Stellingendebat met duimpjes en klok

• New lesson editor
• Debatteren
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Leerdoel

Aan het eind van deze les kun je:

1. goed luisteren naar andere meningen.

2. kiezen of je het meest eens of oneens bent met een stelling.

3. onderbouwen en jouw standpunt duidelijk maken.

Wat weet je van debatteren?

Wat is debatteren?

Eigenschappen

1. Kort en krachtig geformuleerd.

2. Gebaseerd op feiten, maar het is een mening.

3. Stevig op de inhoud, zacht op de persoon.

Voorbeelden

'Mobiele telefoons moeten verboden worden op school.' 'Sport is belangrijker dan huiswerk.'

Stelling 1: Het verbieden van sociale media onder de 18 jaar is goed voor jongeren.

Stelling 1
De Europese Commissie onderzoekt de mogelijkheid om het gebruik van sociale media voor minderjarigen aan banden te leggen. Verschillende landen hebben al aangekondigd hier stappen in te willen zetten. Een belangrijke reden hiervoor is de verslechterde mentale gezondheid van jongeren. Platforms als TikTok en Instagram kennen nu een minimumleeftijd van 13 jaar, maar worden in de praktijk ook gebruikt door kinderen die jonger zijn. Is ingrijpen noodzakelijk? De stelling is: Het verbieden van sociale media onder de 18 jaar is goed voor jongeren.

5

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 2
Nederland vergrijst in rap tempo. In 2040 zal bijna één op de vier Nederlanders ouder dan 65 jaar zijn, terwijl het aantal (werkende) jongeren daalt. Jongeren betalen straks de rekening van stijgende zorgkosten, langere AOW-leeftijden en een woningmarkt waar ze nauwelijks tussenkomen. Toch hebben juist jongeren de minste invloed op beleid: zij mogen tot hun 18e niet stemmen, en ouderen vormen een steeds groter deel van het electoraat. Moeten jongeren meer te zeggen krijgen? De stelling is: De stem van jongeren moet zwaarder tellen in de verkiezingsuitslag.

5

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 3

Overconsumptie draagt bij aan klimaatverandering, de uitputting van grondstoffen en groeiende afvalbergen. Jongeren groeien op in een maatschappij die hen voortdurend aanzet tot kopen: via sociale media, reclame en trends lijkt het bezit van spullen een voorwaarde voor geluk. Tegelijkertijd zijn zij de generatie die het langst de gevolgen van klimaatverandering zullen ervaren. Moeten jongeren daarom meer verantwoordelijkheid nemen voor hun consumptiegedrag en kritischer kijken naar de aanschaf van die fatbike, fast fashion of nieuwste gadget? De stelling luidt: Jongeren hebben de morele plicht om minder te consumeren.

8

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 4

Nederlandse jongeren lezen steeds minder, en steeds slechter. Het PISA-onderzoek van 2023 liet zien dat één op de drie vijftienjarigen moeite heeft met basisbegrip van teksten. Jongeren lezen vooral minder vaak en minder intensief waardoor de dagelijkse leestijd een stuk lager is dan vroeger. De schermtijd van jongeren en onderwijsvernieuwing worden genoemd als oorzaken, waardoor de ‘leescultuur’ is verdwenen. Wat kunnen scholen doen om lezen te stimuleren? De stelling is: Middelbare scholen moeten vaste leesmomenten creëren voor leerlingen.

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 5

Het mentale welzijn van een deel van de jongeren staat al jaren onder druk. Veel jongeren ervaren stress, prestatiedruk en psychische klachten, vooral meisjes en jonge vrouwen. Het SCP concludeert dat jongeren baat hebben bij een stevige (thuis)basis. Vooral de steun van ouders is cruciaal voor de veerkracht en het welbevinden van jongeren. Veel ouders vinden opvoeden tegenwoordig moeilijker dan vroeger. Ouders kunnen juist een grote rol spelen in het bespreekbaarmaken van mentaal welzijn. Hebben ouder(s)/verzorger(s) opvoedhulp nodig? De stelling is: Ouders moeten een cursus volgen over de mentale gezondheid van jongeren.

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 6: Jongeren moeten verplicht in militaire dienst

Pleidooien voor herinvoering van de militaire dienstplicht zijn terug van weggeweest nu de Russische dreiging toeneemt en er een nieuwe defensienorm van 5 procent geldt. Verschillende politieke partijen hebben het voorstel om de dienstplicht weer te activeren in het verkiezingsprogramma opgenomen. Momenteel probeert Defensie jongeren op vrijwillige basis te verleiden om zo de komende jaren flink te kunnen groeien. Wordt het tijd om alle jongeren weer te leren hoe het is om te vechten voor onze vrijheid? De stelling is: Jongeren moeten verplicht in militaire dienst.

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 7: Zorgen voor je ouders moet het nieuwe normaal worden.

De zorg slokt nu al een kwart van de rijksuitgaven op en zal door vergrijzing en meer langdurige zorg richting 2040 verdubbelen. Daardoor komen andere uitgaven, zoals voor onderwijs of economie, in de knel. Nederland besteedt meer publiek geld aan langdurige zorg dan andere landen, de vraag is hoe houdbaar dit blijft in de toekomst. In België geldt een verplichting dat kinderen voor hun ouders zorgen, ook wel de onderhoudsplicht genoemd. In meerdere culturen is het heel normaal dat de ouders, als ze ouder worden, bij een van de kinderen intrekken zodat generaties samen onder een dak wonen. De stelling is: Zorgen voor je ouders moet het nieuwe normaal worden.

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Terugblik

Wat heb je geleerd over het formuleren en verdedigen van een stelling? Was het lastig om onder tijdsdruk je standpunt weer te geven?

Stelling 8: Van jongeren wordt te veel verwacht als het gaat om het benoemen van wensen en grenzen.

Seks zonder wederzijdse instemming (consent) is tegenwoordig strafbaar. Met de nieuwe zedenwet wil de overheid slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag beter beschermen. Tegelijkertijd verandert de norm rondom seks: er wordt steeds meer verwacht dat jongeren hun wensen en grenzen duidelijk benoemen en checken bij de ander. Toch worstelen veel jongeren met het afstemmen van consent. Jongeren halen hun beeld van seks vaak uit (sociale) media, porno of verhalen van vrienden, waarin stereotype verwachtingen voorkomen. Is het realistisch om op jonge leeftijd al goed te weten wat je fijn vindt, en sluit de nieuwe zedenwet goed aan bij de werkelijkheid van jongeren? De stelling is: Van jongeren wordt te veel verwacht als het gaat om het benoemen van wensen en grenzen.

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Terugblik

Wat heb je geleerd over het formuleren en verdedigen van een stelling? Was het lastig om onder tijdsdruk je standpunt weer te geven?

Stelling 9:

Om mannen aan te moedigen zich vaker uit te spreken, is de Rijksoverheid de campagne ‘Man, zeg er wat van!’ gestart. Daarnaast worden burgers met de campagne ‘Denk vooruit’ opgeroepen om zich voor te bereiden op noodsituaties. En ouders, scholen en jongeren worden aangemoedigd om vapen tegen te gaan met de campagne ‘Nee tegen vapen’. Overheidscampagnes zijn geregeld mikpunt van kritiek. Zo is het de vraag of de boodschap overkomt en of de campagne daadwerkelijk leidt tot gedragsverandering. Moet de nieuwe regering doorgaan met publiekscampagnes? De stelling is: Overheidscampagnes zijn zonde van het geld.

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Terugblik

Wat heb je geleerd over het formuleren en verdedigen van een stelling? Was het lastig om onder tijdsdruk je standpunt weer te geven?

Stelling 10: Vrijwilligerswerk past niet meer bij deze tijd.

In heel Fryslân speelt vrijwilligerswerk een grote rol bij het versterken van leefbaarheid en

gemeenschapsgevoel. Deze lokale inzet staat echter onder druk: steeds minder mensen doen

vrijwilligerswerk, terwijl jonge aanwas hard nodig is om voorzieningen en verenigingen overeind te

houden. Jongeren vormen de toekomst van het vrijwilligerswerk, maar veel jongeren maken andere

keuzes. Is het nog realistisch om te verwachten dat jongeren zich om niet inzetten? De stelling

is: Vrijwilligerswerk past niet meer bij deze tijd

1

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Stelling 11: De provincie Fryslan moet zich inzetten op een nieuw imago waarin

Fryslân heeft de ambitie om zichzelf opnieuw uit te vinden. Volgens gedeputeerde Friso Douwstra

wordt het beeld van Fryslân nog vaak beperkt tot “skûtsjesilen, suikerbrood, de ruimte en de Friese

taal”. Een imago dat hij “te eenzijdig en truttig” noemt. Tegenover dat stereotype staat een provincie

die zich nadrukkelijk ontwikkelt tot een moderne, innovatieve regio. De laatste jaren heeft Fryslân

sterk ingezet op een circulaire en hightech economie. Moet de provincie zorgen voor een beter

imago op wat de provincie anno 2025 werkelijk is? De stelling is: De Provincie Fryslân moet inzetten op een nieuw imago waarin de hightech en circulaire economie centraal staan.

5

minute

00

second

+30 s

Eens, want..

Oneens, want...

Wat vind jij?

Terugblik

Wat heb je geleerd over het formuleren en verdedigen van een stelling? Was het lastig om onder tijdsdruk je standpunt weer te geven?

Terugblik

Wat heb je geleerd over het formuleren en verdedigen van een stelling? Was het lastig om onder tijdsdruk je standpunt weer te geven?

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.