Nieuwste tijd (1945-nu)
Nieuwste tijd (1945-nu)
Oorlog en wederbouw
De Tweede Wereldoorlog liet diepe sporen na. De gevolgen zijn tot op de dag van vandaag voelbaar.
Politionele acties
- Nederlands-Indië was sinds 1816 een kolonie.
- 15 augustus 1945: verklaarde zichzelf onafhankelijk.
- 1947 en 1948: militaire campagnes --> politionele acties.
- 1949: Indonesische onafhankelijkheid erkend.
Wederopbouw
- Marshallplan: financiële hulp uit Amerika.
- Europa lag in puin: veel verwoesting en een lamgeslagen industrie.
- Met hulp snel weer hersteld.
- Koude Oorlog: communistische Oostblok tegenover kapitalistische Westen.
- Kernwapenwedloop.
- 9 november 1989: val Berlijnse muur --> einde Koude Oorlog
Veranderende maatschappij
- In de jaren 60 twijfelde men aan de kapitalistische consumptiemaatschappij.
- Macht van politici, kerk, leraren en ouders niet meer vanzelfsprekend.
- Emancipatie: rassengelijkheid, vrouwen, homoseksuelen.
- Vrijere seksuele moraal.
Vrouwenbeweging
- Eind jaren 60: de Dolle Mina's
- Tweede feministische golf (eerste was in 1919): gelijke behandeling man/vrouw, recht op werk, recht op abortus, vrij beschikbare anticonceptiemiddelen.
Milieu
- Vanaf begin jaren 70 besef dat het enorme energieverbruik een aanslag pleegde op het milieu.
- Opkomst milieubewegingen als Greenpeace en groene partijen
Immigratie
- Eerste jaren na WOII vooral immigranten uit Nederlands-Indië.
- Vanaf begin jaren 60: gastarbeiders.
- Na 1975: veel immigranten uit de Antillen en Suriname.
- Ook asielzoekers en vluchtelingen
- Leidt tot groei diversiteit in Nederland.
Postkoloniale roman
- Houding naar koloniën veranderd --> ze worden onafhankelijk.
- Koloniale relaties worden kritisch bekeken.
- Romans met als thema dekolonisatie en repatriëring.
Opstandigheid en verzet
Alle gebeurtenissen hebben hun weerslag op de literatuur.
- Na 1945: veel romans over de Tweede Wereldoorlog, die verschillende aspecten belichten.
- Later ook romans met aandacht voor de tweede en derde generatie oorlogsslachtoffers.
Psychologische romans
Voorzetting op de trend van de modernistische roman
De ontwikkeling van de hoofdpersoon staat centraal.
Emancipatoire roman
Feministische roman
- pleiten voor gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen
- stelling nemen tegen de moraal die meisjes en vrouwen in de rol van huisvrouw en moeder drukt
Afstand nemen van een religieuze opvoeding
Boeken over geaardheid/seksualiteit
Migrantenliteratuur
Literatuur vanuit het perspectief van migranten:
- Over het land van herkomst
- Over de reis naar een nieuw land
- Over opgroeien in Nederland met
een buitenlandse afkomst
Klimaatfictie
Romans over de gevolgen van de opwarming van de aarde en een tekort aan water en voedsel. Meestal zijn het dystopieën.