7.1 Veilig werken met stoffen

7.1 Veilig werken met stoffen
1 / 21
next
Slide 1: Slide
ScheikundeMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4

This lesson contains 21 slides, with interactive quiz, text slides and 2 videos.

time-iconLesson duration is: 45 min

Items in this lesson

7.1 Veilig werken met stoffen

Slide 1 - Slide

Deze les

  • Inleiding op veiligheid
  • Uitleg gehaltes
  • Lezen 7.1 + maken 9, 10, 12, 13, 14

Slide 2 - Slide

(Bio)chemische wapens: feit of fictie?


Wat is het verschil tussen security en safety?

Slide 3 - Slide

Slide 4 - Video

Security vs. safety
(Bio)security: keep bad people away from bad bugs

(Bio)safety: keep bad bugs away from bad people


Slide 5 - Slide

Twee uitvindingen met goede bedoelingen...
Dynamiet:
bedoeld voor de mijnbouw
Sarin (zenuwgas):
bedoeld als pesticide

Slide 6 - Slide

Verdrag biologische (1972) en chemische wapens (1993)
  • Wereldwijd verbod op de ontwikkeling, de productie en het aanleggen van voorraden van bacteriologische (biologische) en toxinewapens. 

  • Wereldweid verbod op het gebruik en het in voorraad hebben van chemische wapens.

  • Controle door 'Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons' (OPCW)

Slide 7 - Slide

Slide 8 - Video

GHS-systeem
  • Wereldwijd systeem om gevaren en risico's van stoffen weer te geven.
  • Zie Binas tabellen 97B en 97E

Slide 9 - Slide

Giftige stoffen 
“Poison is in everything, and no thing is without poison. The dosage makes it either a poison or a remedy.”

Uitspraak Paracelsus, zweedse arts (1493-1541)

Slide 10 - Slide

LD-50 

  • LD-50 is maat voor acute giftigheid (lethal dose)
  • Dit is de dosis waarbij de helft van de proefdieren overlijdt, uitgedrukt in mg per kg lichaamsgewicht.

  • Binas 95 voetnoot 2

Slide 11 - Slide

Bij een relatief giftige stof, is de LD-50 dan (relatief) hoog of juist laag?
A
Hoog
B
Laag
C
Geen idee

Slide 12 - Quiz

Voorbeeld: botulinetoxine
  • Meest potente gif dat bekend is.
  • Neurotoxisch: eiwit legt zenuwcellen tijdelijk stil.
  • LD-50 = 0,2 ng per kg
  • Wordt in zeer lage doseringen toch 
gebruikt als cosmetisch hulpmiddel.

Slide 13 - Slide

Voorbeeld: atropine
  • Wordt verkregen uit de dodelijkste bessen van de wolfskers (Atropa belladonna).



  • ± 10 bessen zijn dodelijk voor een mens.
  • Werd gebruik om pupillen te verwijden, wat vroeger als schoonheid (belladonna) werd gezien.
  • In moderne geneeskunde o.a. gebruikt bij hartritmestoornissen.

Slide 14 - Slide

ADI-waarde
  • Aanvaardbare dagelijkse inname (acceptable daily intake)
  • Binas 95
  • Aantal mg per dag per kg lichaamsgewicht dat een persoon binnen mag krijgen zonder gezondheidseffecten.
  • Voor medicijnen en additieven in voedingsmiddelen.


Slide 15 - Slide

Massa% en volume%
Massa% = (massa deel) / (massa totaal) * 100%
Volume% = (volume deel) / (volume totaal) * 100%

  • Soms moet je met de dichtheid rekenen om beide waarden naar volume/massa om te rekenen.
  • Dichtheid in Binas 8 - 12
  • Let op dezelfde eenheid boven en onder de breuk!

Slide 16 - Slide

Gehaltes
  • Geeft aan hoeveel stof aanwezig is in een mengsel.
  • Kan in verschillende eenheden worden uitgedrukt: g/L of:
procent % (100e deel)
promille (0/00)= 1000e deel
ppm = 106e deel (parts per million = miljoenste)
ppb = 109e deel (parts per billion = miljardste)

Slide 17 - Slide

Gehaltes
  • Altijd uitrekenen door: deel/geheel * factor
  • eenheid deel en geheel moet gelijk zijn
  • factor kan 100 (%), 1000 (promille), 106 of 109 zijn.

Slide 18 - Slide

TGG
  • Tijd Gewogen Gemiddelde
  • Vroeger: MAC-waarde (maximaal aanvaardbare hoeveelheid)
  • Geeft aan hoeveel van een bepaalde stof aanwezig mag zijn in een ruimte, zonder schadelijke gezondheidseffecten.
  • Binas 97A (kolom 2+3, in mg/m3)

Slide 19 - Slide

Voorbeeld rekenopgave
Zoek de TGG op van chloor en reken dit om naar volume-ppm.
TGG = 1,5 mg/m3 (dus er mag 1,5 mg chloor in 1 m3 ruimte zijn).
V-ppm = volume deel / volume totaal * 106
massa deel = 1,5 mg chloor (omrekenen met dichtheid naar volume)
dichtheid chloor = 3,21 kg/m3 (= g/L).
volume chloor = 1,5*10-3 g / 3,21 g/L = 4,67*10-4 L
volume totaal = 1 mlucht (de ruimte) = 1000 L
V-ppm = 4,67*10-4 L / 1000 L * 106 = 0,47 ppm

Slide 20 - Slide

Aan de slag

  • Lezen 7.1
  • Maken 9, 10, 12, 13, 14

Slide 21 - Slide