Examentraining
Erfelijkheid
Examentraining
Erfelijkheid
erfelijkheid
Begrippen die je moet kennen:
genotype - fenotype
dominant - recessief
homozygoot - heterozygoot
kruisingen - stambomen
intermediair fenotype
genotype
fenotype
Mathilde laat een permanentje zetten bij de kapper. Verandert hierdoor haar genotype en haar fenotype?
genotype wel fenotype niet
genotype niet fenotype wel
genotype niet fenotype niet
genotype wel fenotype wel
Welke uitspraak over genotype en fenotype klopt het best?
Het fenotype komt voort uit het genotype.
Het genotype komt voort uit het fenotype.
Het fenotype komt voort uit het genotype en milieuinvloeden.
Ontstaat het fenotype door het genotype?
ja
nee
Heeft een vlo hetzelfde fenotype als de pop waaruit hij is ontstaan? En hetzelfde genotype?
alleen hetzelfde fenotype
alleen hetzelfde genotype
hetzelfde fenotype en genotype
verschillende genotype en fenotype
Het uiterlijk van een organisme noemen we
Genotype
Fenotype
Chromosomen
In de celkern van elke cel
Mens: 46 chromosomen (= 23 paar)
Chromosomen bevatten de erfelijke eigenschappen (genotype)
Geslachtschromosomen
Man: XY
Geslachtscellen: X of Y
Vrouw: XX
In geslachtscellen X
genen
gedeelte van het chromosoom dat staat voor een erfelijke eigenschap.
Je hebt altijd 2 allelen van een eigenschap, 1 van je vader en 1 van je moeder.
Uit welke stof bestaan chromosomen?
DNA
Genen
Mutaties
Draden
Een chromosoom bevat:
Één gen
Meerdere genen
Één of meerdere genen, afhankelijk van het chromosoom
2 gelijke allelen voor een eigenschap noemen we:
Homozygoot
Heterozygoot
Dominant
Recessief
Kruisingen
Bij geslachtgelijke voortplanting:
genen van vader en moeder worden gekruist
Er ontstaan nieuwe genotypen
Aa is
Homozygoot recessief
Homozygoot Dominant
Heterozygoot
Heterozygoot Dominant
AA is
homozygoot recessief
homozygoot dominant
heterozygoot
aa is:
Homozygoot
Homozygoot recessief
Homozygoot dominant
Heterozygoot
Hoe noemen we de variant van een gen dat altijd tot uiting komt in het uiterlijk als het aanwezig is?
Homozygoot
Heterozygoot
Recessief
Dominant
Een recessieve eigenschap is een:
Eigenschap die snel tot uiting komt
Eigenschap die tot uiting komt als hij homozygoot voorkomt
Eigenschap die tot uiting komt als hij heterozygoot voorkomt
Voorbeeld kruising
Uitwerking kruising - voorbeeld
Noteer eerst de P -generatie: AA x aa
Welke geslachtscellen? A a
F1 Aa
Kans op Zwartbont = 100 %
Kans op Roodbont = 0%
De jongen uit de F1 planten zich onderling voort...
F1: Aa x Aa
Geslachtscellen A of a A of a
Kruisingsschema: A a
A AA Aa
a Aa aa
Compleet uitgewerkte kruising
P: AA x aa
Geslachtscellen: A a
F1: Aa
Aa x Aa
Geslachtscellen: A of a A of a
F2:
De kans op Roodbont = 25%
De kans op Zwartbont = 75%
Verhouding genotype =
AA:Aa:aa = 1:2:1
Verhouding fenotype =
Zwartbont : roodbont = 3:1
Bij konijnen is de vachtkleur zwart dominant over wit. Een homozygoot zwart konijn wordt enkele malen gekruist met een wit konijn. Hoe groot is de kans op witte konijntjes?
100%
75%
50%
0%
Bij konijnen is de vachtkleur zwart dominant over wit. Een homozygoot zwart konijn wordt enkele malen gekruist met een wit konijn. Wat is het genotype van de konijntjes uit de F1?
Aa
AA
aa
De konijnen in de F1 hebben allemaal genotype Aa. De konijntjes planten zich onderling voor. Werk de kruising uit.
Uit de kruising komt: A a A AA Aa a Aa aa Wat is de verhouding in de genotypen? En wat in de fenotypen?
Intermediaire kruising
Beide genen zijn even sterk. Geen dominant gen.
Onder de nakomelingen bevinden zich 'mengvormen' van de genotypen.
Intermediair genotype
Voor de notatie gebruik je bijvoorbeeld AwAr
Aw is wit en Ar is rood
ArAr = rood
ArAw = roze
Aw Aw= wit
Stambomen
Lees de opgave goed: wat is dominant en wat is recessief?
noteer eerst de genotypen die je al weet
Vul nu de overige genotypen in
Stambomen
Thema 3 erfelijkheid en evolutie