Les 3 - Wat is leren?

• Psychologie
• MBO
• Studiejaar 1

Weekplanning

Week 1: Kleine terugblik periode 1 en begin gedragsverklaringsmodel: ASE-model

Week 2: Gedragsverklaringsmodel toepassen: ASE-model

Week 3: Wat is leren?

Week 4: Gedragsveranderingsfasen model: Stage of Change

Week 5: Intuïtief eten

Week 6: Intuïtief eten

Week 7: Herhaling

Afronding: Theorietoets, minimaal een 5,5 behaald

Lesplanning

• Leerdoelen
• Definitie van leren
• Klassieke conditionering
• Operante conditionering
• Opdrachten

Leerdoelen

Aan het einde van de les kan jij:

• Verschillende vormen van leren benoemen, zoals klassiek conditioneren, operant conditioneren en sociaal leren.
  
• Uitleggen hoe leerprincipes kunnen worden toegepast in de context van gedrag en gedragsverandering.
  
• Voorbeelden geven van hoe leren plaatsvindt in dagelijkse situaties en hoe dit gedrag beïnvloedt.
  
• Het verschil tussen klassiek conditioneren en operant conditioneren uitleggen.
  
• Voorbeelden geven van klassiek en operant conditioneren in de context van eetgedrag en andere gezondheidsgerelateerde gedragingen.
  
• Beschrijven hoe conditionering kan worden gebruikt om gewenst gedrag te bevorderen en ongewenst gedrag te verminderen.

Ik beheers deze leerdoelen:

010

Lesplanning

• Leerdoelen
• Definitie van leren
• Klassieke conditionering
• Operante conditionering
• Opdrachten

Waar denk jij aan
bij het begrip 'leren'?

Opdracht 1 

Zoek het volgende uit en noteer in eigen woorden: 

• De definitie van leren
• Het verschil tussen leren en instinct
• Stimulus
• Habituatie
• Mere exposure-effect
• Stimulus-respons leren

Je hoort een onverwacht hard geluid buiten, je schiet daardoor rechtop.

Is dit een vorm van leren?

1. Ja, dit is een vorm van leren
2. Nee, dit is geen vorm van leren

Je hebt ooit een pijnlijke injectie gehad waardoor je het beeld van de injectienaald hebt gekoppeld aan de pijnlijke ervaring van de prik. Sindsdien kruip je al ineen bij het zien van een injectienaald.

Is dit een vorm van leren?

1. Ja, dit is een vorm van leren
2. Nee, dit is geen vorm van leren

Noem een voorbeeld van
instinctief gedrag

Nakijken opdracht 1

Leren

Een proces waardoor ervaringen een blijvende verandering veroorzaken in het gedrag of in de mentale processen. 

Bij het horen van een geluid en vervolgens opspringen is er geen sprake van leren omdat er geen blijvende verandering wordt geproduceerd, oftewel een reflexmatige reactie. 

Het associëren van een injectienaald met pijn is wel een vorm van leren. Is er namelijk een blijvende verandering in je manier van reageren en dat heeft met leren te maken. 

Verschil tussen leren en instinct

In tegenstelling tot leren wordt instinctief gedrag sterk door genetische programmering beïnvloed. Instincten zijn een vorm van gemotiveerd gedrag met een sterke biologische basis. 

Voorbeelden instinctief gedrag: trekgedrag van vogels, paringsrituelen van dieren en de neiging om voor een pasgeboren baby te zorgen. 

Voorbeelden aangeleerd gedrag: gebruik van een computer of het spelen van tennis. 

Stimulus

Een prikkel uit een omgeving

Habituatie

De simpelste manier van leren, het gaat hierbij om het NIET reageren op de herhaalde aanbieding van een stimulus. 

Mere exposure-effect

Aangeleerde voorkeur voor stimuli waaraan we al eerder zijn blootgesteld. Bijv. het horen van een liedje, eerst vindt je dit een leuk liedje. Echter wanneer je hem te vaak hoort, kan het zijn dat je attitude begint te veranderen. 

Stimulus-respons-leren

Vormen van leren die berusten op de vorming van een verband tussen twee stimuli: zoals een schoolkind dat de bel van twaalf uur associeert met de lunchpauze.

Lesplanning

• Leerdoelen
• Definitie van leren
• Klassieke conditionering
• Operante conditionering
• Opdrachten

Klassieke conditionering

Opdracht 2

Leg door middel van een afbeelding uit hoe klassieke conditionering kan worden aangeleerd. Maak hier in een verschil tussen voor, tijdens en na de conditionering. Maak hierbij gebruik van een duidelijk voorbeeld. 

Verschil klassiek en operant

Klassieke conditionering → prikkel → reactie (passief, reflexmatig)            

• Het is een vorm van leren, maar het gaat om het aanleren van relfexmatige reacties
• De reactie zelf (bijv. speekselen, schrikken, angst) is reflexmatig / automatisch.
• Het leerproces bestaat uit het aanleren van een verband tussen twee prikkels (bijv. bel → voedsel).

Verschil klassiek en operant

Operante conditionering → gedrag → gevolg (actief, spontaan)

• Leren van gedrag op basis van gevolgen

Klassieke en operante conditionering

Opdracht 3

Neem het onderstaande figuur over (klik er op). Neem als voorbeeld het trainen van een hond. Benoem bij alle vakken een voorbeeld hoe je dit zou kunnen doen. 

Opdracht 4

Lees het volgende artikel: klik hier! 

Maak een samenvatting. 

Opdracht 5

Je weet nu wat klassieke conditionering en operante conditionering inhouden. 

Maak een tabel met de grootste verschillen tussen deze leertheorieën. 

Situatie

Mia heeft 2 katten thuis. Ze wil de katten eten gaan geven en loopt naar de kast waar het kattenvoer staat. Op het moment dat ze de la opent waar het kattenvoer staat, komen de katten al naar haar toegerend en beginnen te miauwen. 

Over welke vorm van leren hebben we het hier?

1. Klassieke conditionering
2. Operante conditionering

Je ruikt popcorn in de bioscoop en krijgt spontaan trek

1. Klassiek conditionering
2. Operante conditionering

Je krijgt complimenten als je water drinkt i.p.v. energydrank

1. Klassiek conditionering
2. Operante conditionering

Opdracht 6

• Lees de opdracht op de ELO. 
  
  
• Kies een situatie uit: 

1. Een leerling ontbijt bijna nooit;
2. Iemand snackt elke avond chips tijdens het Netflixen;
3. Een sporter vergeet vaak water te drinken tijdens trainingen;
4. Een student beweegt weinig en pakt altijd de lift;
5. Iemand grijpt elke middag naar chocoladerepen uit verveling.
   
   

• Werk de opdracht uit

Leerdoelen

Jij kunt:

• Verschillende vormen van leren benoemen, zoals klassiek conditioneren, operant conditioneren en sociaal leren.
  
• Uitleggen hoe leerprincipes kunnen worden toegepast in de context van gedrag en gedragsverandering.
  
• Voorbeelden geven van hoe leren plaatsvindt in dagelijkse situaties en hoe dit gedrag beïnvloedt.
  
• Het verschil tussen klassiek conditioneren en operant conditioneren uitleggen.
  
• Voorbeelden geven van klassiek en operant conditioneren in de context van eetgedrag en andere gezondheidsgerelateerde gedragingen.
  
• Beschrijven hoe conditionering kan worden gebruikt om gewenst gedrag te bevorderen en ongewenst gedrag te verminderen.

Ik beheers deze leerdoelen:

010