Medicatie les 3 Farmacodynamiek
Voor verpleegkundigen
Medicatie les 3 Farmacodynamiek
Voor verpleegkundigen
This item has no instructions
Leerdoelen
De student kan uitleggen wat farmacodynamiek inhoudt.
De student kan het verschil beschrijven tussen farmacodynamiek en farmacokinetiek.
De student kan uitleggen hoe geneesmiddelen werken via receptoren, enzymen en andere aangrijpingspunten.
De student kan het verband beschrijven tussen dosis, werking en bijwerkingen van een geneesmiddel.
De student kan de begrippen agonist, antagonist, therapeutische werking en toxiciteit uitleggen.
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Bijwerkingen vallen ook onder farmacodynamiek.
Wat doet het medicijn in het lichaam?
Farmacodynamiek
This item has no instructions
This item has no instructions
🔑 Hoe werkt een medicijn?
Het medicijn is de sleutel
De receptor op een cel is het slot
Als de sleutel op het slot past, gebeurt er iets in het lichaam.
Bijvoorbeeld:
Een spier ontspant
Pijnprikkel wordt minder
Hartslag gaat omlaag
Receptor: eiwitten in celmembraan waaraan een specifiek molecuul zich kan binden.
Agonist = stimulerend
activeert receptor
Dopamine agonist:
Ropinirol (Requip, Adartrel)
Pramipexol (Sifrol, Oprymea, Glepark)
Rotigotine (Neupro), een pleister
Selectieve B2-agonist
- stimuleren beta 2 receptoren
- zorgen daardoor voor bronchodilatatie (luchtwegverwijding)
Voorbeeld: Salbutamol (Ventolin)
This item has no instructions
Antagonist = remmend
ACE-remmers: Remmen het "Angiotensin-Converting Enzyme" (ACE), een enzym dat ervoor zorgt dat angiotensine I wordt omgezet in de vaatvernauwende stof angiotensine II.
Dit leidt tot minder angiotensine II, wat leidt tot vaatverwijding.
Voorbeelden ACE remmer:
benazepril · captopril · enalapril · fosinopril · lisinopril · perindopril · ramipril · zofenopril.
Maar b.v. ook vitamine K antagonist: blokkeert werking vitamine K b.v. acenocoumarol.
This item has no instructions
Antagonist = remmend
Angiotensine II-antagonisten: Blokkeren direct de receptoren waarop angiotensine II normaal gesproken bindt, waardoor de stof zijn effect op de bloedvaten niet kan uitoefenen.
Het stofje angiotensine wordt verminderd. Dit stofje zorgt normaal voor vernauwing bloedvaten (vasoconstrictie)
Nu kunnen bloedvaten verwijden en daardoor bloeddruk dalen.
Voorbeelden: losartan, valsartan, candesartan, irbesartan, telmisartan, olmesartan en eprosartan
This item has no instructions
Ionenkanalen
Cellen pompen natrium naar buiten en kalium naar binnen. Dit beïnvloeden door b.v. injectie.
Natriumkanalen blokkeren: pijn bereikt de hersenen niet.
Een ionkanaal is een eiwit dat zorgt voor het passieve transport van ionen door het celmembraan van een cel
Een ion is
een elektrisch geladen atoom of molecuul
Transporteiwitten
Transporteiwitten zijn als kleine pompjes op de zenuwcel. Ze halen serotonine terug in de cel die het eerst had afgegeven.
SSRI’s blokkeren deze transporteiwitten.
Serotonine wordt niet meer snel terug opgenomen.
Er blijft meer serotonine in de synaps.
Daardoor blijft het langer actief en kan het beter zijn werk doen.
Stemming verbeteren. Voorbeelden:
luoxetine (prozac)
fluvoxamine (fevarin)
paroxetine (seroxat)
sertraline (zoloft)
citalopram (cipramil)
Hersencellen (neuronen) geven serotonine af in een spleetje tussen twee cellen: de synaps
Enzymen
B.v. MAO remmer (Mono-Amino-Oxidase): deze bindt zich aan enzym waardoor afbraak wordt tegengegaan van b.v. serotonine.
MAO breekt serotonine af
tyramine kan levensgevaarlijke bloeddrukverhoging geven.
Een paar voorbeelden van medicatie die geen aangrijpingspunt op eiwitten heeft
B.v. een Rennie (PH waarde)
Chemo en stralingstherapie (deling kankercellen tegengaan of vernietigen)
Immuuntherapie (anticellen kunnen kankercel in om te vernietigen)
Antibiotica (toxisch effect op bacteriën)
This item has no instructions
Bijwerkingen
Bijna alle medicijnen grijpen ook op andere cellen, weefsels en lichaamsprocessen in
Bij ouderen vaak meer bijwerkingen: gevoeliger voor en polyfarmacie.
Een geneesmiddel zonder bijwerkingen is een geneesmiddel zonder werking.
This item has no instructions