4.3 Crisis in de wereld
4.3 Crisis in de wereld
Leerdoelen
Aan het einde van de les:
ken je de begrippen economische crisis, Verdrag van Versailles, herstelbetalingen.
kun je herkennen en uitleggen welke oorzaken en gevolgen de economische crisis van 1929 had.
kun je herkennen en uitleggen welke oorzaken en gevolgen het Verdrag van Versailles had.
kun je uitleggen hoe de crisis in Amerika een wereldwijde crisis werd.
Wapenstilstand
11-11-1918, 11 uur
De vrede met de Russen had er niet voor gezorgd dat de Duitsers de oorlog het Westfront konden winnen.
Uiteindelijk zorgt het mee vechten van de Amerikanen voor de doorslag: na vier jaar is het voorbij voor Duitsland
Verdrag van Versailles (1)
Duitsland moet veel grondgebied afstaan (ongeveer 10%)
Duitsland moet kolonies afstaan
Duitsland mag geen leger meer hebben van groter dan 100.000 man en weinig wapens.
Duitsland moet herstelbetalingen doen aan vnl. Frankrijk
Verdrag van Versailles (2)
Duitsland mag geen grote oorlogsschepen meer hebben (bepaald gewicht)
Duitsland mag geen luchtmacht meer hebben
Duitsland moet Polen doorgang geven naar de Oostzee.
Grens tussen Frankrijk en Duitsland wordt gedemilitariseerd (Rijnland).
Vrede van Versailles
28 juni 1919
Exact 5 jaar na de aanslag op Franz-Ferdinand
door Gavrilo Princip is de oorlog voorbij.
Verdrag?! Dictaat!
In Duitsland is grote onvrede en spreekt men
liever van het Dictaat van Versailles.
Vrede?
generaal Foch van Frankrijk had kritiek op de voorwaarden van het Verdrag van Versailles, hoewel hij als militair zich niet met politieke standpunten moest bemoeien.
Hij zei: "Dit is geen vrede, het is een bestand voor twintig jaar"
Gevolgen:
Opkomst van Hitler: hij speelt in op de Duitse onvrede over het Verdrag van Versailles.
Uiteindelijk ook de Tweede Wereldoorlog, waarbij Hitler er alles aan zou doen om de gevolgen van het Verdrag van Versailles te vernietigingen...en daarin ook slaagt.
Hyperinflatie
Geld is niks meer waard.
Crisis in de wereld
vanaf 1929
Door overproductie van fabrieken, veel kopen op afbetaling en teveel vertrouwen in aandelenhandel, klapt de Amerikaanse economie in elkaar.
Landen die veel met de VS handelen, worden de crisis mee in gesleept...
Beurskrach
'Black tuesday' 1929
De oorzaak voor de economische crisis noemen we de 'beurskrach'.
De aandelenmarkt stortte in, veel aandelen waren meer waard dan het bedrijf zelf.
Crisis in Nederland
Nederland (en Duitsland) worden zwaar door de crisis geraakt: de handel met de VS en Duitsland komt vrijwel stil te staan.
Bedrijven en fabrieken moeten de deuren sluiten.
Tussen 1929 en 1935 stijgt de werkloosheid van 22.000 naar 500.000.
Duitsland moest herstelbetalingen doen aan de winnaars. Ze moesten ook:
Alle criminelen opsluiten.
Grondgebied en koloniën afstaan
Ontwapend worden
Lid worden van de Volkenbond
Wat was geen straf voor Duitsland na de Eerste Wereldoorlog?
Herstelbetalingen
Land afstaan
Leger inkrimpen
Industrie wegdoen
Wat houdt het Dawesplan in?
Duitsland krijgt lening van VS voor o.a. herstelbetalingen
Duitsland begint weer met het betalen van herstelbetalingen
Frankrijk en Engeland verlagen de herstelbetalingen
Frankrijk en Engeland geven Duitsland uitstel van de herstelbetalingen
Begrippen uit deze les
Vrede van Versailles
Herstelbetalingen
economische crisis
Dawesplan
Beurskrach
Jaartallen uit deze les
1919: vrede van Versailles
1924 Dawesplan
1929: Beurskrach
Aan het werk:
De vragen van 4.3 in Feniks:
2, 4, 5, 6, 8, 9
ga je maken.