Prefab constructies: van plan tot oplevering

Werkorganisatie: bouwproces

1 / 38
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 38 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Werkorganisatie: bouwproces

Open het onderwerp breed: ook bij prefab constructies doorloopt een project vaste fasen voordat onderdelen gemonteerd worden.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe het bouwproces verloopt van voorbereiding tot oplevering, en welke werkzaamheden daarbij horen.

This item has no instructions

Welke woorden passen volgens jou bij het bouwproces?

Gebruik dit als activering van voorkennis. Verwachte woorden: planning, opdrachtgever, bouwen, vergunning, fundering, aannemer, ontwerp.

Het bouwproces in hoofdlijnen

Een bouwproject begint niet op de bouwplaats, maar bij een opdracht en een plan.


De drie hoofdfasen zijn:

  • voorbereiding

  • ruwbouw

  • afbouw


Daarna volgt de oplevering aan de opdrachtgever.

Leg het verband met werkorganisatie: planning, rollen en volgorde zijn bepalend voor een goed verloop van het project.

Wie start het project?

De opdrachtgever geeft de opdracht voor het bouwen of verbouwen van een bouwwerk.


Dat kan gaan om:

  • een woning

  • een kantoorpand

  • een verbouwing, zoals een badkamer

Benadruk dat de opdrachtgever in de praktijk vaak 'de klant' wordt genoemd.

Van wensen naar ontwerp

De architect ontwerpt op basis van de wensen van de opdrachtgever. Die wensen staan in het Programma van Eisen (PvE).


In het PvE staat bijvoorbeeld:

  • welk type gebouw gewenst is

  • hoe het gebouw gebruikt gaat worden

  • welke eisen er zijn voor toegankelijkheid

  • welke materialen of uitstraling passen

Noem als voorbeeld levensloopbestendig bouwen of gebruik door mindervaliden, omdat dit expliciet uit de bron komt.

Bestek, tekeningen en aanbesteding

Na het ontwerp wordt het plan verder uitgewerkt in een bestek met bestektekeningen.


Daarna kan de opdrachtgever een aanbesteding uitschrijven:

  • meerdere aannemers mogen inschrijven

  • zij sturen een offerte in

  • de keuze hangt af van prijs, kwaliteit en bouwtijd

Je kunt STABU mondeling noemen als veelgebruikte vorm van bestekuitwerking, zonder het verder uit te diepen.

Voorbeeld van een aanbesteding

Bij een verbouwing van een sporthal:

  • stelt de gemeente een PvE op

  • schrijven bouwbedrijven in

  • vergelijkt de gemeente prijs, planning en kwaliteit

  • krijgt één aannemer de opdracht

Maak duidelijk dat geld niet altijd doorslaggevend is; ook ervaring en eerdere kwaliteit tellen mee.

Vergunning vóór de bouw

Er mag niet zomaar gebouwd worden. Voor veel bouwwerken is een omgevingsvergunning nodig.


  • de aanvraag loopt via de gemeente

  • kleine bouwwerken mogen soms zonder vergunning

  • via het Omgevingsloket kan een vergunningcheck worden gedaan

Koppel dit aan werkorganisatie: zonder vergunning kan de uitvoering niet starten.

Wie schrijft bij een aanbesteding een offerte in?

A

de architect

B

de aannemer

C

de gemeente

D

de uitvoerder

Toetst het verschil tussen rollen. De opdrachtgever schrijft de aanbesteding uit; aannemers schrijven in met een offerte.

Voorbereiding op kantoor

De opdrachtgever geeft de opdracht. De wensen staan in het PvE. Daarna werkt de architect het plan uit in een bestek. Voor veel bouwwerken is ook een omgevingsvergunning nodig voordat de bouw start.

opdrachtgever
PvE
bestek
omgevingsvergunning
casco
bouwput
offerte
bemaling

Alle kernbegrippen komen uit het eerste subtopic: opdrachtgever, PvE, bestek en vergunning.

Waarom kiest een opdrachtgever niet altijd de laagste prijs?

Bespreek dat de keuze niet alleen van prijs afhangt. Belangrijke elementen: kwaliteit, planning/bouwtijd, ervaring, eerdere projecten en betrouwbaarheid.

De bouwplaats gereedmaken

Voordat de bouw start, wordt het terrein bouwrijp gemaakt.


Dat betekent onder andere:

  • begroeiing, oude bebouwing en puin verwijderen

  • terrein vlak maken

  • ruimte maken voor bouwketen, kranen en bouwwegen

  • nutsvoorzieningen voorbereiden

Leg uit dat dit voorbereidende werk nodig is zodat mensen, machines en materialen veilig kunnen werken.

Kabels, leidingen en riolering

Bij het bouwrijp maken horen ook voorzieningen in de grond.


Denk aan:

  • riolering

  • kabel- en leidingstroken

  • aansluitingen voor nutsvoorzieningen

Benadruk dat deze voorzieningen al vroeg in het proces moeten worden meegenomen.

Grondwerk uitzetten en bouwput

Daarna wordt het grondwerk uitgezet.


Hierbij wordt aangegeven:

  • waar afgegraven moet worden

  • hoe groot de bouwput wordt

  • hoe diep de bouwput moet zijn


De uitgegraven grond wordt opgeslagen, afgevoerd of gereinigd.

Leg eventueel uit dat 'uitzetten' betekent dat maten en posities op het terrein worden aangegeven.

Zandkoffer en draagkracht

Op de bodem van de bouwput komt vaak een zandkoffer.


Deze laag zand:

  • vult de bodem op

  • wordt goed verdicht

  • helpt om het gebouw te dragen

  • zorgt voor een schone, vlakke ondergrond

Noem mondeling dat zand soms met cement wordt vermengd, zoals in de bron staat.

Bemaling bij grondwater

Soms moet de bouwput dieper worden uitgegraven dan het grondwaterniveau.


Dan is bemaling nodig:

  • water wordt tijdelijk weggepompt

  • de bouwput blijft werkbaar

  • funderingswerk kan veilig doorgaan

Verbind dit met de bronfoto van bronbemaling als herkenbaar praktijkvoorbeeld.

Waarom is bemaling soms nodig?

A

voor extra draagkracht

B

voor vlak terrein

C

voor minder puin

D

voor grondwater weg

Bemaling is nodig als de bouwput dieper gaat dan het grondwaterniveau, zodat er veilig gewerkt kan worden.

Voorbereiding op de bouwplaats

Voor de start wordt het terrein bouwrijp gemaakt. Daarna wordt het grondwerk uitgezet en de bouwput gegraven. Op de bodem komt vaak een zandkoffer als draagkrachtige laag.

bouwrijp
grondwerk
bouwput
zandkoffer
casco
oplevering
aanbesteding
afbouw

Laat leerlingen de volgorde van de bouwplaatsvoorbereiding reconstrueren.

Start van de ruwbouw

Als de bouwplaats bouwrijp is, begint de ruwbouw.


In deze fase ontstaat de hoofddraagconstructie van het gebouw. Bij prefab constructies betekent dit vaak dat veel onderdelen al vooraf zijn gemaakt en op de bouwplaats worden gemonteerd.

Hier mag je expliciet de link leggen naar prefab: minder werk ter plekke, meer montage van vooraf geproduceerde elementen.

Vakmensen in de ruwbouw

Bij de ruwbouw werken verschillende mensen samen, zoals:

  • uitvoerders

  • werkvoorbereiders

  • timmermannen

  • metselaars

  • kraanmachinisten

Benadruk samenwerking en afstemming: de ruwbouw lukt alleen als planning en uitvoering goed op elkaar aansluiten.

Onderdelen van de ruwbouw

Tot de ruwbouw horen drie belangrijke delen:

  • fundering

  • casco

  • buitenschil


Samen vormen zij de basis en de vorm van het gebouw.

Houd casco consequent als term aan voor het dragende hoofdgeraamte van het gebouw.

Ruwbouw als dragende basis

In de ruwbouw draait het om stevigheid en vorm.


De fundering draagt het gebouw, het casco vormt de constructie en de buitenschil sluit het gebouw aan de buitenkant af.

Gebruik dit als samenvattende dia van de ruwbouw voordat de les doorgaat naar afbouw.

Welke drie delen horen bij de ruwbouw?

A

fundering, casco, buitenschil

B

wand, plafond, vloer

C

bestek, offerte, planning

D

trap, deur, kozijn

De afleiders komen uit andere lesdelen: afbouw en voorbereiding.

Ruwbouw

In de ruwbouw ontstaat de dragende basis van het gebouw. De fundering draagt het gebouw, het casco vormt de constructie en de buitenschil sluit het gebouw aan de buitenkant af.

ruwbouw
fundering
casco
buitenschil
scheidingswand
vergunning
zandkoffer
tegelwerk

Versterkt de functie van de drie ruwbouwdelen, niet alleen de termen zelf.

Wat is typisch aan prefab in de ruwbouw?

Verwachte elementen: veel onderdelen zijn al vooraf gemaakt, op de bouwplaats worden ze vooral gemonteerd, minder werk ter plekke, goede afstemming nodig.

Wat is afbouw?

De afbouw is de laatste fase van de nieuwbouw.


In deze fase wordt het gebouw:

  • wind- en waterdicht gemaakt

  • verder afgewerkt

  • gebruiksklaar gemaakt

Maak duidelijk dat afbouw volgt op de dragende basis uit de ruwbouw.

Specialisten in de afbouw

Tijdens de afbouw werken naast de aannemer ook specialisten, zoals:

  • tegelzetters

  • installateurs

  • schilders

Benadruk dat in deze fase veel verschillende beroepen kort na elkaar of tegelijk werken.

Ruimtes indelen

In de afbouw krijgt het gebouw zijn indeling.


Daarbij horen:

  • scheidingswanden tussen ruimtes

  • trappen voor verbinding tussen verdiepingen

  • binnendeurkozijnen en andere binnenonderdelen

Je kunt het voorbeeld van niet-dragende metal-studwanden mondeling koppelen aan scheidingswanden.

Wanden, plafonds en vloeren

De afwerking gebeurt stap voor stap:

  • wanden worden vaak eerst gestuct

  • daarna volgen verf, behang of tegelwerk

  • plafonds kunnen worden aangebracht

  • vloeren krijgen een gladde afwerking

Leg uit dat deze afwerking nodig is voordat een ruimte echt gebruikt kan worden.

Van afbouw naar oplevering

Na de afbouw volgt de oplevering.


Als het werk volgens het contract is uitgevoerd:

  • is het project klaar

  • wordt het gebouw overgedragen

  • krijgt de opdrachtgever de sleutel

Sluit hiermee de centrale lijn af: van opdracht naar ontwerp, uitvoering en overdracht.

Wat gebeurt direct na de afbouwfase?

A

oplevering

B

aanbesteding

C

bemaling

D

grondwerk

Toetst of leerlingen de hoofdlijn van het hele proces kunnen plaatsen.

Afbouw en afronding

In de afbouw wordt het gebouw verder afgewerkt. Er komen onder andere scheidingswanden en trappen. Wanden worden vaak eerst gestuct. Daarna volgt de oplevering aan de opdrachtgever.

afbouw
scheidingswanden
gestuct
oplevering
aanbesteding
bemaling
casco
bouwput

Koppelt afbouwactiviteiten aan de eindstap van het proces.

Welk onderdeel van deze les snap je nu het best?

1

voorbereiding

2

bouwplaats

3

ruwbouw

4

afbouw

This item has no instructions

Wat is één ding uit deze les dat je zeker onthoudt?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld over PvE, bouwrijp maken, ruwbouw of oplevering.

Welk onderdeel vond je nog lastig?

Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke thema’s: veel nieuwe begrippen, verschil tussen ruwbouw en afbouw, of de volgorde van stappen.

Begrippenlijst

opdrachtgever - de persoon of organisatie die de opdracht geeft om te bouwen of te verbouwen

Programma van Eisen (PvE) - document met wensen en eisen van de opdrachtgever

bestek - technische uitwerking van het ontwerp met beschrijving van het werk

aanbesteding - procedure waarbij meerdere aannemers op een opdracht kunnen inschrijven

offerte - voorstel van een aannemer met prijs en voorwaarden

omgevingsvergunning - toestemming van de gemeente om een bouwwerk uit te voeren

bouwrijp maken - het terrein geschikt maken om te kunnen bouwen

This item has no instructions

Begrippenlijst

grondwerk uitzetten - aangeven waar en hoe diep gegraven moet worden

bouwput - uitgegraven ruimte waarin de fundering en onderbouw worden gemaakt

zandkoffer - verdichte zandlaag op de bodem van de bouwput als draagkrachtige ondergrond

bemaling - het tijdelijk wegpompen van grondwater

ruwbouw - fase waarin fundering, casco en buitenschil worden gemaakt

casco - de hoofddraagconstructie van een gebouw

afbouw - laatste bouwfase waarin het gebouw wordt afgewerkt en gebruiksklaar gemaakt

This item has no instructions