5.3 Scheiding der machten

• New lesson editor
• Maatschappijleer
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 3

Maatschappijleer

5.3 Scheiding van machten

Planning

Herhalen 5.2

Doelen benoemen

Uitleg 5.3

Aan de slag

Afsluiting

Herhaling 5.2

Waar of niet waar?

Kies een kant van de klas, totdat we weten wie de meeste kennis over 5.2 heeft!

In de grondwet staan alleen de belangrijkste rechten vermeld

Een boycot gebruiken we om een land onder druk te zetten

Er zit een grens aan grondrechten

Grondrechten kunnen botsen

Het ene grondrecht is belangrijker dan het andere grondrecht

Wie weet dit nog?

Democratie

Dictatuur 

Persvrijheid

Schijnverkiezingen

Oppositie verboden

Grondrechten

Censuur

Verkiezingen

Volksvertegenwoordiging

Sleep de begrippen naar 'democratie' of 'dictatuur'. 

Leerdoelen van 5.3

• Je kunt uitleggen wat de trias politica is en welk doel deze heeft.

• Je kunt de verschillende machten benoemen en toelichten.

• Je kunt uitleggen wat het legaliteitsbeginsel is en welk doel

dit heeft.

De Trias Politica

Om te voorkomen dat de overheid haar macht kan misbruiken, is de macht in drie onderdelen opgedeeld:

• wetten aannemen = wetgevende macht

• wetten uitvoeren = uitvoerende macht

• beoordelen of iedereen zich aan de wet houdt = rechterlijke macht

We noemen dit de Trias Politica 

De wetgevende macht

De wetgevende macht neemt de wetten aan waaraan burgers en de overheid zich moeten houden.  

> De wetgevende macht is in handen het parlement.

Zowel Tweede Kamerleden als ministers mogen wetsvoorstellen indienen, maar het parlement (Eerste en Tweede Kamer)  neemt een wet aan of wijst een wet af. 

De uitvoerende macht

De uitvoerende macht zorgt ervoor dat eenmaal aangenomen wetten worden uitgevoerd.

In ons land is de uitvoerende macht in handen van de regering. 

Ministers zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van een aangenomen wet. 

Zij geven ambtenaren de opdrachtwat zij moeten doen.

De rechtelijke macht

De rechterlijke macht beoordeelt of de overheid en burgers zich aan de wet houden.

Een belangrijk kenmerk  is dat rechters onafhankelijk en onpartijdig zijn.  Ministers kunnen rechters niet ontslaan. Ministers kunnen een rechter ook niet dwingen om een bepaalde straf op te leggen.  

Rechters beoordelen alleen of de wet door een verdachte is overtreden.

Wat weet je nog over trias politica?

Het leerproces van de leerlingen wordt inzichtelijk gemaakt door deze laatste vraag.

Wat wisten leerlingen eerst (aan het begin van de les) en wat weten ze nu. Wat hebben ze geleerd?

In Nederland bestaat de trias politica. De trias politica betekent ...

A

de invloed van politieke partijen.

B

de mensenrechten en plichten.

C

de scheiding van de politieke macht.

D

vrije en geheime verkiezingen.

Het doel van de trias politica is dat:

A

burgers hun belangen beter kunnen verdedigen.

B

burgers en overheid evenveel macht krijgen.

C

politici meer bevoegdheden krijgen om te besturen.

D

burgers beschermd worden tegen de overheid.

Trias Politica betekent ... (wat is een ander woord voor Trias Politica?)

A

alleenheerschappij

B

scheiding der machten

C

vrijheid

D

Montesquieu

Wat is geen macht die hoort bij de Trias Politica?

Wat is geen macht die hoort bij de Trias Politica?

A

Uitvoerende macht

B

Rechterlijke macht

C

Controlerende macht

D

Wetgevende macht

Wat is een autoritaire staat?

Wat is het legaliteitsbeginsel?

A

Geen straf zonder wet

B

straffen voor jongere mensen

C

beloningen

D

straffen van vroeger

Zelfstandig werken                         Extra uitleg? Vragen?

• Lezen:  § 5.3 Scheiding der machten blz. 78 en 79

• Maken: Opdracht 1 t/m 14 op blz. 120 t/m 123

• Klaar: Samenvatting 5.3 maken op blz. 142.

• Hoe: eerst 10 minuten zelfstandig

20

minute

00

second

+30 s

Nog een kleine Quizlet

Exit- ticket Check de macht

Beantwoord kort de volgende vragen op een post-it

a. Welke macht maakt de wetten?

b. Welke macht voert de wetten uit?

c. Welke macht controleert of de wetten goed worden toegepast?

d. Waarom is de trias politica belangrijk? (1 zin)

e. Leg het legaliteitsbeginsel uit in je eigen woorden