Waarom doen we aan wij-zij denken?
Waarom doen we aan wij-zij denken?
This item has no instructions
Lesdoel
Ik kan uitleggen waarom mensen in wij en zij denken en wanneer dat problematisch kan worden.
This item has no instructions
Welke groepen horen bij jouw leven?
Gebruik de antwoorden als start: klas, familie, vrienden, sport, buurt. Koppel daarna aan het lesdoel: mensen horen vaak bij meer dan één groep.
Waarom willen we bij een groep horen?
Mensen leven al heel lang in groepen
Een groep gaf vroeger veiligheid
Samen zoeken naar eten was makkelijker
Samen verdedigen was ook veiliger
Leg eenvoudig uit dat groepsvorming vroeger hielp om te overleven. Houd het concreet: samen eten zoeken, elkaar helpen, gevaar zien aankomen.
Waarom willen we bij een groep horen?
Ook nu willen mensen ergens bij horen. Dat geeft zekerheid, steun en het gevoel dat je niet alleen bent. De behoefte aan een groep is dus gebleven.
This item has no instructions
Je hoort bij meer dan één groep
vriendengroep
klas of school
sportclub
buurt of stad
soms ook een politieke groep
Benadruk dat een leerling tegelijk in meerdere groepen zit. Dat helpt later om te laten zien dat wij-zij denken niet maar tussen twee vaste groepen hoeft te gaan.
Groepen en je identiteit
De groepen waar je bij hoort, hebben invloed op je zelfbeeld en identiteit. Je bent niet alleen een ik, maar ook deel van een wij.
Gebruik eenvoudige voorbeelden: iemand gedraagt zich vaak anders bij vrienden dan thuis of in een sportteam.
Hoe ontstaat wij-zij denken?
Mensen delen niet alleen zichzelf in groepen in, maar ook andere mensen. De eigen groep wordt dan wij. Mensen buiten die groep worden zij.
This item has no instructions
Waarom willen mensen vaak bij een groep horen?
Voor steun
Voor stilte
Voor straf
Voor afstand
Correct is 'voor steun'. In dit eerste blok kwam ook veiligheid en zekerheid terug.
Vul de woorden in
Mensen willen vaak bij een groep horen. Dat geeft zekerheid en steun. Je bent niet alleen een ik, maar ook deel van een wij.
De kern uit het eerste blok: groep, zekerheid, wij.
Vergelijken met een andere groep
We vergelijken onze groep met een andere groep
Over de eigen groep denken we vaak positiever
Over de andere groep oordelen we sneller
Maak duidelijk dat dit niet altijd bewust gebeurt. Het is vaak een snelle, automatische manier van denken.
Waarom voelt de eigen groep beter?
Als je positief denkt over jouw groep, voelt dat vaak ook goed voor jezelf. Daardoor krijgen mensen vaak een voorkeur voor de eigen groep.
This item has no instructions
Een voorbeeld: supporters
Bij een voetbalwedstrijd voel je vaak sterk: wij horen bij elkaar. Door de tegenstander lijkt de band in de eigen groep nog sterker.
Gebruik dit voorbeeld als herkenbaar en onschuldig startpunt voordat je naar grotere maatschappelijke gevolgen gaat.
Wat versterkt wij-zij denken?
competitie tussen groepen
het gevoel dat je moet winnen
het idee dat de andere groep een bedreiging is
weinig aandacht voor wat groepen gemeen hebben
This item has no instructions
Strijd om schaarse middelen
Wij-zij denken kan sterker worden als groepen denken dat ze moeten strijden om banen, huizen of andere schaarse middelen.
Leg 'schaarse middelen' eenvoudig uit als dingen die er niet genoeg voor iedereen lijken te zijn.
Wie zijn 'zij' bij wij-zij denken?
Je beste vrienden
Mensen buiten je groep
Mensen in je klas
Mensen in je team
Controleer of leerlingen snappen dat 'zij' niet per se vijanden zijn, maar mensen buiten de eigen groep.
Vul de woorden in
Mensen vergelijken hun eigen groep met een andere groep. Door competitie en strijd om schaarse middelen kan wij-zij denken sterker worden.
Laat leerlingen de drie sleutelwoorden uit dit blok herkennen: groep, competitie, schaarse middelen.
Hoe laat voetbal zien wat wij-zij denken is?
Bespreek antwoorden zoals: voetbal, twee teams, eigen supporters voelen zich samen sterker, tegenstander wordt negatiever gezien. Geen exact antwoord nodig.
Is wij-zij denken erg?
Wij-zij denken is een natuurlijke neiging. Het helpt mensen om een ingewikkelde wereld in groepen te verdelen. Het is dus niet altijd meteen slecht.
Belangrijk nuancepunt: voorkom dat leerlingen denken dat elk groepsgevoel verkeerd is.
Wanneer wordt het een probleem?
als er vooroordelen ontstaan
als mensen in stereotypes denken
als groepen elkaar als bedreiging zien
als mensen niet meer luisteren naar elkaar
This item has no instructions
Sociale media maken verschil groter
Op sociale media krijgen harde meningen en ruzie vaak veel aandacht. Daardoor lijkt het soms alsof er maar twee kampen zijn.
Voeg mondeling toe dat veel mensen in werkelijkheid juist tussen uitersten in zitten.
Wij-zij denken in de politiek
Soms wordt een groep in de politiek neergezet als de oorzaak van problemen. Zo kan een groep een zondebok worden.
Blijf dicht bij de brontekst en noem geen extra politieke voorbeelden buiten wat in de tekst staat.
Van afstand naar polarisatie
Wij-zij denken → meer nadruk op verschillen → minder gesprek → polarisatie
Dan durven sommige mensen zich minder uit te spreken en hoor je vooral de luidste stemmen.
Gebruik de pijlnotatie hier omdat de keten zelf het leerpunt is.
Contact kan helpen
Als groepen wél met elkaar in contact komen, blijken de verschillen vaak kleiner dan gedacht. Dan komt er meer aandacht voor wat mensen gemeen hebben.
Dit is de landing van de les: wij-zij denken is menselijk, maar contact en gesprek kunnen het minder scherp maken.
Wanneer wordt wij-zij denken een probleem?
Bij veel contact
Bij meer luisteren
Bij vooroordelen
Bij samen praten
Juist als vooroordelen, stereotypes en minder luisteren ontstaan, wordt het problematisch.
Vul de woorden in
Op sociale media lijken verschillen soms groter. In de politiek kan een groep een zondebok worden. Als groepen niet meer praten, kan polarisatie ontstaan.
Kernwoorden uit het laatste blok: sociale media, zondebok, polarisatie.
Wat helpt volgens de les om wij-zij denken kleiner te maken?
Meer contact
Meer strijd
Meer ruzie
Meer afstand
This item has no instructions
Wat is één ding dat jij hebt geleerd?
Reflectie op de leerinhoud. Mogelijke antwoorden: waarom groepen fijn voelen, hoe vergelijking werkt, competitie, vooroordelen, polarisatie, contact helpt. Geen fout antwoord.
Wat hielp jou vandaag het best om te begrijpen?
Metacognitieve reflectie. Laat leerlingen denken aan voorbeelden, invuloefening, meerkeuze of klassengesprek.
Wat vond jij nog lastig aan deze les?
Metacognitieve reflectie. Mogelijke lastige delen: schaarse middelen, zondebok, polarisatie, verschil tussen natuurlijk en problematisch.
Begrippen
identiteit - wie je bent en hoe je jezelf ziet
zelfbeeld - het beeld dat je van jezelf hebt
individualisering - meer nadruk op het individu dan op de groep
stereotype - een vast en simpel beeld van een groep
vooroordeel - een oordeel over iemand of een groep zonder echt te weten hoe het zit
schaarse middelen - dingen waarvan er te weinig lijken te zijn, zoals huizen of banen
achterban - de groep mensen die een partij of leider steunt
This item has no instructions
Begrippen
zondebok - een persoon of groep die de schuld krijgt van problemen
polarisatie - sterke verdeeldheid tussen groepen
wij-zij denken - denken in een eigen groep en een andere groep
This item has no instructions