Thema 17 : hoofd- en bijzaken

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo t, mavo, havo
• Leerjaar 1,2

Welkom!

We starten met uitleg.

Je hebt je laptop later pas nodig!

thema 17 - leesvaardigheid

in deze les :

HOOFD- en BIJZAKEN

LESDOELEN

- Ik kan het verschil tussen hoofd- en bijzaken uitleggen.

- Ik kan een hoofdzaak herkennen in een tekst.

- Ik kan een bijzaak herkennen in een tekst.

UITLEG

HOOFDZAKEN:

de belangrijkste informatie in een tekst. 

BIJZAKEN:

minder belangrijke informatie in een tekst. 

Waar vind je de hoofdzaken?

Hoofd- en bijzaken 

Hoofdzaken vind je in in de inleiding of het slot (hele tekst).

LET hierbij op de kernzinnen (per alinea) --> vaak de eerste of laatste zin van de alinea.

De kernzin is de belangrijkste zin van de alinea, daar vind je dus de hoofdzaak.

In de zinnen ervoor of erna staat een uitleg of een voorbeeld van iets uit de belangrijkste zin, dat is dus bijzaak.  

Er zijn woorden waaraan je kunt zien dat er een voorbeeld of een uitleg volgt. Dit noemen we SIGNAALWOORDEN.

Voorbeelden hiervan zijn : bijvoorbeeld, neem nou, zo, zoals of onder andere.

LEERVAARDIGHEDEN

Als je een tekst moet onthouden,

kun je de hoofdzaken in een samenvatting zetten.

Hoofd- en bijzaken onderscheiden is dus niet alleen handig tijdens een afsluiting voor het vak Nederlands! 

SAMENVATTEN? Hoe dan?!

1. Hoofdzaken in een tekst onderstrepen. 

2. Maak met deze zinnen een samenhangend geheel.

3. Voorbeelden of lange uitleg: liever niet in je samenvatting!

4. Bedenk of je de informatie misschien in een schema kan zetten.

Even checken!

Heb je het begrepen?

Pak je laptop erbij!

Hoofd- en bijzaken: Wat zijn hoofdzaken?

A

De belangrijkste zaken uit de tekst

B

Extra uitleg

C

De eerste zin van elke alinea

D

De minst belangrijke zaken uit de tekst

Hoofd-en bijzaken

staan nooit samen in één alinea.

A

waar

B

niet waar

C

D

Een kernzin bevat ....

A

hoofdzaken

B

bijzaken

C

hoofd- en bijzaken

D

Lees de volgende uitspraken over hoofd- en bijzaken. 1. Hoofdzaken staan meestal alleen in het begin van een tekst. 2. Als je een signaalwoord ziet, weet je dat er een bijzaak volgt. Welke uitspraak over hoofd- en bijzaken is juist?

A

Alleen uitspraak 1 is juist.

B

Beide uitspraken zijn juist.

C

Alleen uitspraak 2 is juist.

D

Beide uitspraken zijn onjuist.

En dan nu

toepassen op twee teksten!

We lezen steeds eerst de tekst

en maken daarna de vragen!

1 = bij vuurwerkongelukken

Is deze zin uit de tekst

een hoofd- of bijzaak?

In Nederland mag acht uur per jaar,

van 31 december 18:00 tot 1 januari 02:00uur, vuurwerk afgestoken worden.

A

Hoofdzaak

B

Bijzaak

C

D

Is deze zin uit de tekst

een hoofd- of bijzaak?

Er zijn mensen die zeggen dat dat

nou eenmaal het risico is van vuurwerk en dat je daar zelf voor zou moeten mogen kiezen.

A

Hoofdzaak

B

Bijzaak

C

D

Is deze zin uit de tekst

een hoofd- of bijzaak? Het gaat dan niet meer om 'schattige' sterretjes of 'nare' rotjes, maar om heuse vuurwerkbommen met letterlijk de kracht van een granaat

A

Hoofdzaak

B

Bijzaak

C

D

Is deze zin uit de tekst

een hoofd- of een bijzaak? Het komt bijvoorbeeld tot uiting op Koningsdag, een nationale feestdag die eind negentiende eeuw voor het eerst gevierd wordt.

A

Hoofdzaak

B

Bijzaak

C

D

Is deze zin uit de tekst

een hoofd- of een bijzaak? De afgelopen jaren wordt het Oranjegevoel vooral gewekt in de Nederlandse sport.

A

Hoofdzaak

B

Bijzaak

C

D

LAATSTE VRAAG!

Is deze zin uit de tekst

een hoofd- of een bijzaak? Maar liefst 4,1 miljoen kijkers stemden in Nederland af op de finale en de Leeuwinnen kregen een grootse huldiging in Utrecht.

A

Hoofdzaak

B

Bijzaak

C

D

Oefenen met tekstverklaren tijdens workshop?

Kijk op cambiumned.nl!