AK de domeinen
de leerstof is verdeeld in domeinen:
A: Vaardigheden
B: Wereld
C: Aarde
D: Gebieden: Zuid-Amerika
E: Leefomgeving: Nederland
Domein Vaardigheden
Aardrijkskunde draait niet alleen om kennis, je moet ook dingen kunnen, vaardigheden dus!
Belangrijke vaardigheden bij aardrijkskunde zijn:
- goede geografische vragen stellen
- geografische problemen oplossen
- werken met kaarten, de atlas en de computer
Alle vaardigheden gebruik je bij de andere domeinen
Geografische Problemen & Schaalniveaus
mondiaal = wereldwijd,
bijv. klimaatverandering
continentaal = continent,
fluviaal = over het stroomgebied van een rivier
nationaal = landelijk, bijv. rivierbeleid ruimte voor rivier
regionaal = streek / gebied,
bijv. aanwijzen noodoverloopgebied
lokaal = plaatselijk,
bijv. welk dijkvak moet sterker worden?
Algemene tips
Kijk het examen eerst rustig door om een beeld te krijgen
Weet je een vraag niet/duurt het te lang, overslaan en ruimte open laten (examen moet in juiste volgorde gemaakt worden!
Bekijk niet alleen de bron, let ook op titel, gebied, jaar, soort cijfers etc
Sla een nietje door de kaartkaternen en bekijk deze globaal
Algemeen stappenplan
Check hoeveel punten de vraag waard is
Lees vraag, onderstreep, markeer de belangrijke woorden
Lees bron, onderstreep/markeer belangrijke woorden/zinnen)
Herhaal de vraag in je antwoord
Controleer of je volledig antwoord hebt gegeven op de vraag)
Vraagvormen in het CE Aardrijkskunde (Vwo)
STANDAARDFORMULERINGEN
Leer deze standaardformuleringen te herkennen zodat in je examen weet wat er van je wordt verwacht
Standaardformuleringen
Geef
Geef aan
Leg uit
Beredeneer
Beschrijf
Beargumenteer
}
zelfde strategie
GEEF
GEEF
— een kenmerk
— een voorbeeld
— een reden / oorzaak
— een effect / gevolg
— een voordeel / nadeel
— een verschil / overeenkomst
— een argument / argumentatie
GEEF is vaak COMBI
Combi met geografische werkwijzen:
• Dimensies: Geef een economisch gevolg van …
• Schaal: Geef een effect op mondiale schaal
GEEF AAN
GEEF AAN
Geef aan
— met welk begrip dit verschijnsel wordt aangeduid
— waarom dit verschijnsel in dat gebied wel / niet voorkomt
Steeds twee handelingen:
— duiden, noemen, kiezen, bepalen
— verklaren, beredeneren
Voorbeeld
Havo 2016-2, vraag 19:
Gebruik de atlas.
In vrijwel heel Indonesië komen tropische regenklimaten (A-klimaten) voor.
Geef aan
welk hoofdklimaat nog meer voorkomt in Indonesië;
wat de oorzaak is van het voorkomen van dat andere hoofdklimaat.
Nog een voorbeeld
Haverleij vertoont kenmerken van een type woonwijk dat in
steden in de Verenigde Staten wel voorkomt, maar in
Nederland niet. Geef aan
— met welk begrip dit type woonwijk in de Verenigde Staten
wordt aangeduid;
— waarom Haverleij toch niet te beschouwen is als zo’n type
woonwijk.
— met welk begrip dit type woonwijk in de Verenigde Staten wordt aangeduid; — waarom Haverleij toch niet te beschouwen is als zo’n type woonwijk.
Correctievoorschrift
maximumscore 2
Gated communities (1p)
Juiste antwoorden zijn (1 reden, max 1p):
— De woonkastelen van Haverleij zijn vrij toegankelijk voor
bezoekers.
— De groenvoorzieningen van Haverleij zijn eigendom van de
gemeente en niet van de bewoners zelf.
Leg uit / Beredeneer
Standaardvormen
1. De aan- of afwezigheid van een verschijnsel in een gebied en/of
tijd uitleggen / beredeneren.
2. Het ontstaan van een verschijnsel uitleggen / beredeneren (als
gevolg van een ander verschijnsel)
3. Het effect of de bijdrage van een verschijnsel op / aan een ander
verschijnsel uitleggen / beredeneren.
Schrijfkaders voor Leg uit, Beredeneer
Leg uit dat X hier voorkomt
. . . . . . . . . (oorzaak), = 1p
waardoor . . . . . . . . . . . (gevolg) = 1p
(en dus X hier voorkomt) = 0p
Leg uit / Beredeneer dat X bijdraagt aan / van invloed is op Y
Door X . . . . . . . . . (oorzaak / situatie), = 1p
waardoor / zodat . . . . . . . . . . (gevolg / conclusie) = 1p
(en dus Y beïnvloedt) = 0p
HAVO 2015-1, vraag 27:
Gebruik de atlas.
Een hoge piekafvoer in de Rijn leidt tot een overstromingsrisico in de IJsseldelta. Dit overstromingsrisico wordt nog hoger als er tegelijkertijd een (noord)westerstorm is op het IJsselmeer.
Leg uit dat door een (noord)westerstorm op het IJsselmeer het overstromingsrisico in de IJsseldelta nog hoger wordt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Correctievoorschrift
maximaal 2
. Uit de uitleg moet blijken dat
• tijdens een (noord)westerstorm het water in het IJsselmeer/
Ketelmeer wordt opgestuwd bij de monding van de IJssel (oorzaak 1p)
• waardoor de afvoer van het water van de IJssel wordt belemmerd / het waterpeil in de IJssel stijgt (gevolg 1p)