§6.1
Bescherming
§6.1
Bescherming
Leerdoelen
Je kunt de werking en functie van de huid bij afweer van de mens beschrijven
Je kunt de afweermechanismen van andere organismen beschrijven
Ziekteverwekkers
Aanwezig in vele vormen en maten
Hoe beschermt het lichaam tegen pathogenen?
Eerste verdedigingslijn bestaande uit mechanische afweer en chemische afweer
Mechanische afweer
Chemische afweer
Bescherming bij andere organismen
Mechanische afweer
Chemische afweer
Maak §6.1
1 tm 3
§5.5
33 tm 36
2 voorbeelden van mechanische afweer
2 voorbeelden van chemische afweer
§6.2
Afweer
Leerdoelen
Je kunt de verschillende vormen van afweer beschrijven
Afweer
Komt in twee vormen:
Aangeboren afweer --> aanwezig bij geboorte
Verworven afweer --> ontwikkelt tijdens de rest van het leven
Witte bloedcellen
Productie van witte bloedcellen in onderdelen van het lymfestelsel
Aangeboren afweer --> fagocyten (vreet cellen)
Productie in rode beenmerg
Vooral macrofagen (grote vreters)
Histamine als 'lokstof'
Verworven afweer --> lymfocyten (lymfe cellen)
Productie in rode beenmerg en thymus
Binas 84N
Pak Binas 84L2
Maak 6.2
5 tm 12
Verworven afweer
Antigenen worden herkend door lymfocyten via receptoreiwitten
Alle receptoreiwitten zijn uniek
Lymfocyten opgeslagen in thymus, milt of lymfeknopen
2 typen lymfocyten:
B-lymfocyten (gerijpt in het beenmerg)
T-lymfocyten (gerijpt in de thymus)
Tc-cellen
Macrofaag eet pathogeen op en presenteert een antigeen op receptor --> antigeen presenterende cel (APC)
APC gaat naar lymfestelsel en komt in contact met T-helpercellen
T-helpercellen activeren cytotoxische T-cellen (Tc-cellen)
Tc-cellen ruimen geïnfecteerde lichaamscellen op
Daarnaast ook activatie van T-geheugencellen
Antistoffen
Th-cel activeert B-plasmacel --> productie antistoffen
Antistoffen binden aan antigeen, daarna fagocytose
Daarnaast ook aanmaak van B-geheugencellen
§6.3
Immuniteit
Leerdoelen
Je kunt beschrijven op welke manieren immuniteit kan ontstaan
Na besmetting
Ziekteverwekker infecteert cellen
Het duurt even voordat de eerste symptomen verschijnen
Tijd tussen infectie en eerste symptomen = incubatietijd
Natuurlijke immuniteit
Er zit vertraging in het afweersysteem --> lichaam moet 'zoeken' welke antistof op de antigenen van de ziekteverwekker effectief is
Eenmaal gevonden, snelle toename van antistoffen --> primaire immuunrespons
Bij een tweede infectie met dezelfde ziekteverwekker --> secundaire immuunrespons
Waarom is de secundaire respons sneller?
Kunstmatige immuniteit
Symptomen van sommige ziekteverwekkers zijn zeer ernstig
(Kinder)pokken
Poliomyelitis
Kunstmatige immuniteit
Symptomen van sommige ziekteverwekkers zijn zeer ernstig
Symptomen kunnen voorkomen worden door vaccinaties
Kunstmatig een primaire immuunrespons opwekken met een verzwakte ziekteverwekker -->
actieve immunisatie
In noodgevallen vaccinatie met antistoffen --> passieve immunisatie
Rijksvaccinatieprogramma
Maak §6.3
Opdracht 14 tm 23
§6.4
Transplantatie en bloedtransfusie
Wat is belangrijk als je een bloedtransfusie of orgaantransplantatie moet doen?
Transplantatie
Bij transplantatie is het belangrijk om naar de bloedgroepen van de donor en de ontvanger te kijken.
MHC-complex/HLB-systeem
Welke bloedgroepen zijn er?
Bloedgroepen
A, B, AB en 0
Belangrijk welk bloed je ontvangt bij transfusie
Verkeerde bloedgroep? --> immuunreactie
Rhesusfactor
Naast HLA-systeem ook rhesusfactor