Propaganda: Van Hitler tot TikTok

• New lesson editor
• Communicatiewetenschappen
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 3

Propaganda: Van Hitler tot TikTok

3MOTA
Communicatiewetenschappen

J. Van der Sypt

2025-2026

Wat weet jij al over (politieke) beïnvloeding op sociale media?

Trigger-vragen voor de klas:

1. Over de 'For You' Page: "Heb je wel eens gemerkt dat als je één politiek filmpje afkijkt, je feed de volgende dag vol staat met precies dezelfde partij of mening? Hoe voelt dat: handig of eng?"

2. Over de 'Gewone Man': "Heb je politici op TikTok wel eens dingen zien doen die niets met politiek te maken hebben? Bijvoorbeeld koken, sporten of over hun hond praten? Waarom zouden ze dat doen?"

3. Over Advertenties: "Wie van jullie heeft de afgelopen week een gesponsorde post gezien van een politieke partij? Was die post positief over henzelf, of juist negatief over een andere partij?"

4. Over de Filterbubbel: "Denken jullie dat je klasgenoot die een heel andere mening heeft, dezelfde filmpjes te zien krijgt als jij? Of zitten jullie in een compleet andere wereld op je telefoon?"

5. Over Emotie: "Welke emotie voel je het vaakst als je door politieke posts scrolt: Ben je vaker boos, bang, of juist enthousiast? Welke van die drie zorgt ervoor dat je sneller op de 'like'-knop drukt?"

6. De 'Hitler-test': "Stel je voor dat Hitler nu zou leven. Zou hij een TikTok-account hebben? En wat voor soort filmpjes zou hij dan posten om populair te worden bij jongeren?"

Lesdoel: herken propaganda anno nu

Aan het einde van deze les kun je propaganda herkennen en uitleggen hoe oude en nieuwe technieken je denken sturen—van nazi-Duitsland tot je eigen Instagram-feed.

Poll: Hoe (on)beïnvloedbaar ben jij?

Denk jij dat je dagelijks wordt beïnvloed op sociale media? Reageer: Ja / Nee / Geen idee.

Wat is propaganda? De 3 V's

Propaganda = doelbewuste beïnvloeding via communicatie.

De 3 V’s:

Versimpeling (simpel verhaal),

Vreemdelinghaat/Groepsgevoel (wij vs. zij),

Viraal (veelvuldige herhaling).

Wat is propaganda? De 3 V's

1. Definitie: Propaganda is het doelgericht verspreiden van (vaak eenzijdige) informatie om de publieke opinie te beïnvloeden.

2. De 3 V’s van Propaganda:

   • Versimpeling: Complexe problemen reduceren tot één schuldige of één oplossing.

   • Vreemdelinghaat/Groepsgevoel: Wij vs. Zij (Het 'Gezonde Verstand' vs. 'De Elite', of vroeger: 'Het Arische Ras' vs. 'De Anderen').

   • Viraal/Herhaling: De kracht van de herhaling (vroeger de radio/volksontvanger, nu het algoritme).

3. De Mythe: "Propaganda is alleen voor dictators." * Correctie: Democratische partijen gebruiken dezelfde technieken (framing, emotionalisering), maar binnen een systeem van vrije pers.

Wat is propaganda? De 3 V's

Case: Personalisering door de tijd

Hitler als 'vader van het volk' vs. politici op sneakers of met hond. Open vraag: Waarom denk je dat politici zichzelf zo menselijk mogelijk presenteren?

Case: Personalisering door de tijd

De "Gewone Man" & Branding (Vooruit/Conner Rousseau)

In de jaren '30 zette de NSDAP Hitler neer als de "vader van het volk" (simpele kleding, tussen het volk). Vandaag zien we een moderne vorm van personalisering.

• Het Voorbeeld: De Instagram/TikTok-strategie van Conner Rousseau. Hij postte niet enkel over politiek, maar over zijn sneakers, zijn vakanties en zijn konijn.

• De Techniek: Relatability (herkenbaarheid). Door een "lifestyle" te verkopen, wordt de politieke boodschap onbewust mee geconsumeerd.

• De Link met Hitler: Hitler was de eerste politicus die zijn privéleven (met zijn hond Blondi, wandelingen in de bergen) doelbewust liet fotograferen om de "harde dictator" een menselijk gezicht te geven.

Case: Angst & framing

Hoe kleur, muziek en beelden emoties sturen. Nazi-posters brachten angst in beeld. Wat valt je op aan de gebruikte kleuren?

Case: Angst & framing

Angst & Framing (Trump)

Propaganda werkt het best als het inspeelt op een bestaand gevoel van onveiligheid of onrecht.

• Het Voorbeeld: Facebook-advertenties van Vlaams Belang of N-VA over veiligheid (bijv. "Kies voor zekerheid op straat"). Deze advertenties gebruiken vaak donkere kleuren, korrelige beelden van incidenten en grote rode letters.

• De Techniek: Fear Mongering (angst zaaien) en Framing. Je presenteert de werkelijkheid alsof er maar één groot probleem is (bijv. migratie of belastingen) dat alle andere problemen overschaduwt.

• De Link met Hitler: De nazi's gebruikten de economische crisis van de jaren '20 om één zondebok aan te wijzen. De techniek is hetzelfde: versimpel de vijand en vergroot de angst.

Case: Het Algoritme als de "Moderne Volksempfänger"

Het algoritme is als de radio van nu: je hoort vooral wat je al denkt.

Meerkeuzevraag: "Wat doet een algoritme op sociale media vooral?

a) Toevallige berichten tonen

b) Je eigen mening versterken

c) Informatie door elkaar schudden"

Case: Het Algoritme als de "Moderne Volksempfänger"

Vroeger had je de radio (Volksempfänger) die maar één zender kon ontvangen. Nu hebben we het algoritme dat ons maar één soort boodschap geeft.

• Het Voorbeeld: De "For You"-page op TikTok. Als een leerling één video van een politicus volledig uitkijkt, krijgt hij er morgen tien.

• De Techniek: Echo Chambers (echoputten). Je hoort alleen nog maar je eigen gelijk. Politici gebruiken micro-targeting: ze sturen verschillende boodschappen naar verschillende mensen (bijv. een video over klimaat naar een student, een video over pensioenen naar een 60-plusser).

• De Link met Hitler: Goebbels (minister van propaganda) zorgde dat de radio's goedkoop waren zodat iedereen dezelfde boodschap hoorde. Vandaag is de content gratis, maar betaal je met je data, waardoor de propaganda precies op maat van jouw frustraties wordt gemaakt.

Wat is propaganda? De 3 V's

Wat is propaganda? De 3 V's

Vreemdelingenhaat

Viraal

Versimpeling

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.

Opdracht: afbeelding analyseren

Wrap-up: van Hitler tot TikTok

Propaganda draait altijd om versimpeling, groepsgevoel en herhaling—toen en nu.

Zet nu jouw kennis in op Padlet: analyseer een gekozen afbeelding met de 3 V’s.