H5: Oorzaken van de Opstand, Willem van Oranje & de Republiek

De tijd van ontdekkers en hervormers 
16e eeuw: 1500 -1600 n.Chr.               Vroegmoderne tijd                                     
1 / 28
next
Slide 1: Slide
GeschiedenisMiddelbare schoolvmbo b, k, mavo, havo, vwoLeerjaar 2

This lesson contains 28 slides, with interactive quizzes, text slides and 3 videos.

time-iconLesson duration is: 60 min

Items in this lesson

De tijd van ontdekkers en hervormers 
16e eeuw: 1500 -1600 n.Chr.               Vroegmoderne tijd                                     

Slide 1 - Slide

Regels
  • Bij binnenkomst ga je zitten en pak je je spullen
  • Als je wat wilt vragen steek jij je vinger op
  • Als de docent praat zijn de leerlingen stil 
  • Je behandeld een ander zoals je zelf behandeld wilt worden. Dat betekent met fatsoen en respect. 

Slide 2 - Slide

Aantekeningen
Zie je dit potloodje? Dan neem je de dikgedrukte en onderstreepte zin over in je schrift.


Te weinig tijd? De les wordt met je gedeeld, dan kan je tijdens zelfstandig werken verder met het overnemen.

Slide 3 - Slide

Welk begrip past het beste bij de omschrijving?

'kerkhervorming in de zestiende eeuw waarbij het protestantisme ontstaat.'
A
Predestinatieleer
B
Katholicisme
C
Reformatie
D
Herformatie

Slide 4 - Quiz

Waar of niet waar

De splitsing van de kerk was een bedoeld gevolg van Luther en zijn 95 stellingen.
A
Waar
B
Niet waar

Slide 5 - Quiz


Wat was de hoofdoorzaak van de reformatie?
A
De misstanden
B
Humanisme
C
Luthers 95 stellingen
D
Predestinatieleer van Calvijn

Slide 6 - Quiz

Waar of niet waar

Calvijns predestinatieleer hield in dat je leven vanaf geboorte al bepaald is. Dus of je naar de hemel of het gaat
A
Waar
B
Niet waar

Slide 7 - Quiz

Welk begrip past het beste bij de omschrijving?

' een papiertje dat je kon kopen waarop stond dat je zonde vergeven zijn'
A
Predestinatieleer
B
Aflaat
C
Reformatie
D
Humanisme

Slide 8 - Quiz

Welke uitvinding zorgde voor de grote verspreiding van de kritiek op de kerk?
A
Monnikenwerk
B
Printer
C
Boekdrukkunst
D
Drukpers

Slide 9 - Quiz

Deze les
 Oorzaken van de Opstand, Willem van Oranje & de Republiek

Aan het einde van de les:
  •  Kan je de begrippen ‘beeldenstorm, watergeuzen, Staten-Generaal, stadhouder, landvoogd, plakkaat van Verlatinghe, en republiek’ uitleggen.
  • Kan je de oorzaken van ontevredenheid in de Nederlanden opsommen.
  • Kan je jaartallen en gebeurtenissen aan elkaar koppelen door het maken van een tijdlijn over de Nederlandse Opstand.
  • Kan je de hoofdpersonen herkennen op afbeeldingen. 

Slide 10 - Slide

De Nederlandse Opstand 
In de eerste helft van de zestiende eeuw leefde Karel V, de koning van Spanje en vorst van de Nederlanden. 


  • Streng katholiek
  • Centralisatie: Het streven van vorsten om hun hele 
      gebied vanuit een hoofdstad te regeren.

Slide 11 - Slide

Slide 12 - Slide

De Nederlandse Opstand 
De Nederlanden was een onderdeel van het Spaanse rijk onder Filips II. Onder Karel V hadden de Nederlandse gewesten (provincies) inspraak in het besturen van de regio.


  • Filips II schafte veel afspraken met de gewesten af.            
  • Filips II nam zelf ambtenaren aan om de gewesten te besturen. 
  • Gevolg: De edelen verloren veel macht                Grote ontevredenheid.


Staten-Generaal: Vertegenwoordigers van het gehele Nederlandse volk
(nu eerste en tweede kamer)

Slide 13 - Slide

De Nederlandse Opstand 
 Het volk was ook niet blij met Filips, want de belastingen waren omhoog gegaan en er ontstond meer armoede. De vervolging van protestanten zorgde voor woede. 


  • Filips II strenger dan zijn vader, Karel V. 
  • Ketters (protestanten) actief vervolgen.
  • Bloedplakkaten


Spaanse inquisitie: een rechtbank van de Rooms-Katholieke Kerk, die was belast met de opsporing, het onderzoek en het straffen van 'ketters' (niet-christenen)

Slide 14 - Slide

De Nederlandse Opstand 
Filips II woonde zelf in Spanje, Nederland was te koud en nat. Daarom was zijn halfzus Margaretha van Parma aangesteld als landvoogdes, ze was zijn plaatsvervanger.


Landvoogd(es):  Bestuurder namens de landsheer, 
een plaatsvervanger.

Slide 15 - Slide

Slide 16 - Video

De Nederlandse Opstand 
Een grote groep ontevreden edelen besloot om al hun bezwaren op te schrijven in een brief en deze aan te bieden aan de landvoogdes van de Nederlanden in 1566.


  •  Gueux                 Bedelaars               Geus.
  • Tijdelijk stoppen met kettervervolgingen.


Smeekschrift: een verzoek om religieuze tolerantie en opschorting van de vervolgingen van de Inquisitie.
De Adviseur van de landvoogdes Margaretha van Parma zei: 

“N’ayez pas peur, Madame, ce ne sont que des gueux” (vertaling: Wees niet bang, mevrouw, het zijn slechts bedelaars).

Slide 17 - Slide

De Nederlandse Opstand 
De woede over de strenge vervolgingen bleef en op 10 augustus 1566 kwam het tot een uitbarsting.


Beeldenstorm:
 Vernielingen op grote schaal van heiligenbeelden en andere objecten van katholieke religieuze plaatsen door protestanten in de Lage landen.

Slide 18 - Slide

De Nederlandse Opstand 
Filips was woedend toen hij hoorde van de beeldenstorm. Hij riep zijn halfzus terug en stuurde in 1567 generaal Alva met een leger naar de Nederlanden. 


  • Edelen terechtstellen.
  • Bloedplakkaten strenger inzetten.

Slide 19 - Slide

De Nederlandse Opstand 
De Tachtigjarige Oorlog begon twee jaar na de beeldenstorm, in 1568. De leider van de opstand was Willem van Oranje, de stadhouder van gewesten Holland, Zeeland en Utrecht.

  • Het land uit gevlucht.
  • Leger vormen om Alva te verslaan.


Stadhouder: plaatsvervanger van de vorst in een gewest. 

Slide 20 - Slide

De Slag bij Heiligerlee (1568)
Begin van de Tachtigjarige Oorlog

Een klein leger onder leiding van twee broers van Willem van Oranje een eerste overwinning op de Spanjaarden bij Heiligerlee.


  • Spanjaarden de pan ingehakt.
  • Alva woedend.
  • Gevolg: Twee gevangen genomen edelen onthoofd. 

Slide 21 - Slide

Slide 22 - Video

De Nederlandse Opstand 
Steeds meer gebieden besloten om zich aan te sluiten bij Willem van Oranje. In het jaar 1575 was Spanje bankroet en konden de Spaanse soldaten dus niet uitbetaald worden. 

Gevolg: 
  •  Antwerpen werd in 1576 geplunderd en in brand gestoken door de Spaanse soldaten.


Plakkaat van Verlatinghe: Onafhankelijkheidverklaring uit 1581 van zeven gewesten (Groningen, Friesland, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Holland, Zeeland)

Slide 23 - Slide

Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
 De mensen hoopten op Willem van Oranje als hun koning, maar helaas werd Willem in 1584 vermoord door Balthasar Gerards. 


  • Opzoek naar een nieuwe leider.
  • Geen geschikte kandidaat. 


Republiek: Een land zonder een koning, maar met 
een gekozen leider.

Slide 24 - Slide

Slide 25 - Video

De Nederlandse Opstand 
De oorlog was echter nog lang niet voorbij, Spanje wilde namelijk niet dat de Nederlanden onafhankelijk zou worden. 


  • 1568: begin tachtigjarige oorlog.
  • 1648: einde tachtigjarige oorlog.
  • Gevolg: Nederland een onafhankelijk land. 

Slide 26 - Slide

Opdrachten van de week
Maak de werkdoelen op de LearningPortal bij:
  • Oorzaken van de Opstand
  • Willem van Oranje & de Republiek

Beantwoord criteria in je schrift
(verschillend per kleur) 

Slide 27 - Slide

Aan de slag! 
  •       Ga naar de learning portal en maak de opdrachten. Beantwoord de criteria die hoort bij het leerdoel in je schrift

se se Je mag zachtjes samenwerken. Je maakt wel je eigen werk. Hierbij mag je muziek luisteren.

            Als je klaar bent, dan laat je je werk zien voor feedback.

Slide 28 - Slide