Het urinewegstelsel is een zogenaamd uitscheidingsorgaan. Er zijn vier organen die voor uitscheiding zorgen. Hoewel je er geen van kunt missen, zijn de nieren de belangrijkste van deze vier. De andere drie uitscheidingsorganen zijn:
longen (scheiden waterdamp en koolzuurgas uit);
lever (scheidt galkleurstoffen uit);
huid (scheidt water, zouten en zuren uit).
De nieren zuiveren dagelijks tussen de 1500 en 2000 liter bloed. Ze zorgen ervoor dat afvalstoffen uit je bloed worden gehaald en opgelost in water je lichaam verlaten. Het systeem dat samen met je nieren meewerkt aan het zuiveren van je bloed, heet het urinewegstelsel.
Het urinewegstelsel kun je naar taak verdelen in twee onderdelen.
Er is een onderdeel voor de zuivering van het bloed:
de twee nieren.
Het andere onderdeel heeft de taak de afvalstoffen, die in water zijn opgelost, af te voeren: de urinewegen. De urinewegen bestaan uit:
twee urineleiders (brengen de urine van de nieren naar de blaas);
de blaas (hier wordt de urine tijdelijk in opgeslagen);
de urinebuis of plasbuis (hierdoor kan de urine uitstromen naar buiten).\
Als eerste dus de nieren
Zoals gezegd zijn nieren belangrijke organen. Nierschade is iets wat we niet snel zullen opmerken, omdat de nieren heel veel restcapaciteit hebben.
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
De belangrijkste functie van nieren is het zuiveren van bloed. Dit gebeurt door filtratie en resorptie. Deze begrippen ga ik nog uitleggen.
De nieren hebben ook een belangrijke taak om de homeostase, het evenwicht te bewaken, dit doen ze door:
Het reguleren van het bloedvolume en de bloeddruk, door het volume van het water aan te passen dat met de urine verloren gaat, het afgeven van erytropoëtine en renine.
Het reguleren van de concentratie van natrium, kalium, chloride en andere ionen, door te regelen hoeveel er met de urine verloren gaat en door de concentratie van calciumionen te regelen via de vorming van calcitriol.
Bijdragen aan het stabiliseren van de pH van bloed, door het verlies van waterstofionen (H+) en bicarbonaationen (HCO3-) in de urine te regelen.
Het behoud van waardevolle voedingsstoffen, zoals glucose en aminozuren door te voorkomen dat ze met de urine worden uitgescheiden, terwijl organische afvalstoffen worden uitgescheiden (vooral de stikstofhoudende afvalstoffen ureum en urinezuur.
Deze activiteiten worden zorgvuldig gereguleerd om de samenstelling van het bloed binnen acceptabele grenzen te houden. Een verstoring van een van deze functies heeft onmiddellijke en mogelijk dodelijke gevolgen.
This item has no instructions
De nieren zijn opgebouwd uit het:
Kapsel
De schors of cortex
Het merg of de medulla, met 6-8 piramiden waar van de bovenzijde nierpapil wordt genoemd en de onderzijde richting het
Het nierbekken (pyelum) is de holte die je ziet. Het bekken is opgebouwd uit een soort trechtertjes, de nierkelken. Vanuit de nierpapil stroomt urine door de kelken naar het grotere bekken.
Nierhilus waar de bloedvaten en de ureter zich bevinden
De grote bloedvaten die de nierpoort in- en uitgaan, zijn de nierslagader en de nierader. Via de nierslagader wordt het zuurstofrijke en nog niet gezuiverde bloed naar de nier toegevoerd. Via de nierader wordt het gezuiverde en zuurstofarme bloed afgevoerd naar de onderste holle ader. De nierslagader is een directe aftakking van de grote lichaamsslagader (aorta). Je hebt twee nierslagaders. Voor elke nier één. De aftakkingen van de nierslagaders liggen aan het begin van de grote lichaamsslagader. Dit is dicht onder het hart. Hier is de bloeddruk het hoogst in de bloedsomloop. Wat weer mogelijk maakt dat er veel bloed, en onder stevige druk, de nier wordt binnen gestuwd. De nieraders zijn aangesloten op het laatste stukje van de onderste holle ader. Hier is de bloeddruk het laagst, wat het mogelijk maakt dat het dan gezuiverde bloed gemakkelijk kan terugstromen.
Elke nier heeft meer dan een miljoen van die zelfstandig werkende filterinstallaties. Deze zelfstandig werkende eenheden heten nefronen. Een nefron bestaat uit een nierlichaampje en een nierkanaaltje.
Het nierlichaampje ligt in het schors, het heeft een kluwtje haarvaten (glomerulus) en een kapsel daaromheen, kapsel van Bowman.
Het nierkanaaltje ligt vooral in de schors en is aangesloten op verzamelbuisje wat in het merg ligt.
Dat zie je op de volgende slide
Ik wil met jullie de route die de urine aflegt even doornemen.
Om het evenwicht te bewaren filteren de nieren, ze reabsorberen (nemen weer op) en scheiden uit. Reabsorptie en secretie vindt plaats door middel van actief (transporteiwitten) en passief (diffusie en osmose) transport
This item has no instructions
Filteren gebeurt in nierlichaampje. Dat lichaampje werkt als een zeef. Wanden van glomeruli zijn doorlaatbaar voor kleinere stoffen (bloedcellen en eiwitten blijven achter)
Via de afferente arteriolen komt bloed bij de glomeruli
Door de druk in de haarvaten wordt water en opgeloste stoffen uit het haarvat geperst
Eiwitten en bloedcellen blijven achter in het bloed, deze kunnen niet door de wand heen
Het vocht (voorurine) uit de haarvaten druppelt in het kapsel van Bowman
De voorurine (180 liter per dag) komt in het 1e gekronkelde buisje en wordt daar grotendeels weer heropgenomen door het bloed. De voorurine is namelijk hypotoon tov het bloed
Resorptie is het terugnemen van teveel uitgefilterde stoffen en vloeistof > dus terugbrengen van veel nuttige stoffen uit de voorurine naar de bloedbaan.
De voorurine gaat dus door het 1e gekronkelde buisje en komt dan door de lis van Henle. Ook hier worden stoffen en vocht weer teruggegeven aan het bloed
En als laatste gaat de urine door het opstijgende 2e gekronkelde buisje, hier worden zuren, geneesmiddelen en afvalstoffen afgegeven. Dit gaat door tot uiteindelijk 1,5 liter pure urine overblijft.
Ten slotte komt de urine in de verzamelbuis
De wand van de verzamelbuis is normaal niet doorlaatbaar voor water (behalve o.i.v. ADH)
De verzamelbuisjes van ieder nefron komen in kleine nierkelken, wat grotere nierkelken en uiteindelijk in het nierbekken (pyelum) terecht
Dan komen we bij de urinewegen. De urinewegen bestaan uit urineleiders, urineblaas en urinebuis of plasbuis.
De urinewegen zijn verantwoordelijk voor transport, opslag en verwijdering van de urine
De urineleiders monden uit in de blaas. De leiders lopen eerst een deel door de blaaswand. Als je blaas zich vult met urine, neemt de druk op de blaaswand toe. Als je blaas tot op een bepaalde hoogte gevuld raakt, dan wordt door de druk de urineleider platgedrukt. Op deze manier wordt voorkomen dat urine kan terugstromen. Urine vanuit de kelk wordt d.m.v peristaltiek vanuit de nierkelken naar de blaas vervoert. Dit gebeurt een aantal keer per minuut.
This item has no instructions
This item has no instructions
Tegenhouden doe je met je willekeurige blaaskringspier. Dit lukt echter niet oneindig. Op een bepaald ogenblik neemt het regelcentrum in het ruggenmerg het van je over. Daar wordt dan de ‘plasknop’ aangezet. Je kunt het dan niet meer tegenhouden. Je uitwendige blaaskringspier ontspant zich buiten je wil om en de blaaswand knijpt zich samen.
De aandrang om te plassen begint niet altijd bij dezelfde hoeveelheid vulling. Als je het erg koud hebt of erg gespannen bent, kan er al aandrang ontstaan bij een heel geringe vulling (bijvoorbeeld 50 tot 100 ml). Als je heel druk bezig bent, dan kan het zijn dat de vulling al ruim de 400 ml is overschreden, voordat je bewust aandrang voelt. Bij kou gaat temp omlaag en wordt extra urine uitgescheiden om homeostase te behouden
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions