Casus 1 - Malabsorptie
Casus 1 - Malabsorptie
Items in this lesson
Casus 1 - Malabsorptie
Inhoudsopgave
Observatie
Biochemie
Anatomie
Oorzaak
Behandeling
Referentielijst
Observatie
Vrouw van 70 jaar
Diarree sinds 1 jaar, 4–10x per dag, brijige, vettige, geelachtige ontlasting die blijft plakken in de WC.
Stinkende flatus, opgeblazen gevoel, buikkrampen.
Gewichtsverlies: 8 kg in 1 jaar.
Snel blauwe plekken.
Ontlastingsonderzoek: malabsorptie van vetten en eiwitten.
In welk orgaan zit het probleem?
De pancreas
De pancreas produceert o.a. enzymen:
Amylase → breekt koolhydraten af.
Lipase → breekt vetten af.
Trypsine, chymotrypsine → breken eiwitten af.
Bij pancreasinsufficiëntie komen deze enzymen niet goed in de darm → vetten, eiwitten en koolhydraten worden niet goed verteerd → vetdiarree en gewichtsverlies.
(Gezondheid en wetenschap, n.d.)
(Webteam, 2023)
De pancreas is een ___ gelegen orgaan.
intraperitoneaal
subperitoneaal
retroperitoneaal
extraperitoneaal
Stukje anatomie
De pancreas ligt retroperitoneaal, achter de maag. ✅
De ductus pancreaticus (alvleesklierbuis) mondt samen met de ductus choledochus (galbuis) uit in de papil van Vater in het duodenum.
Waarom is het van belang om dit te weten?
De functie:
In de papil van Vater komt gal tegelijk met pancreasenzymen het duodenum binnen.
De sfincter van Oddi regelt dit: hij opent wanneer er voedsel in het duodenum komt.
Zonder deze gecoördineerde uitstroom zou vertering niet efficiënt verlopen
(Living With Hope, 2025)
(“Galsfincterstoornissen: Een Overzicht Van Oorzaken, Symptomen, Diagnose, Behandeling En Onderzoek,” n.d.)
Waarom is het van belang om dit te weten?
Pathalogisch belang:
Omdat beide buizen samenkomen in één uitmonding, kan een obstructie op één plek invloed hebben op twee organen
Aan wat voor obstructies denken jullie (kort)?
NORMAAL:
De exocriene pancreas bestaat uit acinuscellen:
Acinuscellen produceren inactieve verteringsenzymen
De cellen in de afvoerkanalen produceren bicarbonaat (HCO3-)
neutraliseert maagzuur, zodat enzymen optimaal werken in pH 7–8
WAT ER MIS GAAT:
Door schade aan de cellen:
Minder of geen enzymproductie.
Verlaagde pH (door minder bicarbonaat) → enzymen die niet goed functioneren → maldigestie: voeding wordt niet afgebroken tot opneembare moleculen.
(Orphanet: Acinuscelcarcinoom Van Pancreas, n.d.)
Waarom produceren acinuscellen inactieve verteringsenzymen?
Waarom produceren acinuscellen inactieve verteringsenzymen?
De enzymen die de pancreas maakt zijn sterk afbrekend → ze kunnen eiwitten verteren.
En waar is de pancreas zelf van gemaakt?
→ Eiwitten!
(Webteam, 2023)
Eiwitvertering bij mevrouw
Normaal maakt de pancreas enzymen (trypsine, chymotrypsine) die eiwitten afbreken tot aminozuren.
Bij mevrouw werkt de pancreas onvoldoende → te weinig proteasen.
Eiwitten blijven onverteerd in de darm → bacteriën breken ze af → gasvorming en stinkende flatus.
Door de slechte opname van aminozuren krijgt ze spierafbraak en ondervoeding.
Vetten – lipase tekort
Triglyceriden blijven intact → te groot om opgenomen te worden.
Galzouten kunnen ze niet goed emulgeren → vetten blijven in de darmen.
Gevolg:
Steatorroe: vettige, plakkende ontlasting.
Vetverlies = energietekort → gewichtsverlies.
Vetoplosbare vitamines (A, D, E, K) worden niet opgenomen.
Welke vitamine maakt stollingsfactoren aan?
A
K
E
D
Vit. K en blauwe plekken
Een tekort aan vitamine K → minder stollingsfactoren.
Bij een kleine stoot of kneuzing beschadigen kleine bloedvaatjes (capillairen) onder de huid.
Normaal snel gestopt door stollingsfactoren in het bloed → ze zorgen dat er een bloedprop ontstaat die het lek afsluit.
Te weinig stollingsfactoren aanwezig zijn → trage bloedstolling
Er lekt meer bloed uit de haarvaatjes in het weefsel.
Dat bloed blijft onder de huid liggen → zichtbaar als een blauwe plek (hematoom).
(Stoevelaar, 2023)
Onderzoeken
Symptomen van mw. passen goed bij exocriene pancreasinsufficiëntie (EPI)
Fecesonderzoek:
Verhoogd vetgehalte in de ontlasting (steatorroe).
Fecale elastase-1 ↓ → enzym uit de pancreas; lage waarde = verminderde pancreasfunctie.
Bloedonderzoek:
Tekorten aan vetoplosbare vitamines (A, D, E, K).
Eventueel INR-waarde↑ = stolling traag
Waardoor de klachten?
Mogelijke oorzaken:
Chronische ontsteking (chronische pancreatitis)
Afsluiting van de afvoerbuis (ductus pancreaticus) door een galsteen of tumor
Cystische fibrose (CF) → bij jonge patiënten
Operatie of trauma aan de pancreas
Wat denken jullie?
Behandeling
Gevolgen zijn hetzelfde bij elke ziektebeeld.
1. Enzymtekort aanvullen
➡️ Pancreasenzym-suppletie (Creon®)
Bevat enzymen (lipase, amylase, proteasen)
Innemen bij iedere maaltijd
Helpt vetten en eiwitten beter verteren → minder vettige ontlasting
(Apotheek.nl, n.d.)
Behandeling
Gevolgen zijn hetzelfde bij elke ziektebeeld.
2. Tekort aan vetoplosbare vitamines aanvullen
➡️ Vitamine A, D, E en K
Vooral vitamine K voor een betere bloedstolling
Behandeling
Gevolgen zijn hetzelfde bij elke ziektebeeld.
3. Zuur neutraliseren
➡️ Maagzuurremmer (PPI)
Zorgt dat het duodenum minder zuur is
Enzymcapsules werken daardoor beter
Behandeling
Gevolgen zijn hetzelfde bij elke ziektebeeld.
4. Voedingsadvies (diëtist)
➡️ Eetpatroon aanpassen
Kleine, regelmatige maaltijden
Vetten niet vermijden, maar verdelen over de dag
Referentielijst
Apotheek.nl. (n.d.). https://www.apotheek.nl/medicijnen/pancreasenzymen?product=pantriozyme
Galsfincterstoornissen: een overzicht van oorzaken, symptomen, diagnose, behandeling en onderzoek. (n.d.). dokter.nl. https://www.dokter.nl/wp-content/uploads/2025/01/Galblaassfincterstoornissen-voorheen-sfincter-van-Oddi-disf-3.pdf
Gezondheid en wetenschap. (n.d.). Pancreasinsufficiëntie · Gezondheid en wetenschap. gezondheidenwetenschap.be. https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/pancreasinsufficientie
Living With Hope. (2025, October 28). Papil van Vaterkanker. https://livingwithhope.nl/over-alvleesklierkanker/andere-tumoren-in-en-nabij-de-alvleesklier/papil-van-vaterkanker/
Oorzaken en symptomen van een vitamine K tekort | IVG. (2023, June 7). IVG Info. https://www.ivg-info.nl/voedingssupplementen/vitamines/vitamine-k/vitamine-k-tekort/
Orphanet: Acinuscelcarcinoom van pancreas. (n.d.). https://www.orpha.net/nl/disease/detail/424046
Stoevelaar, H. (2023, November 15). Vitamine K - de Nationale Trombose Dienst. De Nationale Trombose Dienst. https://denationaletrombosedienst.nl/client/vitamine-k/
Webteam, M. (2023, November 15). Enzymen. Alvleeskliervereniging - Sterk & Betrokken. https://alvleeskliervereniging.nl/over-de-alvleesklier/medicatie-behandeling/enzymen/?gad_source=1&gad_campaignid=19695428111&gbraid=0AAAAADcZDHgLMw0SNWJo8l089boZyUTr8&gclid=CjwKCAiAoNbIBhB5EiwAZFbYGDFL6ZX27HymqiiCv9qWDRFdvNHUmZPK_z4JG9YrgAnmmHYO-mpWZBoCX1sQAvD_BwE
Feedback rondje
