Thema 4: Verpleegkundig handelen heelkundige zorgvrager: hoofdstuk 1: de preoperatieve periode

• New lesson editor
• Verpleegkunde
• Hoger onderwijs
• Studiejaar 2

Thema 4: Verpleegkundig handelen heelkundige zorgvrager

Hoofdstuk 1: De preoperatieve periode

Sylvester Vanden Eede

02/02/2026

Je patiënt gaat morgen geopereerd worden. Wanneer begint jouw werk als verpleegkundige?

Brug maken naar definitie

Lesdoelen

Na deze les kan je:

1. De preoperatieve periode definiëren

2. Het opnametraject beschrijven

3. De preoperatieve onderzoeken toelichten

4. De verpleegkundige taken uitleggen

5. Het belang van voorbereiding en veiligheid motiveren

1. De preoperatieve periode

Preoperatieve periode=

De periode die start bij opname van de zorgvrager (ZV) en eindigt bij het binnenbrengen in het operatiekwartier (OK).

Doel:

• Patiënt optimaal voorbereiden

• Complicaties voorkomen

• Patiënt informeren & geruststellen

1. De preoperatieve periode

Belang voor de verpleegkundige: waarom is deze fase zo belangrijk?

• Veiligheid van de patiënt

• Goede start van de operatie

• Minder postoperatieve complicaties

Link leggen met latere postoperatieve problemen.

1.1 Opnametraject

Het opnametraject kan verlopen via:

1.1.1 Geplande opname

1.1.2 Niet- geplande opname (spoed)

1.1.3 Indeling ziekenhuisafdelingen

1.1 Opnametraject

1.1.1 Geplande opname

• Opname na afspraak

• Patiënt is voorbereid

• Operatie staat vast

Bijv. knieprothese, heupprothese

1.1 Opnametraject

1.1.1 Geplande opname

Verpleegkundige aandachtspunten:

• Patiënt heeft vaak al info gekregen

• Voorbereiding kan deels thuis gebeuren

• Controleren of alles correct werd uitgevoerd

Wat is typisch voor een geplande opname?

A

Via spoeddienst

B

Patiënt is nuchter voorbereid

C

Geen dossier

D

Geen onderzoeken

1.1 Opnametraject

1.1.2 Niet- geplande opname

• Acuut, onverwacht

• Vaak via spoedgevallen

• Weinig voorbereidingstijd

Bijv. heupfractuur na val

1.1 Opnametraject

1.1.2 Niet- geplande opname

Verpleegkundige aandachtspunten:

• Snel handelen

• Observaties prioriteren

• Duidelijke communicatie met arts

Sleep kenmerken naar:

GEPLANDE OPNAME

NIET- GEPLANDE OPNAME

Voorbereid

Onverwacht

Tijdsdruk

Dossier onvolledig

1.1 Opnametraject

1.1.3 Indeling van de ziekenhuisafdelingen

Mogelijke afdelingen:

• Verpleegafdeling

• Daghospitalisatie

• Spoed

• Operatiekwartier

Benadrukken doorstroom patiënt

1.1 Opnametraject

1.1.3 Indeling van de ziekenhuisafdelingen

Benadrukken doorstroom patiënt

1.2 De preoperatieve onderzoeken

Overzicht onderzoeken:

1.2.1 Bloedafname

1.2.2 RX Thorax

1.2.3 ECG

1.2.4 Specifieke voorbereiding

==> Dit is afhankelijk van: leeftijd, medische voorgeschiedenis, specifieke en grote operaties, arts en ziekenhuis

1.2 De preoperatieve onderzoeken

1.2.1 Bloedafname

Doel:

• Infecties opsporen

• Hb- waarde controleren

• Stolling controleren

• Bloedgroepbepaling

Waarom is het belangrijk om preoperatief het Hb te kennen?

1.2 De preoperatieve onderzoeken

1.2.2 RX Thorax

Doel:

• Longfunctie beoordelen

• Hart en longen inschatten

• Risico's bij anesthesie verminderen

1.2 De preoperatieve onderzoeken

1.2.3 ECG

Doel:

• Controle hartritme

• Detectie van hartritmestoornissen

==> Vooral belangrijk bij ouderen!

1.2 De preoperatieve onderzoeken

1.2.4 Specifieke voorbereiding

Afhankelijk van de ingreep:

• Laxatie

• Extra onderzoeken

• Specifieke medicatie-aanpassingen

1.3 Administratie op de opnamedag

Administratieve stappen:

• Eerst naar de opnamedienst

• Identificatie patiënt

• Controle gegevens

1.3 Administratie op de opnamedag

1.3.1 Eerst naar de opnamedienst

Waarom?

• Correcte registratie

• Juiste patiënt, juiste ingreep

• Juiste afdeling

Verzekering wordt hier ook in orde gebracht

Link leggen met patiëntveiligheid!

1.4 Installatie op de afdeling

Installatie bestaat uit:

1.4.1 Algemene taken

1.4.2 Administratieve taken

Verzekering wordt hier ook in orde gebracht

Link leggen met patiëntveiligheid!

1.4 Installatie op de afdeling

1.4.1 Algemene taken

• Patiënt ontvangen

• Uitleg afdeling

• Observatie eerste parameters

1.4 Installatie op de afdeling

1.4.2 Administratieve taken

• Verpleegkundig dossier

• Checklists

• Verslaggeving

1.5 Fysieke voorbereiding

Fysische voorbereiding

1.5.1 Nuchter

1.5.2 Parameters

1.5.3 Hygiëne

1.5.4 Medicatie

1.5.5 Verpleegkundig dossier

1.5 Fysieke voorbereiding

1.5.1 Nuchter

• Geen eten/ drinken

• Risico op aspiratie verminderen

==> Afhankelijk van de instelling waar je werkt!

Water drinken, vlak voor een ingreep is toegestaan?

1

Juist

2

Fout

1.5 Fysieke voorbereiding

1.5.2 Parameters

• RR

• Pols

• Temperatuur

• Saturatie

• AH frequentie

• VAS

==> Afwijkende waarden doorgeven aan anesthesist!

1.5 Fysieke voorbereiding

1.5.3 Hygiëne

• Preoperatieve wasbeurt (thuis ==> controleren!!! CAVE Navel!)

• Wondinfecties voorkomen

• Scheren (geen scheermes!)

==> Afhankelijk van arts en discipline vaak wassen met isobetadine zeep (vaak orthopedisten)

1.5 Fysieke voorbereiding

1.5.4 Medicatie

• Niet alle thuismedicatie mag ingenomen worden (vaak wel antihypertensiva, schildkliermedicatie)

• Controleren welke medicatie is ingenomen

• Overleg met arts (anesthesie) bij twijfel!

• Angstige patiënt: vaak staand order om benzodiazepine te geven

1.5 Fysieke voorbereiding

1.5.5 Verpleegdossier

Belang van het dossier:

• Continuïteit van de zorg

• Communicatie tussen zorgverleners