Woorden met gevoel: connotatie en denotatie
Woorden met gevoel: connotatie en denotatie
Wat weet jij al over de gevoelswaarde van woorden?
Leerdoel van vandaag
Aan het einde van deze les kun je het verschil uitleggen tussen denotatie en connotatie. Je herkent positieve, negatieve en neutrale gevoelswaarden van woorden en herkent eufemismen en dysfemismen in taal.
Wat betekent gevoelswaarde?
De gevoelswaarde of connotatie van een woord is de emotionele betekenis die het oproept, naast de letterlijke betekenis.
Denotatie vs. connotatie
Denotatie: de letterlijke betekenis van een woord. Connotatie: de gevoelswaarde of bijbetekenis van een woord.
Voorbeelden denotatie en connotatie
‘Hond’: lief, trouw (positief) of vuil, gemeen (negatief), afhankelijk van de context.
Denotatie
Connotatie
‘Hond’: een viervoetig dier, huisdier.
Positieve, negatieve of neutrale connotatie
Woorden kunnen een positieve (held), negatieve (betweter) of neutrale (persoon) gevoelswaarde hebben.
Meerkeuzevraag: connotatie
Welk woord heeft een negatieve connotatie? A) Avonturier B) Drammer C) Idealist Antwoord: B
Herkennen van connotatie
Lees de volgende zinnen en beschrijf de gevoelswaarde van de onderstreepte woorden.
Wat zijn eufemismen?
Eufemismen zijn verzachtende woorden of uitdrukkingen die gebruikt worden om iets minder hard of onaangenaam te laten klinken.
Wat zijn dysfemismen?
Dysfemismen zijn woorden die iets opzettelijk erger, grover of kwetsender laten klinken dan nodig is.
Eufemismen vs. dysfemismen
‘Creperen’ voor ‘overlijden’.
Eufemisme
Dysfemisme
‘In slaap vallen’ voor ‘overlijden’.
Oefening: eufemisme of dysfemisme?
Bepaal welke van de volgende woorden eufemismen en welke dysfemismen zijn: ‘afscheid nemen’, ‘hufter’, ‘ongelukje’, ‘pummel’, ‘rusthuis’, ‘bejaardensloper’.
Oefening: precaire situaties
Gebruik een eufemisme voor deze situaties: - Niet blij zijn met je cadeau - Iemand ontslaan - Slechte cijfers behalen
Gevoelswaarde verandert door tijd
Sommige woorden veranderen van gevoelswaarde doorheen de tijd. ‘Allochtoon’ was jarenlang een neutraal begrip, maar wordt nu vaak als negatief gezien.
Reflectie
Kun je een woord bedenken waarvan de gevoelswaarde in jouw leven is veranderd?
Samenvatting en conclusie
Vandaag heb je geleerd over denotatie en connotatie, en hoe woorden positief, negatief of neutraal kunnen zijn. Je kent het verschil tussen eufemismen en dysfemismen.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.