Waarom doen we aan wij-zij denken?

Waarom doen we aan wij-zij denken?

1 / 32
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 32 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Waarom doen we aan wij-zij denken?

This item has no instructions

Lesdoel

Ik kan uitleggen waarom mensen in wij en zij denken en wanneer dat problematisch kan worden.

This item has no instructions

Welke groepen horen bij jouw leven?

Gebruik de antwoorden als start: klas, familie, vrienden, sport, buurt. Koppel daarna aan het lesdoel: mensen horen vaak bij meer dan één groep.

Waarom willen we bij een groep horen?

  • Mensen leven al heel lang in groepen

  • Een groep gaf vroeger veiligheid

  • Samen zoeken naar eten was makkelijker

  • Samen verdedigen was ook veiliger

Leg eenvoudig uit dat groepsvorming vroeger hielp om te overleven. Houd het concreet: samen eten zoeken, elkaar helpen, gevaar zien aankomen.

Waarom willen we bij een groep horen?

Ook nu willen mensen ergens bij horen. Dat geeft zekerheid, steun en het gevoel dat je niet alleen bent. De behoefte aan een groep is dus gebleven.

This item has no instructions

Je hoort bij meer dan één groep

  • vriendengroep

  • klas of school

  • sportclub

  • buurt of stad

  • soms ook een politieke groep

Benadruk dat een leerling tegelijk in meerdere groepen zit. Dat helpt later om te laten zien dat wij-zij denken niet maar tussen twee vaste groepen hoeft te gaan.

Groepen en je identiteit

De groepen waar je bij hoort, hebben invloed op je zelfbeeld en identiteit. Je bent niet alleen een ik, maar ook deel van een wij.

Gebruik eenvoudige voorbeelden: iemand gedraagt zich vaak anders bij vrienden dan thuis of in een sportteam.

Hoe ontstaat wij-zij denken?

Mensen delen niet alleen zichzelf in groepen in, maar ook andere mensen. De eigen groep wordt dan wij. Mensen buiten die groep worden zij.

This item has no instructions

Waarom willen mensen vaak bij een groep horen?

A

Voor steun

B

Voor stilte

C

Voor straf

D

Voor afstand

Correct is 'voor steun'. In dit eerste blok kwam ook veiligheid en zekerheid terug.

Vul de woorden in

Mensen willen vaak bij een groep horen. Dat geeft zekerheid en steun. Je bent niet alleen een ik, maar ook deel van een wij.

groep
zekerheid
wij
zij
ruzie
wedstrijd
afstand

De kern uit het eerste blok: groep, zekerheid, wij.

Vergelijken met een andere groep

  • We vergelijken onze groep met een andere groep

  • Over de eigen groep denken we vaak positiever

  • Over de andere groep oordelen we sneller

Maak duidelijk dat dit niet altijd bewust gebeurt. Het is vaak een snelle, automatische manier van denken.

Waarom voelt de eigen groep beter?

Als je positief denkt over jouw groep, voelt dat vaak ook goed voor jezelf. Daardoor krijgen mensen vaak een voorkeur voor de eigen groep.

This item has no instructions

Een voorbeeld: supporters

Bij een voetbalwedstrijd voel je vaak sterk: wij horen bij elkaar. Door de tegenstander lijkt de band in de eigen groep nog sterker.

Gebruik dit voorbeeld als herkenbaar en onschuldig startpunt voordat je naar grotere maatschappelijke gevolgen gaat.

Wat versterkt wij-zij denken?

  • competitie tussen groepen

  • het gevoel dat je moet winnen

  • het idee dat de andere groep een bedreiging is

  • weinig aandacht voor wat groepen gemeen hebben

This item has no instructions

Strijd om schaarse middelen

Wij-zij denken kan sterker worden als groepen denken dat ze moeten strijden om banen, huizen of andere schaarse middelen.

Leg 'schaarse middelen' eenvoudig uit als dingen die er niet genoeg voor iedereen lijken te zijn.

Wie zijn 'zij' bij wij-zij denken?

A

Je beste vrienden

B

Mensen buiten je groep

C

Mensen in je klas

D

Mensen in je team

Controleer of leerlingen snappen dat 'zij' niet per se vijanden zijn, maar mensen buiten de eigen groep.

Vul de woorden in

Mensen vergelijken hun eigen groep met een andere groep. Door competitie en strijd om schaarse middelen kan wij-zij denken sterker worden.

groep
competitie
schaarse middelen
identiteit
vriendengroep
sociale media
zelfbeeld

Laat leerlingen de drie sleutelwoorden uit dit blok herkennen: groep, competitie, schaarse middelen.

Hoe laat voetbal zien wat wij-zij denken is?

Bespreek antwoorden zoals: voetbal, twee teams, eigen supporters voelen zich samen sterker, tegenstander wordt negatiever gezien. Geen exact antwoord nodig.

Is wij-zij denken erg?

Wij-zij denken is een natuurlijke neiging. Het helpt mensen om een ingewikkelde wereld in groepen te verdelen. Het is dus niet altijd meteen slecht.

Belangrijk nuancepunt: voorkom dat leerlingen denken dat elk groepsgevoel verkeerd is.

Wanneer wordt het een probleem?

  • als er vooroordelen ontstaan

  • als mensen in stereotypes denken

  • als groepen elkaar als bedreiging zien

  • als mensen niet meer luisteren naar elkaar

This item has no instructions

Sociale media maken verschil groter

Op sociale media krijgen harde meningen en ruzie vaak veel aandacht. Daardoor lijkt het soms alsof er maar twee kampen zijn.

Voeg mondeling toe dat veel mensen in werkelijkheid juist tussen uitersten in zitten.

Wij-zij denken in de politiek

Soms wordt een groep in de politiek neergezet als de oorzaak van problemen. Zo kan een groep een zondebok worden.

Blijf dicht bij de brontekst en noem geen extra politieke voorbeelden buiten wat in de tekst staat.

Van afstand naar polarisatie

Wij-zij denken → meer nadruk op verschillen → minder gesprek → polarisatie


Dan durven sommige mensen zich minder uit te spreken en hoor je vooral de luidste stemmen.

Gebruik de pijlnotatie hier omdat de keten zelf het leerpunt is.

Contact kan helpen

Als groepen wél met elkaar in contact komen, blijken de verschillen vaak kleiner dan gedacht. Dan komt er meer aandacht voor wat mensen gemeen hebben.

Dit is de landing van de les: wij-zij denken is menselijk, maar contact en gesprek kunnen het minder scherp maken.

Wanneer wordt wij-zij denken een probleem?

A

Bij veel contact

B

Bij meer luisteren

C

Bij vooroordelen

D

Bij samen praten

Juist als vooroordelen, stereotypes en minder luisteren ontstaan, wordt het problematisch.

Vul de woorden in

Op sociale media lijken verschillen soms groter. In de politiek kan een groep een zondebok worden. Als groepen niet meer praten, kan polarisatie ontstaan.

sociale media
zondebok
polarisatie
identiteit
zelfbeeld
sportclub
zekerheid

Kernwoorden uit het laatste blok: sociale media, zondebok, polarisatie.

Wat helpt volgens de les om wij-zij denken kleiner te maken?

1

Meer contact

2

Meer strijd

3

Meer ruzie

4

Meer afstand

This item has no instructions

Wat is één ding dat jij hebt geleerd?

Reflectie op de leerinhoud. Mogelijke antwoorden: waarom groepen fijn voelen, hoe vergelijking werkt, competitie, vooroordelen, polarisatie, contact helpt. Geen fout antwoord.

Wat hielp jou vandaag het best om te begrijpen?

Metacognitieve reflectie. Laat leerlingen denken aan voorbeelden, invuloefening, meerkeuze of klassengesprek.

Wat vond jij nog lastig aan deze les?

Metacognitieve reflectie. Mogelijke lastige delen: schaarse middelen, zondebok, polarisatie, verschil tussen natuurlijk en problematisch.

Begrippen

identiteit - wie je bent en hoe je jezelf ziet

zelfbeeld - het beeld dat je van jezelf hebt

individualisering - meer nadruk op het individu dan op de groep

stereotype - een vast en simpel beeld van een groep

vooroordeel - een oordeel over iemand of een groep zonder echt te weten hoe het zit

schaarse middelen - dingen waarvan er te weinig lijken te zijn, zoals huizen of banen

achterban - de groep mensen die een partij of leider steunt

This item has no instructions

Begrippen

zondebok - een persoon of groep die de schuld krijgt van problemen

polarisatie - sterke verdeeldheid tussen groepen

wij-zij denken - denken in een eigen groep en een andere groep

This item has no instructions