Graslandbeheer 2.1 beweidingssystemen en ruwvoederwinning

• New lesson editor
• Grasland
• MBO
• Studiejaar 1

Graslandbeheer beweidingssystemen en ruwvoederwinning

Niveau 2 leerjaar 1

Waarom zou je klaver door je grasmengsel zaaien?

Welke klaver kan ik het beste gebruiken om de koeien te weiden?

A

Witte klaver

B

Paarse klaver

C

Rode klaver

D

Groene klaver

Wat is niet waar over rode klaver?

A

Rode klaver heeft een penwortel en kan goed tegen droogte

B

Rode klaver kan goed tegen beweiden

C

Rode klaver groeit harder dan witte klaver

D

Rode klaver is stengeliger/houtiger dan witte klaver

Klaver = een vlinderbloemige GEEN GRAS

Klaver = voorkomt roest in het najaar in het grasland

Een ton droge stof meer gras per hectare zorgt gemiddeld voor 4% meer eiwit van eigen land. Waarom willen we eigenlijk zoveel mogelijk eiwit van eigen land halen?

Grasopbrengst

De opbrengst van een grasperceel is niet altijd gelijk. We onderscheiden over het algemeen vier snedeopbrengsten:

  

• Een weidesnede: 1700 kg ds/ha

• Een snede voor zomerstalvoeren: 2300 kg ds/ha

• Een normale maaisnede: 3000 kg ds/ha

• Een zware maaisnede: 4000 kg ds/ha

Hoe hoger de opbrengst is, hoe meer groeidagen er nodig zijn.

De lengte van het gras (in cm) zegt iets over de opbrengst die van het perceel af kan komen. 

Ruwvoerwinning

Ruwvoer is het belangrijkste onderdeel van het rantsoen van een koe. Omdat gras niet het hele jaar door groeit en dezelfde kwaliteit heeft, is het belangrijk om door het jaar heen kwalitatief goed ruwvoer te verbouwen en in te kuilen.

 

Er zijn verschillende punten belangrijk om kwalitatief goed ruwvoer te verbouwen:

• Het moment van maaien

• De veldperiode

• De conservering

Optimaal maaimoment

Gras is op z’n best als het 950 VEM bevat, een eiwitgehalte van 16% en een structuurwaarde van 3 heeft. Deze gehaltes zijn bereikt bij ongeveer 3500 kg gras per hectare.

We letten op de volgende punten als het gaat om de kwaliteit van het gras:

• Verhouding blad en stengel

• Eiwitgehalte

• Suikergehalte

• Hoeveelheid droge stof

Verhouding blad/stengel

Een koe heeft in haar ruwvoer voldoende structuur nodig. Bij het maaien van jong gras krijgt een veehouder minder structuur in de kuil. 

Zodra de bloei in het gras komt, daalt de voederwaarde en moet het gras zo snel mogelijk gemaaid worden. 

De bladeren van het gras hebben een voederwaarde van 1000 tot 1100 VEM. In de stengels van het gras is de voederwaarde de helft lager.

Aandeel stengels in kuil laag --> Hogere voederwaarde

Meer stengels zorgen voor --> Meer structuur in de kuil

Waar zit de meeste voederwaarde in bij een grasplant?

A

Stengel

B

Blad

C

Bloem

D

Wortels

Waar of niet waar: Stengels zorgen voor structuur in de kuil, maar niet voor voederwaarde.

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Eiwitgehalte

In het voorjaar is het eiwitgehalte in het gras hoog. Zodra het gras flink begint te groeien neemt het eiwitgehalte af. 

Bij een snede van 3.500 kilo droge stof per hectare is in een goede weide de hoeveelheid eiwit 560 kilo (16%) . Wacht je met maaien, dan komen er kilo’s droge stof bij. Het aandeel eiwit blijft wel 560 kilo, waardoor het eiwitgehalte afneemt.

Jonger gras maaien --> een eiwitrijker product in de kuil krijgt en daardoor minder duur eiwitrijke bijvoeders hoeft aan te kopen. 

Het gewenste eiwitgehalte in het uiteindelijke ruwvoer hangt ook af van de hoeveelheid mais in het rantsoen. Veel mais in het rantsoen --> meer eiwitrijk voer nodig. 

Suikergehalte

Suikers spelen een belangrijke rol in het conserveringsproces in de graskuil. Uiteindelijk moeten de suikers door de melkzuurbacteriën omgezet worden in melkzuur, waardoor een stabiele kuil ontstaat. Suiker is een product van de fotosynthese van de (gras)plant.

Het suikergehalte van het gras is afhankelijk van het aantal zonuren, de grassoort en het ras. De meeste suiker is opgeslagen in het onderste gedeelte (de voet) van het gras. 

Het suikergehalte is het hoogst op het eind van een zonnige dag. ’s Nachts gebruikt een plant weer een klein deel van de overdag gemaakte suikers voor ademhaling. Het advies is om in het voorjaar te gaan maaien na een aantal zonnige dagen. Het suikergehalte is ’s morgens hoog genoeg om in het voorjaar in de ochtend te maaien. Vooral na een koude voorjaarsnacht is het gebruik van de suikers ’s nachts laag en zijn ook in de ochtend nog genoeg suikers aanwezig voor succesvolle conservering. 

Later in het seizoen kan men beter later op een zonnige dag maaien. Door het gras diep te maaien krijgt je een hoog suikergehalte in de graskuil.

Het suikergehalte in het gras is afhankelijk van:

A

Bodemtemperatuur, luchtvochtigheid en warmte

B

Jaargetijde, wortelactiviteit en onkruiddruk

C

Aantal zonuren, grassoort en ras

D

Wat heeft suiker in het gras dat je oogst te maken met de conservering van de kuil?

Waar of niet waar: Suikers in de grasplant worden gevormd door fotosythese?

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Droge stof

Ook een belangrijke factor is de opbrengst: hoeveelheid droge stof per hectare.

  

Bij een grashoogte van 20 tot 30 cm (rond 2000 kg tot 3000 kg ds/ha) kan de grasgroei 130 kg ds/ha per dag bedragen. Als je dus vroeg maait, dan mis je de dagen van maximale productie.

Per jaar streef je totaal naar 10 tot 12.000 kg/ds per ha. Dat is afhankelijk van de grondsoort.

Maak hfdst 4.1 vraag 1 op blz. 43 en hfdst. 4.2 vraag 1 t/m 6 op blz. 46

Je hebt hier een kwartier de tijd voor.

Daarna bespreken we de vragen klassikaal.

Ben je klaar? Maak een start met je herbarium. Ga naar buiten en pluk een aantal onkruiden/ grassoorten.

Vorige les

Wat hebben we de vorige les, voor de blokstage besproken?

• Waarom klaver door grasmengsel zaaien?

• Wat is het verschil tussen witte en rode klaver?

• Wat is het optimale maaimoment?

• Waar zit de meeste voederwaarde in bij de grasplant?

• Eiwit/suiker/droge stof

Planning

• Herbarium: Inleveren maandag 3 juni (met 5 grassen, 2 klavers en 10 onkruiden) 

• BPV-opdrachten: Deze week op stage maak je opdracht 4 'Het beoordelen van grasland' op blz. 24+25+26 maakt van het BPV-mapje. Dat betekent dat je alle opdrachten daarvoor al af hebt.

• Graslandgebruikskalender: 5-6-2024 bij mij inleveren ter controle

• Toets beweidingssystemen en voederwinning dinsdag 19-06-2024

(On)kruid en grasherkenning

• Op de tafel liggen verschillende (on)kruiden en grassoorten 

• Je krijgt een A4 met daarop een tabel om de (on)kruiden die je al weet in te vullen. 

• Op de achterzijde van het A4 staan de grassoorten, ook die ga je invullen welke je al herkend.

• Als iedereen klaar is kijken we het met elkaar na, welke kende je al en welke nog niet?

• Welke heb je nog nodig voor je herbarium?

Herbarium

Maandag 3 juni leveren jullie de herbarium opdracht bij mij in. Daar zitten de 5 grassoorten, 2 klavers en de 10 (on)kruiden gedroogd in. Ook zijn de gegevens ingevuld die op de bladen vermeld staan. 

Je krijgt nu de mogelijkheid om zoveel mogelijk grassoorten en (on)kruiden te zoeken om de school heen. Zorg ervoor dat je het blad, de stengel en de eventuele bloem goed plukt, zodat het goed te drogen is.

Jullie hebben hiervoor 20 minuten de tijd. 

Waar denk je aan bij het woord inkuilen?

Hoe gaat het proces van maaien van het gras tot uitkuilen om het te voeren?

Wat is de veldperiode?

A

De periode dat het gras bloeit

B

De periode dat het gras wordt ingekuild

C

De periode dat het gras gemaaid op het land ligt

D

De periode dat het gras wordt gemaaid

Maaien met of zonder kneuzer?

• Wat is het verschil tussen een maaier met of zonder kneuzer?

• Wat is een voordeel aan een maaier met kneuzer? En wat een nadeel? 

Maak hfdst 4.2.2 vraag 1 t/m 5 op blz. 48

Je hebt hier een kwartier de tijd voor.

Daarna bespreken we de vragen klassikaal.

Ben je klaar? Maak een start met je herbarium. Ga naar buiten en pluk een aantal onkruiden/ grassoorten.

Goed aanrijden

Luchtdicht afdekken

Grond op de kuil

Niet te droog/niet te nat

Suiker

Melkzuur-bacteriën

Conservering van de kuil

Zuurstof-arm

Zuurder maken

Conservering = langer houdbaar maken

Proces conservering van kuil 

Melkzuurbacteriën zetten suiker om in melkzuur in een zuurstofarme omgeving. Daardoor wordt de kuil zuurder (pH daalt) --> Kuil zuur genoeg dan sterft ook de melkzuurbacterie en is de kuil geconserveerd. 

Inkuilproces = omzetting van suikers in melkzuur in zuurstofarme omgeving

Inkuilmiddel

Suikers in combinatie met bacteriën --> stimuleren conservering van de kuil. De melkzuurbacteriën worden 'bijgevoerd'

Maak hfdst 4.2.3 vraag 1 t/m 9 op blz. 52/53

Je hebt hier een kwartier de tijd voor.

Daarna bespreken we de vragen klassikaal.

Ben je klaar? Maak een start met je herbarium. Ga naar buiten en pluk een aantal onkruiden/ grassoorten.

Vorige les: Inkuilen en conservering

Er volgen nu een aantal quizvragen om jouw kennis te testen.

Wat is de veldperiode?

A

De periode dat het gras groeit

B

De periode dat het gras wordt ingekuild

C

De periode dat het gras gemaaid op het land ligt

D

De periode dat het gras wordt gemaaid

Als er veel zand in de kuil zit waar kun je dat terug zien op de kuilanalyse?

A

VEM (voeder eenheid melk)

B

DS (droge stof)

C

Voederwaarde

D

Ruw as

Wat zetten melkzuurbacteriën om

A

Suikers om in melkzuur

B

Melkzuur om in boterzuur

C

Boterzuur om in VEM

D

Suikers om in Ruw as

Inkuilen met een DS% < dan 35% DS geeft meer kans op?

A

Lage NH3-fractie

B

Hoog Eiwit

C

Boterzuur

D

Broei

Hoeveel % droge stof moet gras hebben bij inkuilen?

A

25-35%

B

35-45%

C

45-55%

D

55-65%

Hoe kun je aan het gras voelen dat er veel suiker in zit?

A

Prikt in je handen

B

Plakt aan je handen

C

Voelt slap aan

D

Voelt nat aan

Beweidingssystemen

Voor- en nadelen weidegang

Omweiden

Kenmerken:

• Inscharen op 1.700 kg/ds

• Om de 4 dagen van perceel gewisseld

Voordelen:

• Inscharen op juiste opbrengst en kwaliteit

Nadelen:

• Meer afrastering en drinkwatervoorzieningen

• Voederopname en kwaliteit op laatste dag teruglopen

Standweiden

Kenmerken:

• Koeien in 1 groot perceel enkele weken of maanden

• Bijvoeren op stal

Voordelen:

• Weinig arbeid voor nodig

• Minder te maaien ivm groeitrappen

Nadelen:

• Meer bijsturen met rantsoen op stal

• Totale grasopbrengst lager

Stripweiden

Kenmerken:

• Elke dag nieuw vers gras, voor- en achterdraad wordt verplaatst

• Hoogste grasbenutting

Voordelen:

• Opbrengstverliezen minimaal
  

• Gras direct hergroeien

Nadelen:

• Meest arbeidsintensief, elke dag draden verzetten

• Drinkwatervoorziening en koeverkeer lastiger

0:20 tot 02:06 minuten

Roterend standweiden/Nieuwe Nederlands Weiden

Kenmerken:

• Huiskavel opgedeeld in 3 blokken, onderverdeeld in 4 percelen

• Koeien 1 dag in perceel, na x-dagen terug in eerste perceel

Voordelen:

• Minder arbeidsintensief dan omweiden

• Dagelijks aanbod gelijke hoeveelheid gras

Nadelen:

• Lagere grasopbrengst

• Goede afstemming bijvoeding op stal

2:01 tot 3:04 minuten

De koeien krijgen 1 tot 3 per dag een nieuwe strook gras aangeboden.

A

Omweiden

B

Standweiden

C

Stripweiden

D

Nieuw Nederlands Weiden

Er wordt geroteerd binnen 1 weideblok. Binnen het blok lopen de koeien iedere dag op een nieuw perceel.

A

Omweiden

B

Standweiden

C

Stripweiden

D

Nieuw Nederlands Weiden

Het weiland wordt opgedeeld in 2 of 3 blokken. Koeien grazen hier 2 tot 6 weken achter elkaar. Dan wordt het blok gemaaid.

A

Omweiden

B

Standweiden

C

Stripweiden

D

Nieuw Nederlands Weiden

De koeien krijgen iedere 4 dagen een nieuw perceel.

A

Omweiden

B

Standweiden

C

Stripweiden

D

Nieuw Nederlands Weiden

Welk beweidingssysteem geeft weinig vertrapping?

A

Omweiden

B

Standweiden

C

Stripweiden

D

Nieuw Nederlands Weiden

Hoeveel kilogram droge stof (kg ds) eet een koe per dag uit ruwvoer?

A

8

B

10

C

12

D

15

Als een koe 8 kg DS uit de weide opneemt, hoeveel kg ds moet je ze dan nog op stal bijvoeren?

A

5

B

6

C

7

D

8

Maak hfdst 4.3 vraag 1 t/m 12 op blz. 59 t/m 61

Je hebt hier twintig minuten de tijd voor.

Daarna bespreken we de vragen klassikaal.

Ben je klaar? Oefen dan met de onkruiden quizlet. 

Vorige les 

De vorige les stond in het teken van beweiding. Alleen deze week hebben jullie nog 2 uur grasland. Dan zit het er op, maar voor het zover is moet het volgende op orde zijn:

• Herbarium minimaal een 5,5 anders uiterlijk volgende week woensdag 19 juni verbeterd inleveren

• BPV-opdrachten uiterlijk 19 juni inleveren

• Graslandpraktijktoets voldoende halen op dinsdag 18 juni

• Is allemaal voorwaardelijk om de eenheid grasland voldoende af te kunnen ronden

Maak hfdst 4.4 vraag 1

Je hebt hier vijf minuten de tijd voor.

Daarna bespreken we de vragen klassikaal.

Ben je klaar? Oefen dan met de onkruiden quizlet. 

Welke voordelen hebben klavers?

Welke bewerking kun je beter niet uitvoeren met klaver in grasland?

A

Harken

B

Maaier met kneuzer

C

Schudden

D

Oprapen

Waarom kun je bij klaver in het grasland beter niet schudden?

Er zijn verschillende soorten grasmengsels. Waarbij vaak meerdere grassoorten samen gezaaid worden. Waarom?

Noem drie geschikte grassoorten voor koeien.

Hoeveel kg ds/ha staat er gemiddeld bij een weidesnede?

A

1100

B

1500

C

1700

D

1900

Hoeveel kg/ds komt er gemiddeld van een normale maaisnede?

A

2200

B

2500

C

2700

D

3000

Hoeveel kg/ds komt er gemiddeld van een snede voor zomerstalvoeren?

A

1900

B

2300

C

2500

D

2800

Hoeveel cm gras staat er bij een normale maaisnede van 3000 kg ds/ha ongeveer?

A

17

B

19

C

21

D

23

Aan welke 3 punten op het kuilanalyseformulier zie je dat de kuil goed is gelukt?

Aan welke 3 punten op het kuilanalyseformulier zie je dat de kuil goed is gelukt?

Droge stof, zegt wat over hoe nat/droog het gras is ingekuild.

pH zegt wat over hoe goed de kuil geconserveerd is, of die zuur genoeg is geworden. Zodat de slechte bacteriën niet meer de overhand kunnen krijgen als boterzuur en eiwitafbrekende bacteriËn.

Boterzuur zegt wat over of de verkeerde bacteriën niet de overhand hebben gekregen in de kuil. En dat de kuil daarmee goed geconserveert is of niet.

Melkzuur zegt wat over of de juiste bacteriën in de kuil zijn werk hebben gedaan en de kuil zuur genoeg geworden is en daarmee in balans is en goed geconserveert is.

Ruw as zegt of er niet teveel zand in de kuil terecht is gekomen en de maaier, schudder, hark goed afgesteld zijn geweest. Een hoge ruw as geeft meer kans op boterzuurbacteriën.

NH3-fractie zegt wat over de eiwitafbraak door rottingsbacteriën. Een te hoge NH3-fractie betekent dat de conservering slecht is verlopen en er veel eiwitafbraak is.

Volgende week 19 juni laatste toets grasland!

• De onderwerpen voor de toets zijn: klavers, ruwvoerwinning, inkuilen, conservering, beweiden en zomerstalvoeren.

• Wat heb je nodig bij het leren:

1. de gemaakte vragen in jouw map van graslandbeheer

2. De sheets van de lessen die ik gegeven heb

3. Jouw eigen ervaringen op stage en werk

Wat kun je verwachten met de grasland praktijktoets 18-06-2024?

Zie de mail van meneer Fokkink van 22-05-2024