ME les 10 Icongrafie en Hildegard von Bingen

• New lesson editor
• Kunst
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Les 10 ME  Hildegard von Bingen en Iconografie

De meeste bewaard gebleven muziek is bestemd voor gebruik in de kerk. Pas in de late-middeleeuwen worden niet-kerkelijke liederen in notenschrift bewaard en uitgegeven. Door wie wordt die muziek geschreven?

Wat is niet een correct verschil tussen een troubadour en een straatartiest?

NIET

A

De troubadour is vaak van adel en heeft een opleiding genoten, de straatmuzikant niet.

B

De troubadour treedt op aan het hof, de straatmuzikant voor het volk, op straat en in drinklokalen.

C

De straatmuzikant bezingt veel de hoofse liefde, dat geldt niet voor de troubadour.

D

De troubadour staat hoog in aanzien, de straatmuzikant staat laag in aanzien,

HERHALING 

quizvragen

De gotische architectuur werd gekarakteriseerd door zware, massieve muren en kleine ramen.

A

onjuist

B

juist

C

D

Welk kenmerk is NIET typerend voor de gotiek?

A

Gebrandschilderde ramen

B

Horizontale lijnen

C

Pinakels

D

Tongewelven

Wat zijn kenmerken van de Romaanse bouwstijl

A

Rondbogen

B

Spitsbogen

C

Rozet ramen

D

Dikke muren

Wat is het verschil tussen een mysteriespel en een mirakelspel?

A

Een mirakelspel staat losser van de Bijbel en gaat over zondaars die op wonderbaarlijke wijze hun leven verbeteren

B

Een Mirakelspel is gebaseerd op de Bijbelverhalen..

C

Een mysteriespel is gebaseerd op de Bijbelverhalen.

D

Een mysteriespel staat losser van de Bijbel en gaat over zondaars die op wonderbaarlijke wijze hun leven verbeteren.

Wat weet je van Franciscus van Assisi

Monnik

richt franciscaner orde = bedelorde

Stel regels op voor bedelorde

Geeft al zijn bezitting op (minderbroeders)

Preekt op staat, in de volkstaal

Krijgt volgelingen die meereizen

Verbeeldt de Bijbelverhalen (bijv. kerststal)

Benadrukt menselijke kant Jezus

Einde van zijn leven: trekt zich terug om te vasten/bidden. Krijgt wonden van gekruisigde Jezus op zijn lichaam. (Voor volgelingen bewijs van zijn eenwording met Christus)

Franciscus van Assisi
(1182 (?) - 1226)

• Stel regels op voor bedelorde

• Geeft al zijn bezitting op (minderbroeders)

• Preekt op staat, in de volkstaal

• 
  

• Krijgt volgelingen die meereizen

• Verbeeldt de Bijbelverhalen (bijv. kerststal)

• Benadrukt menselijke kant Jezus

• Einde van zijn leven: trekt zich terug om te vasten/bidden. Krijgt wonden van gekruisigde Jezus op zijn lichaam. (Voor volgelingen bewijs van zijn eenwording met Christus)

Wat doen bedelorden voor de stad en wat krijgen ze ervoor terug?

Ze verlenen diensten aan de stad, zoals onderwijs, armenzorg of ziekenzorg. In ruil daarvoor krijgen ze giften van de burgerij.

Wat voor houding bevorderen de bedelorden?

A

Ze bevorderen de focus op het geloof.

B

Ze bevorderen een wetenschappelijke en onderzoekende houding.

C

Ze bevorderen aandacht voor de natuur.

D

Ze bevorderen een regelmatig bezoek aan de kerk.

Wat is scholastiek?

Wat is de naam van één van de belangrijkste scholastici?

Wat was er vernieuwend aan het werk van Giotto?

lesdoelen

• je weet wie Hildegard von Bingen is 

• je weet waarom ze belangrijk is 

• je weet wat iconografie betekent

• je weet een aantal iconografische elementen te noemen van het Bijbelverhaal

Hildegard von Bingen > mystiek

ontmoeting en eenwording met God 

• Hildegard von Bingen (1098-1179) was de beroemdste mystica uit de twaalfde eeuw. Zij heeft haar visioenen niet alleen beschreven maar ook geschilderd.

• Quam Mirabilis: het moment waarop God voor het eerst de mens aankijkt en zichzelf daarmee aanschouwt als kroon op zijn schepping

wat kun je zeggen over de muziek?

• Eenstemmig = monofonie

• veel noten per lettergreep 

• grote toonomvang -->

• Beweging melodie van hoog naar laag symboliseert toenadering tussen hemelse God en aardse mens 

De muziek die Hildegard von Bingen componeerde waren vooral hymnes, lofzangen op het goddelijke. Von Bingen schreef voor haar muziek zelf de teksten, die vol zaten met rijke beeldspraak.

Ze legde nadruk op belangrijke woorden door een lettergreep veel noten te geven, die in een vloeiende lijn voortbewegen. 

De muziek van Von Bingen is zeer virtuoos: er is een groot stembereik voor nodig en er zitten grote sprongen tussen de verschillende tonen in. 

Hildegard von Bingen   (1098-1179) 

• Stichtte een benedictijnenklooster in Dld 

• Een van de eerste componisten waarvan we de naam kennen.

• Universeel geleerde (mystica, filosofe,  schreef over muziektheorie, erotiek, geneeskunde, sterrenkunde, plantkunde, theologie)

• Ik haar teksten verwoorde zij haar visioenen

• ook tekende ze visioenen, waar mens in middelpunt van de universum staat

Schrijn met relikwieën van Hildegard von Bingen, Eibingen Duitsland.

Ze schreef:  

• vijftien boeken 

• ruim driehonderd brieven

• bijna tachtig composities. 

• Ze correspondeerde met pausen, koningen en keizers en gaf hun raad, hulp, troost en kritiek. 

Hildegard heeft tijdens haar leven veel activiteiten ontwikkeld Hoe was ze daartoe on staat?

Hildegard von Bingen

1098-1179

vroege middeleeuwen

− Zij was afkomstig uit een adellijke familie

− Zij was (uitzonderlijk) getalenteerd 

− Zij was een geleerde vrouw

− Zij had toegang tot geschriften

− Zij was in een positie van waaruit zij invloed kon uitoefenen

− Zij had leidinggevende capaciteiten

Hildegard heeft zoveel activiteiten bereikt in haar leven omdat:

Fragment:

Liturgie du Vendredi Saint: Tenebrae factae sunt

Fragment:

O Successores Fortissimi Leonis 

Moraliteiten

Hildegard von Bingen schrijft De orde der deugden -> allegorie.

Moraal is het belangrijkst:

Leef goed, kom in de hemel.

Personages beelden 

abstracte begrippen uit.

HUISWERK

• zelfstudie in reflectie: ONTWIKKELING STEDEN

• lees/leer in je boek over Sienna

• onderzoek naar goed bestuur

• schildering van Lorenzetti