat het ook niet voor je doen.

Voorbeelden zijn zelf groente verbouwen of zelf kleding repareren.

Benadruk dat zelfvoorziening een derde manier is om in behoeften te voorzien, naast goederen kopen en diensten gebruiken.

Drie manieren om te voorzien

• Goed: je koopt een tastbaar product

• Dienst: iemand doet iets voor jou

• Zelfvoorziening: je maakt of doet het zelf

Dit is de samenvattende onderscheidingsdia. Zorg dat de drie begrippen scherp naast elkaar staan.

Wat is een dienst?

A

een tastbaar product

B

iets wat je verbouwt

C

iets wat iemand doet

D

iets uit een winkel

Test het kernverschil: een dienst is niet-tastbaar en bestaat uit een handeling of hulp.

Drie manieren om te voorzien

Je kunt op drie manieren in behoeften voorzien. Een goed is een tastbaar product dat je kunt aanraken. Een dienst is iets wat iemand voor jou doet. Bij zelfvoorziening maak of doe je het zelf.

goed

dienst

zelfvoorziening

behoefte

veiligheid

onderdak

vakantie

De drie begrippen moeten scherp uit elkaar blijven: goed, dienst en zelfvoorziening.

Leg uit: brood kopen, welke manier van voorzien is dat?

Een goed antwoord noemt een concrete situatie uit de les of het dagelijks leven en legt uit of het gaat om een goed, dienst of zelfvoorziening.

Wat ga jij uit deze les het best onthouden?

Welk onderdeel vond je het lastigst vandaag?

Begrippenlijst

Behoeften - Dingen die mensen nodig hebben of graag willen.

Primaire behoeften - Basisbehoeften; alles wat je echt nodig hebt om te kunnen leven.

Secundaire behoeften - Overige behoeften; alles wat je leven leuker of gemakkelijker maakt.

Goederen - Tastbare producten, voorwerpen die je kunt aanraken.

Diensten - Niet-tastbare producten; iemand voorziet in jouw behoefte door iets voor jou te doen.

Zelfvoorziening - Zelf iets maken waarmee je in je eigen behoeften kunt voorzien.