Het hart: bouw en pompwerking

Het hart: bouw en pompwerking

1 / 24
next
Slide 1: Slide
New lesson editorZorg en WelzijnMBOStudiejaar 2

This lesson contains 24 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Het hart: bouw en pompwerking

This item has no instructions

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe het hart is opgebouwd, hoe het bloed door het hart stroomt en wat het verschil is tussen de kleine en grote bloedsomloop.

This item has no instructions

Welke woorden denk jij bij het hart?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als pompen, bloed, longen, zuurstof of aders.

Wat doet het hart?

Het hart is een spier die bloed door het lichaam pompt.


  • bloed brengt zuurstof naar weefsels

  • bloed vervoert voedingsstoffen

  • bloed neemt afvalstoffen mee

  • zonder pompwerking krijgen organen te weinig aanvoer

Leg uit dat het hart voortdurend werkt, ook tijdens rust en slaap. Koppel dit aan de verzorgingspraktijk: een goede bloedsomloop is nodig voor functioneren van organen en herstel van het lichaam.

Waar ligt het hart?

Het hart ligt in de borstkas, tussen de longen en iets links van het midden.


Het wordt beschermd door:

  • het borstbeen

  • de ribben

  • de longen eromheen


De grootte is ongeveer die van een vuist.

This item has no instructions

Het hart als pomp

De pompwerking van het hart verloopt in een vast ritme:


  • het hart vult zich met bloed

  • het hart trekt samen

  • bloed wordt weggepompt

  • daarna ontspant het hart weer


Zo blijft het bloed steeds in beweging.

Gebruik hier eenvoudige taal: vullen, samentrekken, ontspannen. Vermijd te veel detail over elektrische geleiding, omdat de les draait om anatomie en pompwerking.

Vier ruimtes in het hart

Het hart heeft vier holtes:

  • rechterboezem

  • rechterkamer

  • linkerboezem

  • linkerkamer


Boezems ontvangen bloed.

Kamers pompen bloed weg.

Benadruk het verschil tussen boezems en kamers. Dat onderscheid helpt later bij het volgen van de bloedstroom.

Onderdelen van het hart

Belangrijke onderdelen die je moet kennen:


  • boezems

  • kamers

  • hartkleppen

  • tussenschot

  • grote bloedvaten naar en van het hart

Noem dat het tussenschot de linker- en rechterhelft van elkaar scheidt. Zo mengen zuurstofrijk en zuurstofarm bloed niet met elkaar.

Hartkleppen

Hartkleppen zorgen dat bloed maar één kant op stroomt.


  • ze gaan open als bloed door moet

  • ze sluiten om terugstromen te voorkomen

  • zo blijft de pompwerking effectief

Een veelvoorkomende misvatting is dat kleppen actief duwen. Leg uit dat ze openen en sluiten door drukverschillen in het hart.

Het hartstelsel

Met het hartstelsel bedoelen we het systeem van:


  • het hart

  • de bloedvaten

  • het bloed


Samen zorgen zij voor vervoer van stoffen door het hele lichaam.

In veel methodes wordt dit ook het hart- en vaatstelsel genoemd. Gebruik in de uitleg eventueel beide termen, maar houd op de slides steeds dezelfde benaming aan.

Wat is de taak van een boezem?

A

Bloed ontvangen

B

Bloed wegpompen

C

Zuurstof maken

D

Kleppen sluiten

Sluit aan op de slides over de vier ruimtes en onderdelen van het hart. Veelgemaakte fout: boezem en kamer omdraaien.

Vul de juiste woorden in

Het hart is een spier die bloed door het lichaam pompt. Het heeft vier holtes: twee boezems en twee kamers. Hartkleppen zorgen dat bloed maar één kant op stroomt.

spier
boezems
kamers
één kant op
longen
ribben
zuurstofrijk
tussenschot

Controleert de basis van bouw en pompwerking uit het eerste inhoudsblok.

Bloed stroomt in een vaste route

De route door het hart is steeds hetzelfde:


lichaam → rechterboezem → rechterkamer → longen → linkerboezem → linkerkamer → lichaam


Deze vaste volgorde maakt de bloedsomloop betrouwbaar.

Dit is een kernslide. Neem de route rustig door, eventueel meerdere keren. Laat leerlingen vooral de volgorde van rechterharthelft, longen, linkerharthelft, lichaam onthouden.

Zuurstofarm en zuurstofrijk bloed

Er zijn twee belangrijke soorten bloed in de bloedsomloop:


  • zuurstofarm bloed bevat weinig zuurstof

  • zuurstofrijk bloed bevat veel zuurstof


In de longen neemt het bloed weer zuurstof op.

Maak duidelijk dat 'zuurstofarm' niet betekent dat er helemaal geen zuurstof in zit, maar minder dan zuurstofrijk bloed.

Rechter- en linkerharthelft

De twee harthelften hebben elk een eigen taak:


  • de rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen

  • de linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed naar het lichaam


Zo blijven beide bloedsoorten gescheiden.

This item has no instructions

De kleine bloedsomloop

De kleine bloedsomloop loopt tussen hart en longen.


rechterkamer → longen → linkerboezem


Doel van deze kringloop:

  • zuurstof opnemen

  • koolstofdioxide afgeven

Koppel dit aan ademhaling: in de longen wordt het bloed weer 'ververst'. Houd het begrip koolstofdioxide kort en functioneel.

De grote bloedsomloop

De grote bloedsomloop loopt tussen hart en lichaam.


linkerkamer → lichaam → rechterboezem


Doel van deze kringloop:

  • zuurstof afleveren

  • voedingsstoffen vervoeren

  • afvalstoffen meenemen

Benadruk dat organen en weefsels afhankelijk zijn van deze aanvoer. Verbind dit aan het eerdere punt: het hart pompt niet zomaar bloed rond, maar vervoert noodzakelijke stoffen.

Samenhang: bouw en werking

De bouw van het hart past bij zijn taak:


  • boezems nemen bloed op

  • kamers pompen bloed weg

  • kleppen houden de stroom in één richting

  • twee harthelften maken twee kringlopen mogelijk


Daardoor werkt het hart als een dubbele pomp.

Deze slide brengt de lesinhoud samen. Laat zien dat anatomie niet losstaat van functie: elk onderdeel helpt bij de pompwerking en de bloedsomloop.

Waar gaat zuurstofarm bloed als eerste naartoe vanuit de rechterkamer?

A

Het lichaam

B

De longen

C

De linkerboezem

D

De aorta

Test de vaste route van de bloedstroom en de taak van de rechterharthelft.

Vul de bloedsomloop aan

In de kleine bloedsomloop gaat bloed van de rechterkamer naar de longen en daarna naar de linkerboezem. In de grote bloedsomloop gaat bloed van de linkerkamer naar het lichaam.

kleine bloedsomloop
longen
grote bloedsomloop
lichaam
rechterboezem
linkerkamer
ribben
borstkas

Laat leerlingen het verschil tussen kleine en grote bloedsomloop verwoorden met de kernwoorden uit de slides.

Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt over het hart?

Laat leerlingen in eigen woorden noemen wat ze geleerd hebben, bijvoorbeeld route van het bloed, verschil tussen boezem en kamer, of kleine en grote bloedsomloop.

Welke uitleg of afbeelding hielp jou het meest?

Gebruik de antwoorden om te zien welke uitleg of welke slide het meest hielp: schema, route, vergelijking tussen links en rechts, of de begrippen.

Begrippenlijst

hart - spier die bloed door het lichaam pompt

boezem - ruimte in het hart die bloed ontvangt

kamer - ruimte in het hart die bloed wegpompt

hartklep - klep die terugstromen van bloed voorkomt

tussenschot - scheiding tussen de linker- en rechterharthelft

zuurstofrijk bloed - bloed met veel zuurstof

zuurstofarm bloed - bloed met weinig zuurstof

This item has no instructions

Begrippenlijst

hartstelsel - hart, bloedvaten en bloed samen

bloedsomloop - het rondstromen van bloed door het lichaam

kleine bloedsomloop - kringloop tussen hart en longen

grote bloedsomloop - kringloop tussen hart en lichaam

rechterboezem - ontvangt bloed uit het lichaam

rechterkamer - pompt bloed naar de longen

linkerkamer - pompt bloed naar het lichaam

De linkerboezem is bewust niet meer toegevoegd om binnen de limiet van zeven termen te blijven. De term is al uitgelegd op eerdere slides.