Sfeer, genre en thema
Sfeer, genre en thema
Open met het idee dat leerlingen na het lezen of kijken meer kunnen zeggen dan alleen 'waar het over gaat'. Deze les helpt om verhalen preciezer te beschrijven.
Leerdoel
Ik kan in een verhaal de sfeer, het genre en het thema herkennen en benoemen.
This item has no instructions
Welke woorden horen volgens jou bij een verhaal?
Gebruik de antwoorden als startpunt. Vraag daarna welke woorden passen bij gevoel, soort verhaal of boodschap.
Genre: soort verhaal
Het genre is het soort verhaal.
Het is de categorie waar een boek of film bij hoort.
Je kunt jezelf afvragen: In welk vakje past dit verhaal?
Benadruk dat genre gaat over de soort verhaal, niet over het gevoel of de boodschap.
Voorbeelden van genres
Bekende genres zijn:
thriller
detective
horror
fantasy
romantiek
Er zijn nog veel meer genres.
Noem eventueel dat één verhaal soms kenmerken van meer dan één genre kan hebben, maar houd de focus op herkennen van de hoofdcategorie.
Zo herken je het genre
Let op wat voor verhaal je leest of ziet:
Gaat het om spanning en gevaar?
Moet er een misdaad worden opgelost?
Gebeurt er iets magisch of onwerkelijks?
Staat liefde centraal?
Zo ontdek je bij welk genre het verhaal past.
Koppel de punten kort terug aan voorbeelden: misdaad = detective, magisch = fantasy, liefde centraal = romantiek.
Genre is niet hetzelfde als sfeer
Genre zegt wat voor soort verhaal het is.
Sfeer zegt welk gevoel het verhaal oproept.
Een thriller is een genre. Spannend is een sfeer.
Dit onderscheid is belangrijk, omdat leerlingen deze begrippen vaak door elkaar halen.
Wat bedoelen we met genre?
het gevoel
de boodschap
de soort
de plek
Controleert het basisverschil tussen genre, sfeer en thema.
Vul de juiste woorden in
Het genre is het soort verhaal. Een verhaal met iets magisch past vaak bij fantasy. Een thriller is een genre en niet een gevoel.
Laat leerlingen letten op het verschil tussen soort verhaal en gevoel.
Sfeer: het gevoel van het verhaal
De sfeer is het gevoel dat een verhaal bij jou oproept.
Het gaat om de stemming in het verhaal.
Een sfeer kan bijvoorbeeld spannend, grappig, zielig of romantisch zijn.
This item has no instructions
Waardoor ontstaat sfeer?
De schrijver maakt sfeer met:
woorden
de plek
wat er gebeurt
details in het verhaal
Leg uit dat losse details samen een gevoel oproepen. Niet één woord, maar het totaal maakt de sfeer.
Details maken de sfeer
Voorbeelden van details zijn:
een donker bos
stormachtig weer
rare geluiden
harde muziek
Deze details kunnen een verhaal eng of spannend maken.
Gebruik het voorbeeld uit de instructie: in een donker bos met rare geluiden wordt de sfeer eng.
Sfeer herken je aan het gevoel
Vraag jezelf af:
Hoe voel ik mij bij dit verhaal?
Voel je spanning, verdriet, humor of romantiek? Dan ben je bezig met de sfeer.
Maak duidelijk dat sfeer gaat over het effect van het verhaal op de lezer of kijker.
Waardoor kan sfeer ontstaan in een verhaal?
woorden en details
alleen het genre
alleen de titel
de bladzijde
De juiste keuze sluit aan bij de uitleg over woorden, plek, gebeurtenissen en details.
Welke sfeer past het best bij een donker bos en rare geluiden?
eng
grappig
romantisch
vrolijk
This item has no instructions
Thema: waar het echt over gaat
Het thema is het belangrijkste onderwerp of de boodschap van een verhaal.
Het antwoord geeft op de vraag:
Waar gaat het verhaal écht over?
Benadruk dat thema dieper gaat dan alleen de gebeurtenissen in het verhaal.
Voorbeelden van thema's
Voorbeelden van thema's zijn:
vriendschap
eenzaamheid
gerechtigheid
Dit zijn onderwerpen die een verhaal betekenis geven.
Noem kort dat thema's vaak in veel verschillende verhalen terugkomen.
Wat zegt het verhaal over dat onderwerp?
Bij een thema kijk je niet alleen naar het onderwerp.
Je kijkt vooral naar wat het verhaal daarover laat zien of zegt.
Daarom gaat thema over de diepere betekenis.
Dit is het kernverschil tussen onderwerp en thema. Laat dit rustig landen voordat je het voorbeeld geeft.
Onderwerp en thema verschillen
Een onderwerp kan bijvoorbeeld liefde zijn.
Het thema is dan wat het verhaal over liefde zegt.
Voorbeeld: Liefde overwint alles.
Gebruik dit voorbeeld om te laten zien dat een thema vaak klinkt als een grotere gedachte of boodschap.
Wat is een thema?
de hoofdpersoon
de diepere betekenis
de plaats
de tijd
Distractors zijn verhaalelementen die leerlingen soms verwarren met thema.
Vul de juiste woorden in
Het thema is waar een verhaal echt over gaat. Vriendschap kan een thema zijn. liefde kan een onderwerp zijn, maar het thema is wat het verhaal daarover zegt.
Benadruk vooral het verschil tussen onderwerp en thema.
Begrippenlijst
genre - de soort of categorie van een verhaal
categorie - een vakje waarin iets past
sfeer - het gevoel of de stemming van een verhaal
stemming - het gevoel dat in een verhaal hangt
thema - het belangrijkste onderwerp of de boodschap van een verhaal
onderwerp - waar een verhaal over gaat
details - kleine beschrijvingen die helpen om sfeer te maken
This item has no instructions
Opdracht 1: De filmtrailer
Bekijk de filmtrailer van de films Hart Beat en De Oost in de Classroom.
Vul daarna beide schema’s in op het werkblad.
Deze samenvatting sluit de centrale vraag af: je kunt nu drie verschillende dingen over een verhaal benoemen.
Opdracht 2: Buiten adem
Bekijk nogmaals de tekst buiten adem van les 2.
Vul daarna het schema in voor deze tekst.
Deze samenvatting sluit de centrale vraag af: je kunt nu drie verschillende dingen over een verhaal benoemen.
Wat heb je geleerd?
Sfeer - het gevoel van het verhaal.
Genre - het soort verhaal.
Thema - waar het verhaal écht over gaat.
Deze samenvatting sluit de centrale vraag af: je kunt nu drie verschillende dingen over een verhaal benoemen.