Niet alleen! - Een les over pesten & groepsdruk

• Mentorles
• Burgerschap
• Basisschool
• Groep 7,8

Introduction

Deze les gaat over pesten en groepsdruk. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op online en offline pesten, groepsdruk en grenzen. Wij adviseren deze les voor groep 7/8 van het PO.

Instructions

Voorbereiding

Lesinstructie

De lesinstructie kun je downloaden bij instructies en staan uitgeschreven per slide in de les. Deze vertelt je precies wat je moet doen en geeft suggesties voor vervolgvragen en bied ruimte of te differentiëren.

Benodigdheden 

• Digibord met wifi
• Download het werkblad en print die uit voor de leerlingen

Instructions

1. Algemene Sterrenstof instructie.pdf

2. Lesinstructies - Niet alleen!.pdf

Worksheets

3. Werkblad - Niet alleen!.pdf

Vertel de leerlingen dat deze les gaat over pesten en groepsdruk. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op verschillende onderwerpen die te maken hebben met dit thema zoals online en offline pesten, groepsdruk en grenzen. 

Tip: maak kort een aantal afspraken met elkaar voor als jullie met elkaar in gesprek gaan over dit onderwerp (luisteren, respect hebben, niet uitlachen, elkaar laten uitpraten, etc.). 

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Klassikale vraag 

Maak samen met de klas een woordweb om het woord pesten heen. Laat de leerlingen hun eerste gedachten en associaties delen. Er zijn bij deze opdracht geen goede of foute antwoorden. 

Bespreek in tweetallen drie verschillen

Laat de leerlingen in tweetallen drie verschillen bedenken tussen plagen en pesten. Bespreek de antwoorden daarna klassikaal. 

Vervolgvragen:

• Waarom plagen of pesten mensen?
• Heb jij weleens om een grap gelachen die je eigenlijk niet leuk vond? Waarom deed je dat? 
• Vind jij het makkelijk of moeilijk om te zeggen dat je een grap niet leuk vindt?
• Waarom kan het moeilijk zijn om te zeggen dat je iets niet leuk vindt?

Bespreek klassikaal 

Bespreek samen met de leerlingen wat zij denken dat groepsdruk betekent en of dit een rol speelt bij plagen of pesten. Check of de leerlingen begrijpen wat groepsdruk is. 

Vervolgvragen:

• Waarom doen mensen soms mee met plagen of pesten, terwijl ze weten dat het niet goed is?
• Kun je groepsdruk voelen zonder dat iemand letterlijk zegt dat je mee moet doen?
• Kan groepsdruk ook positief zijn?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Bespreek klassikaal 

Vraag aan de leerlingen hoe de mensen in de video zich voelden toen ze gepest werden. 

Vervolgvragen:

• Hoe gingen ze met het pesten om? 
• Nam iemand het voor hen op? 
• Kun je op latere leeftijd nog last hebben van een pestverleden? Op welke manier? 

Schrijf op voor jezelf

Laat de leerlingen voor zichzelf opschrijven of ze zich weleens anders hebben gevoeld dan de rest en op welke momenten dat gebeurt. Bespreek daarna klassikaal. Let op: dit kan kwetsbaar zijn, dus laat de leerling het alleen delen als diegene dat zelf wil.

Vervolgvragen:

• Zonder te vertellen wat je zelf hebt opgeschreven: wie vond het herkenbaar wat Vincent vertelde? 
• Waarom kan iemand zich anders voelen dan anderen? 
• Wat zou je tegen de jongere Vincent willen zeggen? 
• Kan het ook krachtig zijn om anders te zijn dan de meeste mensen? Waarom?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Bedenk in groepjes van vier drie manieren

Laat de leerlingen in groepjes van vier drie manieren bespreken waarop zij iemand kunnen helpen die wordt gepest.

Suggesties:

• Uitspreken naar de pester dat het gedrag moet stoppen. 
• De juf, meester of een andere volwassene om hulp vragen. 
• Er voor de gepeste persoon zijn door met diegene te praten of iets leuks te gaan doen.
• Online pestgedrag niet liken, delen of doorsturen.

Differentiatie: 

Laat de leerlingen nadenken over wat zij kunnen doen:

• Tijdens het pesten.
• Direct na het pesten. 
• Op een later moment. 

Klassikale opdracht  

Leg uit dat de leerlingen naar een aantal situaties gaan kijken. Na elke situatie geven zij aan of zij het gedrag wel of niet oké vinden:

• Duim omhoog: ik vind het gedrag oké.
• Duim omlaag: ik vind het gedrag niet oké.
• Duim opzij: ik twijfel of weet het nog niet.

Vraag na iedere keuze een aantal leerlingen om hun antwoord uit te leggen. Het doel is om open en eerlijk met elkaar in gesprek te gaan. Luister als leerkracht goed naar de antwoorden, oordeel niet direct en stel verdiepende vragen. Ook wanneer een leerling een stoer, hard of ongevoelig antwoord geeft, is het belangrijk om niet te oordelen en te vragen waarom de leerling dat vindt. Benadruk dat leerlingen van mening mogen verschillen, maar respectvol op elkaar moeten reageren.

Wel oké of niet oké 

Vervolgvragen:

• Mag je zonder toestemming een sticker of afbeelding van iemand maken en doorsturen?
• Hoe denk je dat de persoon op de sticker zich voelt?
• Komt het maken en doorsturen van stickers weleens voor in de klas? Bespreek dit zonder namen te noemen.
• Kunnen we met z’n allen een afspraak maken over het maken van stickers? 

Suggestie:

Laat de leerlingen met elkaar afspreken dat ze altijd eerst toestemming vragen voordat ze een sticker van een klasgenoot maken. Maak het extra concreet door ook de afspraak te maken dat ze vragen naar wíé de sticker doorgestuurd mag worden (bijvoorbeeld: alleen in de klassenapp of alleen naar je beste vriend).

Wel oké of niet oké 

Vervolgvragen:

• Is dit plagen of pesten? Waarom? 
• Hoe zou het meisje zich kunnen voelen?
• Wat vind je van het gedrag van de jongens?  
• Wat hadden de jongens anders kunnen doen? 
• Heeft iemand dit ooit zien gebeuren in het echt of heb je dit ooit zelf meegemaakt? Hoe was dit voor je? 

Wel oké of niet oké

Vervolgvragen:

• Is dit plagen of pesten? Waarom? 
• Vond de jongen het wel of niet leuk dat zijn pet werd afgepakt? Waaraan kon je dat zien? 
• Mag je zomaar aan de spullen van een ander zitten? 
• Wanneer is het oké om iets van een klasgenoot te pakken, en wanneer niet? Suggestie: vraag eerst altijd om toestemming. 

Wel oké of niet oké

Vervolgvragen:

• Hoe voelde het meisje rechts zich? 
• Wat deed het meisje dat links zat? 
• Was haar reactie helpend? Waarom wel of niet? 
• Wat had iemand in deze situatie kunnen doen om te helpen?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Klassikale vraag

Bespreek klassikaal of snitchen en om hulp vragen hetzelfde is. Leg zo nodig uit:

• Bij snitchen of klikken probeer je iemand vaak bewust in de problemen te brengen.
• Bij hulp vragen probeer je ervoor te zorgen dat iemand veilig is of dat vervelend gedrag stopt.

Vervolgvragen:

• Waarom noemen pesters iemand die hulp haalt soms een snitch?
• Wat kan er gebeuren als niemand om hulp vraagt? 
• Wanneer is het belangrijk om altijd een volwassene in te schakelen?

Bespreek klassikaal

Bespreek samen of meelopen volgens de leerlingen hetzelfde is als pesten. Vraag de leerlingen hun mening uit te leggen.

Vervolgvragen:

• Wat doen meelopers precies? 
• Waarom lopen mensen mee? Speelt groepsdruk hierin een rol? 
• Wat vind jij van het gedrag van meelopers? 
• Wat doet het met de gepeste persoon wanneer anderen meelachen of toekijken?
• Zou een pester eerder stoppen als niemand meedoet of meelacht? Waarom?

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Schrijf voor jezelf op 

Laat de leerlingen voor zichzelf opschrijven waarom het lastig kan zijn om stop te zeggen als je wordt gepest.

Suggesties:

• Je bent bang dat het pesten erger wordt. 
• Je bent bang dat je buitengesloten wordt.
• Je bent bang dat anderen je uitlachen.
• Je bevriest en krijgt op dat moment geen woorden uit je mond.

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Klassikale vraag 

Bespreek klassikaal hoe een veilige klas eruitziet. Schrijf dit op het bord. 

Suggesties:

• Een klas waarin iedereen zichzelf kan zijn. 
• Een klas waarin er naar elkaar wordt geluisterd. 
• Een klas waarin we elkaar helpen en voor elkaar opkomen.

Bedenk in groepjes van 4 

Laat de leerlingen in groepjes van 4, 5 gouden regels bedenken voor een veilige klas. Bespreek de regels daarna klassikaal. 

Suggesties:

• We luisteren met aandacht naar elkaar. 
• We komen voor elkaar op. 
• Iedereen hoort erbij. 
• We laten elkaar uitpraten. 

Klassikale vraag

De leerkracht schrijft de 5 belangrijkste/meest voorkomende gouden regels op een groot A2 papier. 

Bekijk de video waarin de jongerenexperts in gesprek gaan met elkaar.

Klassikale opdracht

Pak het A2-papier met de vijf gouden regels erbij en lees de regels samen nog één keer door. Vraag of alle leerlingen begrijpen wat de regels betekenen en bespreek eventuele vragen of twijfels.

Maak daarna samen de afspraak dat iedereen zich inzet om deze regels na te leven en zo bijdraagt aan een veilige klas.

Laat alle leerlingen het A2-papier ondertekenen met hun naam, handtekening of een kleine tekening. Hang het papier zichtbaar op in de klas, zodat de klas elkaar aan de afspraken kan blijven herinneren.

Dit is een inspirerende quote om de les mee af te sluiten. Lees deze hardop voor in de klas.

• Leerkracht
• Iemand die je vertrouwt (ouders/verzorgers, vrienden, familie) 
• Offlimits
• Veiliginternetten.nl
• Kindertelefoon: 0800-0432

Vertel dat dit het einde van de les is en vraag of de leerlingen nog vragen hebben. Controleer kort hoe de leerlingen de les afsluiten.

Vraag bijvoorbeeld:

• Hoe voel je je na deze les?
• Is er nog iets wat je niet begrijpt?
• Wil iemand na de les nog even apart praten?

Herinner de leerlingen eraan dat zij na de les bij de leerkracht terechtkunnen wanneer de les iets bij hen heeft losgemaakt.

Dankjewel voor het volgen!