vwo erfelijkheid oefeningen voor toets

Erfelijkheid oefeningen voor toets

1 / 20
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 3

This lesson contains 20 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Erfelijkheid oefeningen voor toets

Een pas getrouwd stel is in verwachting van een kind. De man heeft een zeldzame stofwisselingsziekte en kan koolhydraten niet goed verteren. Deze ziekte is recessief. Zijn vrouw is toevallig ook drager van deze ziekte. Wat is de kans dat hun kind de ziekte ook krijgt? De ziekte is niet X-chromosomaal (autosomaal)

A

25

B

0

C

50

D

100

Tay-Sachs

Tay-Sachs is een niet X-chromosomale erfelijke ziekte die voorkomt bij mensen. Bij deze ziekte ontbreekt een enzym dat nodig is om bepaalde vetten in de hersenen af te breken. Hierdoor hopen vetten zich op in de zenuwcellen, waardoor deze beschadigd raken.Kinderen met Tay-Sachs ontwikkelen meestal ernstige symptomen in de eerste levensjaren. Voorbeelden van symptomen:

• Verminderde spierkracht en spiercontrole  • Achteruitgang van motorische vaardigheden zoals rollen, zitten of lopen

• Problemen met zicht en gehoor                         • Epileptische aanvallen

• Achteruitgang van cognitieve vaardigheden

Lucas is net geboren en heeft Tay-Sachs. Zijn ouders zijn gezond, maar sommige familieleden aan beide kanten hebben de ziekte gehad. De artsen adviseren dat ook andere gezinsleden zich laten testen op deze ziekte.

a) Leg uit of de ziekte Tay-Sachs door een recessief, dominant of intermediair allel veroorzaakt wordt?

b) De artsen in het ziekenhuis adviseren dat Emma, de zus van Lucas zich ook laat testen. Waarom zouden de artsen dit zeggen?

c) Wat is het meest waarschijnlijke genotype van de ouders van Lucas? Leg je antwoord uit.



antwoord

a) Leg uit of de ziekte Tay-Sachs door een recessief, dominant of intermediair allel veroorzaakt wordt?

recessief, omdat ouders gezond het het jongentje heeft de ziekte. Er wordt niet gesproken over lichte klachten bij dragers. 

b) De artsen in het ziekenhuis adviseren dat Emma, de zus van Lucas zich ook laat testen. Waarom zouden de artsen dit zeggen?

zij kan drager zijn. 

c) Wat is het meest waarschijnlijke genotype van de ouders van Lucas? Leg je antwoord uit.

heterozygoot, beide. Want gezond, maar wel veroorzaker van ziek kind. 

In de afbeelding hieronder zie je een familie waarbij veel doofheid voorkomt. 

a. Hoe kan het dat bij de eerste generaties geen doofheid is, maar vanaf generatie twee wel? (benoem de genotypes van 1,2,3,4)

Antwoord:

generatie 1 (persoon 1 t/m4) zijn heterzogygoot, want zij hebben hetzelfde fenotype, maar hebben kinderen met een ander fenotype. Dat betekent dat zij de dominante eigenschap hebben (niet doof zijn).

Zij zijn wel allemaal drager (ze hebben dus het rescessieve allel), want één van hun kinderen is wel doof. Dus heterozygoot resessief. 

jjj

ff


Allereerst ga je op zoek naar een opvallend  ouder en kind paar.  Ouders 5,6 zijn dus heterozygoot. Zij hebben dus de dominante eigenschap. (dus de witte eigenschap is dominant). 

Dat betekent dat alle zwarte vakjes dus homozygoot resessief (aa) 

Nummer 1 heeft dus als genotype (aa). Vader heeft in ieder geval (A?). Maar zoals je kunt zien heeft hij kind 4 gekregen. (aa) dus hij moet heterozygoot zijn, (Aa) 


Zaden

Bij een bepaalde plantensoort wordt de zaadkleur bepaald door één gen met twee allelen. Het dominante allel 𝐺.
G zorgt voor groene zaden, terwijl het recessieve allel 𝑔 voor gele zaden zorgt.


a) Een heterozygote plant met groene zaden wordt gekruist met een plant met gele zaden.

Er komen 60 zaden, hoeveel zaden zijn naar verwachting geel?



Antwoord

In de tekst staat dat er twee heterozygote ouderplanten zijn. (dus Gg), zij zijn groen. Op basis van deze uitspraak weet je dat het dominante gen groen is. 

Als je deze twee (Gg) kruist in een tabel, krijgt je dat 75% van de planten groen zullen zijn (50% heterozygoot). 

bloedgroepen

Een vader met bloedgroep A en een moeder met bloedgroep B krijgen een zoon met bloedgroep 0. Welk genotype hebben de ouders?



Bloedgroep A heeft als genotype IAIA of IAi

Bloedgroep B heeft als genotype IBIB of IBi

Bloedgroep 0 heeft als genotype ii


Beide ouders moeten het i allel hebben zodat deze kan worden doorgegeven aan het kind. Dus genotype ouders: vader IBi, genotype moeder IAi



Bloemkleur

Bij een bepaalde bloemsoort is de bloemkleur intermediair (roze). Als een rode bloem wordt gekruist met een witte bloem ontstaan roze nakomelingen. Deze nakomelingen (F1) worden onderling gekruist. Bereken hoeveel van de 32 nakomelingen er naar verwachting roze zullen zijn in de F2? (3p)

Antwoord

Antwoord

Slide tekst

De haarkleur bij ratten wordt bepaald door één gen. Men kruist een zwarte en een witte rat. Alle nakomelingen blijken zwart te zijn. Een van deze zwarte nakomelingen wordt gekruist met de witte ouder. Welke fenotypen verwacht je dan bij de nakomelingen van deze laatste kruising en in welke verhouding komen ze voor?

Bij mensen is het allel voor rechtshandigheid dominant over het allel voor linkshandigheid. Het is niet X-chromosomaal. Hoe groot is in de onderstaande stambomen de kans dat de persoon, aangeven met een vraagteken in de stamboom hierboven, een linkshandige dochter is?

kleurenblindheid

Lisa zit in de bovenbouw van de middelbare school. Tijdens de wiskundeles merkt ze dat ze sommige grafieken op het bord moeilijk kan lezen omdat de kleuren van de lijnen niet goed van elkaar te onderscheiden zijn. De docent vermoedt dat Lisa kleurenblind is en legt uit dat het allel voor deze vorm van kleurenblindheid bij mensen X-chromosomaal en recessief is.

Om Lisa bewust te maken van de overerving van deze aandoening, bespreekt de docent de volgende stellingen:


I Als een meisje kleurenblind is, moet haar vader kleurenblind zijn en haar moeder óf kleurenblind óf draagster.

II De kans dat een dochter uit een huwelijk tussen een draagster van kleurenblindheid en een kleurenblinde man kleurenblind is, is 50%.

III Jongens kunnen kleurenblindheid alleen van hun vader erven.


antwoord

I Als een meisje kleurenblind is, moet haar vader kleurenblind zijn en haar moeder óf kleurenblind óf draagster.

Een meisje heeft als genotype XaXa als ze kleurenblind is. Dat betekent dat vader kleurenblind is (XaY) en moeder (XaXa) ook kleurenblind is aangezien de eigenschap recessief is.

II De kans dat een dochter uit een huwelijk tussen een draagster van kleurenblindheid en een kleurenblinde man kleurenblind is, is 50%. Ja.

III Jongens kunnen kleurenblindheid alleen van hun vader erven. Nee, want jongens erven het Y chromosoom van hun vader en de kleurenblindheid ligt op de X.

hemofilie

Sofie is een leerling die merkt dat ze sneller blauwe plekken krijgt dan haar klasgenoten en dat kleine wondjes langer bloeden. Haar arts vertelt haar dat haar opa hemofilie heeft, een erfelijke ziekte die X-chromosomaal en recessief wordt overgeërfd. Samen met haar familie wordt een stamboom gemaakt van haar familie.


a) Leg uit of zwart of wit de kleur is die past bij het fenotype met hemofilie. Gebruik in je uitleg de relevante nummers van de personen uit de afbeelding.(2p, T2) b) Bereken de kans dat het volgende kind van ouders 3 en 4 hemofilie heeft