2.3 Beelden maken met lenzen( 23-09-2025)

• Natuurkunde
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 3

Leerdoelen

• Je kunt kenmerken van positieve en negatieve lenzen benoemen. 
• Je kunt positieve en negatieve lenzen onderscheiden. 
• Je kunt onderscheid maken tussen een reëel beeld en een virtueel beeld. 
• Je kunt een beeld construeren, dat gevormd wordt door een positieve lens.
• Je kunt voorwerpsafstand en beeldafstand van een positieve lens beschrijven. 

Lenzen

voorbeelden:

bril, in fototoestel, vergrootglas

lens in oog, lens op oog.

Schijfje doorzichtig glas of kunststof. 

Lenzen kunnen licht breken. 

Soorten lenzen

Positieve lens

Een positieve (bolle) lens:

- vergroot 

- midden dikker dan de rand

- convergerende werking

- hoe boller de lens, des te 

   sterker (vergroot en

  convergeert meer) de lens.

5.3 "beelden maken met een lens"

verschil in sterkte bolle lenzen

Brandpunt = waar de lichtstralen samen komen = F

brandpuntsafstand = f

Bolle lens (positief):

Convergerend

Lichtstralen komen samen in het brandpunt.

De afstand van het brandpunt tot het midden van de lens heet brandpuntsafstand.

Holle lens (negatief):

Divergerend

Lichtstralen gaan uit elkaar.

De lichtstraal door het midden gaan rechtdoor.

brandpuntsafstand

• Hoofdas = de lijn door twee brandpunten

• Optische midden (O) = Het punt midden tussen de brandpunten.

• Brandpunt = Het snijpunt van de stralen. 

• Brandpuntsafstand (f) = de afstand van een brandpunt tot het optische midden van een lens. 

Lenzen

Holle lens:

• negatieve lens
• divergerende werking (lichtstralen worden uit elkaar                         gebogen
• hoe sterker de lens, hoe verder de lichtstralen uit elkaar                  gebogen worden

Oefenen met tekenen van een beeld gemaakt met een positieve lens

Oefenen met tekenen van een beeld gemaakt met een positieve lens

Tekenregels:

De stralen vanaf de uiteinden van het voorwerp tekenen

1. de straal midden door de lens gaat in de zelfde richting  verder.
2. de straal loodrecht op de lens (evenwijdig aan de hoofdas)  gaat door het        brandpunt
3. de straal door het brandpunt voor de lens gaat na de lens evenwijdig aan        de hoofdas verder.
4. het beeld ontstaat daar waar de drie stralen elkaar kruisen.

Tekenen van beeld bij een positieve lens

phet.colorado.edu

Een lichtstraal door het optisch midden

Een lichtstraal evenwijdig aan de hoofdas en dan door brandpunt achter de lens

Een lichtstraal vanuit brandpunt dan achter de lens evenwijdig aan de hoofdas. 

Beeld construeren

Construeren

Met een bolle lens kun je een beeld maken van een voorwerp. 

Construeren

Veel gemaakte fout !!

Onthouden !

• Een positieve lens is een bolle lens. 
• Een negatieve lens is een holle lens. 
• De  lichtstralen uit een bolle lens komen bij elkaar in het brandpunt. 
• Het brandpunt geef je aan met de hoofdletter F. 
• De afstand van de lens tot het brandpunt is de brandpunts-afstand. 
• Hoe kleiner de brandpunts-afstand, hoe sterker de lens. 
• Een positieve lens heeft een convergerende werking ( naar elkaar toe). 
• Een negatieve lens heeft een divergerende werking (van elkaar af).

Aan de slag

Lezen en maken 5.3 in BOEK!

BLZ 36

Leerdoelen / Onderwerpen

• Ik weet uit welke onderdelen het oog bestaat en wat de functie is
• Ik kan uitleggen hoe het oog een beeld vormt
  
• Ik weet wat accommoderen is
• Ik weet wat het nabijheidspunt is
  
• Ik weet het verschil tussen bijziend en verziend en hoe je dit kunt verhelpen

Het oog

Functies:

• Hoornvlies + lens: breken lichtstalen van voorwerpen en zorgen samen voor scherp beeld.
• Netvlies: ontstaat het beeld van voorwerp op.
• Oogzenuw: stuurt beeld van netvlies naar hersenen
• Pupil: bepaalt hoeveel licht er binnen komt op netvlies
• Iris: spier die pupil groter en kleiner maakt. 
• Blinde Vlek: plek waar de oogzenuw uit het netvlies gaat. bevat geen lichtgevoelige cellen. 

Hoe ontstaat beeld:

• voorwerpen weerkaatsen licht, en dat licht  komt in het  oog 
• op netvlies ontstaat het beeld 
  

1. Het beeld is kleiner
2. het Beeld staat op zijn kop
3. Links en rechts van beeld zijn verwisseld. 

• Oogzenuw zorgt er voor dat je alles normaal ziet 

Scherpstellen oog

• ooglens is bolle lens
  

• ooglens kan van vorm veranderen

• Dichtbij een Bolle lens

• Veraf een minder bolle lens

• Scherpstellen van het oog is Accomoderen. 

• Nabijheidspunt is het punt waar je nog scherp kunt zien

Oogafwijking

Verziend: 

Je ziet alleen in de verte scherp. 

Oog is te kort. 

Beeld ontstaat achter netvlies. 

Corrigeerbaar met bolle lenzen (+) 

Bijziend: 

Je ziet alleen dichtbij scherp. 

Oog is te lang

Beeld ontstaat voor netvlies. 

Corrigeerbaar met Holle lenzen (-)