1V - 4.2 De bouw van botten

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 1

4.2 - De bouw van botten

Vandaag

1. Herhalen 4.1

2. Uitleg 4.2 (incl. video)

3. Leerdoelen check 4.2

4. Huiswerkoprachten

5. Video: vingers knakken?

Herhaling 4.1

Welke vier functies heeft het skelet?

• (1) Stevigheid, (2) Vorm, (3) Bewegen en (4) Bescherming

Waar zit de schedel aan verbonden?

• De wervelkolom

Aan welke rugwervels zitten de ribben vast?

• De borstwervels

4.2 - de bouw van botten

De bouw van botten

Leerdoelen:

• Je kan de bouw van botweefsel en van kraakbeenweefsel beschrijven

• Je kan beschrijven hoe de samenstelling van botten verandert tijdens het leven

Soorten botten

1. Pijpbeenderen

2. Platte beenderen

In pijpbeenderen, zoals het dijbeen, bevindt zich een mergholte (zie afbeelding 1). In de mergholte slaat het lichaam vet op. Omdat vet wat gelig is, noem je dit geel beenmerg. In de koppen van een pijpbeen zit geen mergholte. Hier is het bot sponsachtig. Tussen het botweefsel bevinden zich kleine holten. In deze holten zit rood beenmerg. In rood beenmerg worden nieuwe bloedcellen gevormd. Daardoor is dit weefsel rood van kleur. Ook in platte beenderen, zoals het heupbeen en het schouderblad, zit rood beenmerg.

De bouw van botten

Botten bestaan uit kalkzouten en collageen (lijmstof)

• Kalkzouten geven stevigheid

• Collageen (lijmstoffen) zorgt voor de buigbaarheid
  

Hierdoor zijn ze stevig maar breken ze niet snel

De bouw van botten

• Kraakbeenweefsel . Tussen de cellen zit tussencelstof. 
  

•  Tussencelstof bestaat vooral uit collageen (lijmstof)

De bouw van botten

Botweefsel: cellen in kringen om kanaaltjes met bloedvaatjes 

Botweefsel: tussencelstof bestaat vooral uit kalkzouten

De bouw van botten

Verandering in botweefsel. Wat valt op bij baby's?

• Flexibel: skelet bestaat vooral uit kraakbeenweefsel
  

• Als je ouder wordt, verandert dit in botweefsel, doordat er meer kalkzouten en minder lijmstof in de botten zit

Fontanellen

De schedelbeenderen
bij baby's zitten nog 

niet vast

De bouw van botten

Leerdoelen:

• Je kan de bouw van botweefsel en van kraakbeenweefsel beschrijven

• Je kan beschrijven hoe de samenstelling van botten verandert tijdens het leven

Wat zorgt voor de stevigheid van botten?

A

Kalkzout in de botcellen

B

Kalkzout in de tussencelstof

C

Lijmstof in de botcellen

D

Lijmstof in de tussencelstof

Hoe heet de ruimte tussen de naadverbinding van een baby?

A

schedelverbinding

B

fontanel

C

babynaad

D

naadverbinding

Botten bestaan uit kalk en lijmstof. Lijmstof zorgt voor stevigheid.

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Bij de geboorte maakt een baby-giraf een val van soms wel meer dan twee meter. Hierbij loopt de baby-giraf meestal geen blessure of andere verwonding op. Waardoor komt dat?

A

Door de samenstelling van de botten van de baby-giraffe (veel lijmstof)

B

Door de verbindingen tussen botten van de baby-giraffe.

C

Door de vorm van de botten van de baby-giraffe.

D

Door het aantal botten van de baby-giraffe.

Het percentage kalkzouten en het percentage collageen in botweefsel veranderen tijdens het leven. In welk van de diagrammen hiernaast wordt dit het beste weergegeven?

A

Diagram 1

B

Diagram 2

C

Diagram 3

D

Diagram 4

Huiswerk
p. 17

BS 4.2, maken opdracht: 1, t/m 3 + 5 t/m 8.

Klaar? Kijk na en laat het gemaakte werk aftekenen.