B5 Reageren op de omgeving

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

H11 B5 Reageren op de omgeving

Centrale vraag:

Hoe weet een plant welke kant die op moet groeien?

Vandaag over reageren op omgeving, laatste paragraaf van H5. Uitleg met veel aantekeningen dus pak je schrift erbij en aan het eind tijd opdrachten en als goed kunnen doorwerken kunnen we DNA toetsje bespreken.

Centrale vraag benoemen

Reageren

Signaalstoffen (planthormonen).

• Auxine

• Etheen

Planten reageren op prikkels uit hun omgeving. Kijk maar naar de banenen die tegen de zwaartekracht in groeien. Dat doen ze onder andere met behulp van signaalstoffen. Signaalstoffen in planten zijn plantenhormonen die zijn betrokken bij onder meer het bepalen van de groeirichting, rijping of bescherming van de plant.

Twee voorbeelden van signaalstoffen zijn auxine en etheen

Het gas etheen (of ethyleen) stimuleert de rijping van verschillende soorten fruit zoals het geel maken van een banaan

Onrijp fruit bevat pectine, een soort lijmstof die plantencellen dicht bij elkaar houdt. Onrijp fruit is daardoor hard, zodat de ontwikkeling van zaden wordt beschermd.

Wanneer de zaden voldoende zijn ontwikkeld, geeft het fruit etheen af (Bij banaan via stengel) en begint het rijpingsproces. Etheen stimuleert de vorming van enzymen zoals zoals pectinase, waardoor pectine (koolhydraat in celwand) afgebroken wordt en fruit zacht wordt.

Ook enzymen die zorgen voor geur- en kleurverandering, de omzetting van zetmeel en zuren in suikers.

Om te weten wat auxine doet kijken we even een filmpje.

Fototropie= als stengel naar licht groeit

Vragen wat zien we hier gebeuren? Dat de stengels ban de plant naar het zonlicht groeit ookal verander je de kant waar het licht van komt

. Dit noem je positieve fototropie., als de stengel naar het licht goeit. Foto=licht. en positief want in het zonnetje staan.

Waarom is het handig dat de plant naar het licht groeit, voor welk proces? Fotosynthese

Je kan ook Negatieve fototropie hebben. Wat zou dat dan betekenen? Dat de planten van het licht weggroeien

Maar hoe weet de plant dat hij naar het zonlicht moet groeien??

Auxine= signaalstof dat lengtegroei bevordert door celstrekking. (In de stengel)

Licht remt aanmaak auxine

We hebben het net over gehad daty panten op prikkels in hun omgeving reageren door signaalstoffen. Wat was ooaklweer een van die twee? Zoals Auxine.

Auxine is de signaalstof dat ervoor zorgt dat de stengel van de planten naar het licht groeien of juist niet. Hoe noemden we dat ookalweer? Positieve fototropie en negatieve fototropie

Auxine Het zit in het uiterste topje van de stengel. En beinvloeit de lengtegroei avn de plant door de celwanden rekbaarder te maken en zo celstrekking te krijgen.

Maar hoe werkt dat dan precies? Schrijf mee

Stel je hebt een stengel met in de top overal evenveel auxine. En de zon begint te schijnen van links. Tekening 1

Licht remt de aanmaak van auxine. (bijschrijven)

Dus wat gebeurt er met de concentratie auxine aan linkerkant van de stengel? Wordt minder. En die aan de rechterkant? Blijft hetzelfde want die staat gewoon nog in de schaduw.

Tweede stengel tekenen

Oke en waar zorgde auxine ookalweer voor? Lengtegroei. Maar rechts en links hebben niet evenveel auxine, wat zal er nu gebeuren? Rechts gaat sneller groeien dan links.

Wat gebeurt er dan? De stengel groeit naar links en dus richting het licht.

Dus waar zou nu de plant. Rechts want meer auxine.

Is dit dan positieve en negatieve fototropie? Positief want groeit naar licht.

Wat gebeurt er in situatie 1 en 2 met de lengtegroei van de plant? ( uitgaande van positieve fototropie)

D-D-U

Situatie 1

Situatie 2

Overleg met je buurman wat gebeurt er in sitautie een met de groei van de stengel en 2 uitgaande van positieve fototropie

Situaite 1 stengel groeit gewoon omhoog want beide rechts en links evenveel auxine concentratie dat geremt wordt dus evenveel lengtegroei

Situaite 2 Je ziet licht van linkerkant dus zou verwachten groeit naar links maar groeit gewoon omhoof. want draagt hoedje waar geen licht doorheenkan en dus geen mindering in auxine zijn aan een linkerkant waardoor er een concentratievertschil ontstaat en dus lengtegroeiverschil dus ook geen mindering loengtegroei links

Negatieve fototropie

Auxine remt lengtegroei

Waar zou negatieve fototropie handig zijn? Waar wil je juist van het licht weggroeien?

ja de wortels want die in de grond. Dus in de wortels werkt het andersom daar remt Auxine juist de lengtegroei. Dus stel ik heb een wortel en het licht komt van links. Waar komt dan meert auxine? aan de rechterkant want licht remt nog steeds auxine.

Maar nu is het zo dat Auxine lengteroei remt. Dus welke kant zou nu harder groeien? De linkerkant. Dus welke kant groeit die op Naar rechts en dus van het licht weg.

Kortom:

Positieve fototropie

• Stengel groeit naar licht

Negatieve fototropie:

• Stengel groeit naar licht

Stengel(top):

• Auxin stimuleert lengtegroei

Wortels

• Auxin remt lengtegroei

Wat zien we hier gebeuren? De stengels groeien tegen de zwaartekrachbt in.

Okke duszwaartekracght bepaald ook de groeirichting naast licht. Dit verschijnsel heet geotropie.

Zou er in dit filmpje spreken van positieve of negatieve geotropie; Negatief want tegenin. Waneer zou posieitf zijn? Als meegroeit naar beneden.

Dus zwaartekracht en lcicth samen .

Je ziet in filmphe dus negatieve geotropie voordoen waarom zouden de stengels dat doen? Want willen boven de gron d groeien.

Welke onderdelen zouden dan positieve geotropie doen? Wortels. En waarom? want moeten in de grond.

Maar hoe weet de wortel dat die positieve geotropie moet doen en de stengels negatieve?

Negatieve geotropie

Stengel(top): Auxin stimuleert lengtegroei

Positieve geotropie

Wortels: Auxin remt lengtegroei

Aantekening maken vergeet niet titiel erbij te zetten voor leerlingen.

We hebben net besproken dat in Stengel(top):Auxin stimuleert lengtegroei.

Terwijl in Wortels: Auxin remt lengtegroei.

Stel je hebt een ontkiemend zaadje geplant in de bodem. En de stengel ligt nog horizontaal. Door de zweaartekracht is alle auxine aan de onderkant van de stengel. (tekening 1)

En wat deed auxine in een stengel? Zorgt voor lengtegroei. Dus waar zou de stengel nu harder groeien. De onderkant wat gebeurt er dus stengel groeit naar boven tegen zwaartekracht in. Tekening (2) Negatieve geotropie

Nu voor de wortel

Dat zelfde ontkiemende zaadje heeft een wortel ligt nog horizontaal. Door de zweaartekracht is alle auxine aan de onderkant wortels (zelfde als stengel) (tekening 1)

En wat deed auxine in een wortel? ZRemt lengtegroei

. Dus waar zou de stengel nu harder groeien. De bovenkant. Wat gebeurt er dus met de wortel? groeit naar beneden met de zwaartekracht mee . Tekening (2) Positieve geotropie

In de klas wordt een experiment uitgevoerd met een horizontaal geplaatste wortel en een horizontaal geplaatste stengel.
Drie leerlingen doen de volgende uitspraken:
•    leerling 1: ‘De auxineconcentratie is bij de horizontaal geplaatste wortel het hoogst aan de onderzijde.’
•    leerling 2: ‘De auxineconcentratie is bij de horizontaal geplaatste stengel het hoogst aan de onderzijde.’
•    leerling 3: ‘Er vindt negatieve geotropie in de wortel plaats.’

Geef per leerling aan of de gedane uitspraak juist of onjuist is.

D-D-U

Opdracht

Fototropie (licht)

• Positieve fototropie: groei naar licht toe

- stengel(top): Auxine stimuleert groei

• Negatieve fototropie: groei van licht af-

- wortel (auxine remt groei)

Geotropie (zwaartekracht)

• Positieve geotropie: groei met zwaartekracht mee

- wortel (auxine remt groei)

• Negatieve geotropie: groei tegen zwaartekracht in

- stengel: Auxine stimuleer groeit

Huiswerk

Thema 5 Planten;

Lees kopje bescherming

BS5 Opdr 55, 59, 62, 63, 65

Volgende les

Start Stofwisseling

Centrale vraag

Hoe weet een plant welke kant die op moet groeien?

Stukje over beschermingsmechanisme niet uigelegd spreekt voor zich lees het door

Als tijd over samen 63 doen!!

DNA TOETS

Laatse 8 minuten toets uitdelen ze laten doornemen. en antwoorden noemen.

Informatieve TedEx over hoe planten zichzelf beschermen tegen vraat.