3.1 De verovering van een groot rijk
3.1 De verovering van een groot rijk
Wat weet jij al over het Romeinse rijk en zijn bestuur?
Aan het einde van de les kun je...
...uitleggen hoe de Romeinse Republiek ontstond;
hoe het bestuur werkte;
hoe het Romeinse rijk uitgroeide tot een wereldrijk;
en wat de verschillen zijn tussen de republiek en het keizerrijk.
Het ontstaan van Rome
Rome ontstond in de 8e eeuw v.C. aan de Tiber.
Gunstige ligging zorgde voor snelle groei van de stad.
Van koninkrijk naar republiek
250 jaar bestuurde een koning Rome, tot 509 v.C., toen werd de laatste koning verdreven wegens zijn wrede gedrag.
Bestuur in de Romeinse Republiek
Het bestuur lag bij enkele honderden mannen uit rijke families: de senaat.
De invloedrijkste waren de jaarlijks gekozen twee consuls.
De consuls en hun macht
Consuls mochten wetsvoorstellen doen, gaven leiding aan de senaat en het leger, en hadden vetorecht.
Het Forum Romanum
Centrum van politiek, religie en handel; alle belangrijke tempels en bestuursgebouwen stonden er.
Uitbreiding van het Romeinse Rijk
Vanaf de 4e eeuw v.C. begon Rome gebieden te veroveren. Tegen 272 v.C. beheerste Rome vrijwel heel Italië.
Veroveringen rondom de Middellandse Zee
Rome probeerde zijn handelsbelangen te beschermen en versloeg in 146 v.C. Carthago
(in 202 v.C. versloeg Rome Hannibal)
Hierna volgden nog meer gebiedsuitbreidingen.
Succesfactoren van het Romeinse leger
Het leger was goed getraind, bewapend, georganiseerd en beloond met land na diensttijd (15 jaar).
Relaties met overwonnen volken
De Romeinen sloten vaak bondgenootschappen, boden bescherming en lieten lokale culturen bestaan in ruil voor loyaliteit.
Beloningen en burgerrechten
Bondgenoten konden Romeins burgerrecht verdienen, inclusief politieke rechten en juridische bescherming.
Burgerrecht na 25 jaar militaire dienst, voor jezelf, je vrouw en je kinderen.
Rome als wereldrijk
Romeinse identiteit
In 200 jaar werden Noord-Afrika, Gallië (Frankrijk) en andere gebieden ingelijfd.
De territoriale groei
Volkeren werden langzaam 'verromeinst', wat de stabiliteit van het rijk bevorderde.
Bestuurlijke spanningen
Het besturen van het grote rijk werd steeds moeilijker;
machtige legeraanvoerders ondermijnden het gezag van de senaat.
Julius Caesar grijpt de macht
Caesar werd na een burgeroorlog dictator (alleenheerser) . Na zijn dood ontstond opnieuw conflict.
Augustus en het keizerrijk
Augustus hervormde het bestuur; de schijn van een republiek bleef, maar feitelijk lag alle macht bij de keizer.
Het einde van de republiek
In 27 v.C. eindigde de republiek definitief.
Keizers, 'caesars', regeerden nu het rijk.
Pax Romana: periode van rust
In de 1e en 2e eeuw na Christus heerste vrede; economische en culturele bloei volgden.
Rond 200 n.C. had het rijk zijn maximale omvang, met gebieden van Engeland tot Noord-Afrika.
Bestuursverschillen: republiek vs. keizerrijk
Keizerrijk
Keizer heeft alle macht. Senaat/consuls blijven, maar zijn ondergeschikt.
Leiding door senaat en consuls. Macht gedeeld, jaarlijks gekozen.
Republiek
Tot slot: het belang van het Romeinse Rijk
Het erfgoed van Rome is nog zichtbaar in onze wetgeving, stedenbouw en talen.
Huiswerk
3.1 opdr. 4 t/m 9, 11 en 12
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.